
ในบทความนี้9 หัวข้อ
แชมพูไม่มีซัลเฟตคือแชมพูที่ไม่ใช้สารล้างกลุ่มซัลเฟต เช่น SLS และ SLES จึงมักฟองน้อยกว่าและล้างน้ำมันบนเส้นผมออกน้อยกว่า ส่วนเรื่องผมร่วง ยังไม่มีงานวิจัยในคนที่พบว่าซัลเฟตทำให้ผมร่วงจากราก แต่ผมที่แห้งและเปราะจนหักก็ทำให้ดูเหมือนผมร่วงได้ค่ะ
ถ้ากำลังหาแชมพูเพราะผมร่วงอยู่ ภาพรวมของวิธีเลือกอยู่ที่ แชมพูลดผมร่วง ยี่ห้อไหนดี เลือกจากอะไร บทความนี้ตอบแค่เรื่องซัลเฟต ว่าคืออะไร ตัดออกแล้วได้อะไร และเกี่ยวกับผมร่วงแค่ไหน
TL;DRสรุปสั้นๆ อ่าน 30 วิ
ซัลเฟตคือสารล้างที่ทำให้แชมพูฟองเยอะและล้างมันได้ดี แชมพูไม่มีซัลเฟตใช้สารล้างที่อ่อนกว่าแทน
- เรายังไม่เจองานในคนที่พบว่าซัลเฟตทำให้รากผมหยุดสร้างผม งานในห้องแล็บพบแค่ว่าสารนี้พาโปรตีนออกจากเส้นผมได้มากกว่าน้ำเปล่า
- คนผมทำสี ผมดัดยืด ผมหยิก หรือผมแห้งเสีย น่าจะได้ประโยชน์มากกว่าคนหัวมัน
- ถ้าผมหลุดเยอะผิดปกติ การหาสาเหตุสำคัญกว่าการเปลี่ยนขวด
1. ซัลเฟตในแชมพูคืออะไร ทำไมขวดส่วนใหญ่มี
ซัลเฟตคือสารล้างกลุ่มหนึ่งในแชมพู แชมพูหนึ่งขวดมีส่วนผสมราว 10–30 ตัว และหัวใจของสูตรคือสารล้าง (surfactant) ที่จับน้ำมันกับคราบแล้วพาออกไปกับน้ำ งานทบทวนในวารสาร International Journal of Trichology ปี 2015 จัดซัลเฟตไว้ในกลุ่มสารล้างประจุลบ ตัวที่เห็นบ่อยบนฉลากคือ sodium lauryl sulfate (SLS), sodium laureth sulfate (SLES), ammonium lauryl sulfate และ ammonium laureth sulfate
ทำไมผู้ผลิตชอบใช้ งานทบทวนสำหรับแพทย์ผิวหนังในอินเดียปี 2015 อธิบายว่ากลุ่ม lauryl sulfate ให้ฟองเยอะ ใช้ได้ทั้งน้ำกระด้างและน้ำอ่อน และล้างออกง่าย และแชมพูสมัยใหม่มักผสมสารล้าง 2–4 ตัวในขวดเดียว
นึกภาพน้ำยาล้างจาน ล้างกระทะมันได้เกลี้ยง แต่ถ้าเอาไปซักผ้าไหมทุกวัน ผ้าก็อาจกระด้าง คำถามจึงอยู่ที่ว่าผมของคุณต้องการแรงล้างแค่ไหน
2. แชมพูไม่มีซัลเฟตใช้อะไรล้างแทน
งานทบทวนเรื่องเครื่องสำอางผมสำหรับคนผมร่วงปี 2021 (Dias และคณะ) เขียนว่าแชมพูไม่มีซัลเฟต หรือที่บางคนเรียกว่า low-poo มักใช้สารล้างกลุ่มสองประจุ (amphoteric) เช่น cocobetaine หรือสารกลุ่มแอมโมเนียม ผู้เขียนอธิบายว่าสูตรแบบนี้ไม่ล้างน้ำมันธรรมชาติที่เคลือบเส้นผมออกมากเกินไป
ในงานเดียวกันยังแยกอีก 2 แบบที่มักโผล่มาคู่กัน
- Co-wash คือสระด้วยครีมที่มีสารล้างไม่มีประจุ เช่น cetyl alcohol ล้างเบามาก ผู้เขียนแนะนำว่าคนที่ใช้ co-wash อย่างเดียว ควรสระด้วยแชมพูล้างล้ำลึกที่มีซัลเฟตทุก 15 วัน กันคราบสะสม
- No-poo คือสระด้วยเบกกิ้งโซดา น้ำส้มสายชูหมัก หรือน้ำเปล่า ผู้เขียนบอกว่าวิธีนี้ล้างหนังศีรษะได้ไม่สะอาดพอ และยังไม่มีรายงานว่าได้ผล
🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ ยังไม่มีงานวัดในคน
งานทบทวนปี 2015 ของ Gavazzoni Dias เขียนว่ายังไม่มีงานตีพิมพ์ที่วิเคราะห์ว่าแชมพูไม่มีซัลเฟตล้างได้สะอาดแค่ไหน หรือทำร้ายเส้นผมน้อยกว่าจริงไหม ข้อดีที่พูดกันจึงมาจากหลักเคมีของสารล้างและความเห็นของแพทย์ ยังไม่ใช่ผลทดลองเทียบกันในคน

3. ซัลเฟตทำให้ผมร่วงไหม ยังไม่มีงานวิจัยในคนที่บอกแบบนั้น
ผมร่วงจริงเกิดที่ราก AAD สมาคมแพทย์ผิวหนังอเมริกัน อธิบายว่าผมร่วงคือมีบางอย่างทำให้ผมหยุดงอก และผมจะไม่กลับมางอกจนกว่าต้นเหตุจะหยุด สาเหตุที่ NHS ระบบสุขภาพของอังกฤษ ยกตัวอย่างคือผมบางจากกรรมพันธุ์ ความเจ็บป่วย ความเครียด การลดน้ำหนัก และการขาดธาตุเหล็ก ซึ่งไม่มีซัลเฟตอยู่ในรายการ
แชมพูอยู่บนหัวไม่กี่นาทีแล้วล้างออก งานทบทวนสำหรับแพทย์ผิวหนังปี 2015 เขียนว่ามีหลักฐานมากพอว่าแชมพูอ่อนที่สูตรดีไม่รบกวนการแบ่งเซลล์ในส่วนของรากผมที่กำลังสร้างเส้นผม และอาจช่วยผมเปราะด้วยซ้ำ เพราะหวีง่ายขึ้น
🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ ยังไม่มีงานในคนที่วัดเรื่องนี้ตรง ๆ
เราค้นใน PubMed แล้วไม่เจองานทดลองในคนที่เทียบแชมพูมีซัลเฟตกับไม่มีซัลเฟต แล้ววัดจำนวนผมร่วง งานทบทวนในวารสาร Cutis ปี 2018 ยังเขียนว่าอินเทอร์เน็ตมีข้อมูลผิด ๆ เรื่องส่วนผสมแชมพู และชวนแพทย์ผิวหนังช่วยแก้ความเชื่อผิดเรื่องซัลเฟตกับคนไข้
อีกด้านหนึ่ง AAD ก็ใส่ “ผลิตภัณฑ์ดูแลผมที่แรงเกินไป” ไว้ในสาเหตุที่พบบ่อยของผมร่วง โดยไม่ได้ระบุว่าเป็นซัลเฟต และบอกว่าการปรับวิธีดูแลผมช่วยลดผมหัก ซึ่งปล่อยไว้นานก็กลายเป็นผมร่วงได้ งานที่ Dias 2021 อ้างถึงก็พบว่าแชมพูเกี่ยวกับผมชี้ฟูและผมแห้ง และอีกงานสรุปว่าการทำผมต่อเนื่องหลายปีเกี่ยวกับผมเสีย แต่ไม่เกี่ยวกับผมร่วง
4. ผมหักดูคล้ายผมร่วง ลองแยกให้ออกก่อนโทษแชมพู
ผมหักคือเส้นผมขาดกลางเส้น ส่วนรากยังทำงานปกติ แชมพูกับซัลเฟตเข้ามาเกี่ยวตรงนี้ งานทบทวนปี 2015 ของ Gavazzoni Dias อธิบายว่าเส้นผมสึกสะสมไปเรื่อย ๆ จากโคนถึงปลาย และการสระกับหวีผมทุกวันก็เป็นส่วนหนึ่งของการสึกนี้
🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ งานในห้องแล็บกับเส้นผมที่ตัดมา
งานในบราซิลปี 2005 เอาเส้นผมไปถูในสารละลาย SDS (ชื่อเคมีอีกชื่อของ SLS) 5% พบว่าโปรตีนหลุดออกมามากกว่าถูในน้ำเปล่าราว 7 เท่า ถ้าแช่เฉย ๆ ราว 2 เท่า น้ำยิ่งร้อนยิ่งหลุดมาก และผมที่เสียอยู่แล้วหลุดมากกว่า อีกงานในบราซิลปี 2016 ล้างเส้นผมด้วยสารละลาย SLS 60 ครั้ง พบว่าเกล็ดผมชั้นนอกหลุดไปราว 1–2 ชั้น ถ้าโดนแสงจำลองแดดร่วมด้วยหลุด 1–4 ชั้น
สองงานนี้ทำกับเส้นผมในห้องแล็บ และใช้สารละลายเดี่ยว ไม่ใช่แชมพูทั้งสูตร งานแรกคำนวณต่อว่าถ้าสระทุกวัน ผมจะเริ่มหมองและหวียากในราว 1 ปี และปลายแตกในราว 3 ปี แต่ยังไม่ได้วัดจริงในคน
งานของแพทย์ผิวหนัง Draelos ปี 2015 บอกในทางเดียวกันว่า การทำสี ดัด และยืดผม อาจทำให้คนที่ผมบางอยู่แล้วผมร่วงมากขึ้นจากการหัก ส่วนแชมพูอ่อนกับครีมนวดช่วยให้ผมบางดูหนาขึ้นได้
5. ใครน่าจะได้ประโยชน์จากแชมพูไม่มีซัลเฟต
คำแนะนำจากงานทบทวนที่เราอ่านค่อนข้างตรงกัน
- ผมทำสี ดัด หรือยืด: งานปี 2015 สำหรับแพทย์ผิวหนังเขียนว่าแชมพูสำหรับผมดัดหรือย้อม ผู้ผลิตเลือกสารล้างอ่อนเพื่อลดการล้างน้ำมันออก ตารางของ Dias 2021 ก็จับคู่แชมพูไม่มีซัลเฟตกับผมที่ผ่านเคมี
- ผมหยิกแบบคนเชื้อสายแอฟริกัน: Dias 2021 เขียนว่าแนวทางไม่มีซัลเฟตและ co-wash ทำมาสำหรับผมบอบบางและผมแบบคนเชื้อสายแอฟริกัน บทความปี 2026 ของทีมแพทย์ในนิวยอร์กก็ใส่แชมพูไม่มีซัลเฟตในรายการของจำเป็นสำหรับผมหยิก
- ผมแห้งเสียมาก: Dias 2021 แนะนำแชมพูไม่มีซัลเฟตในขั้นตอนดูแลผมเสียมากหรือหนังศีรษะบอบบาง
- คนที่แสบหัวง่าย: สารล้างแต่ละตัวระคายไม่เท่ากัน เราเล่าไว้ละเอียดในแชมพูสูตรอ่อนโยนสำหรับหนังศีรษะบอบบาง
🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ ยังไม่มีงานทดลองเทียบ
คำแนะนำในข้อนี้มาจากงานทบทวนและความเห็นของแพทย์ผิวหนัง ไม่ได้มาจากงานทดลองที่สุ่มให้คนใช้แชมพูสองแบบแล้ววัดผล ส่วนเรื่องสีผมซีด งานของบริษัทเคมีปี 2009 พบว่าสีย้อมหลุดตอนสระส่วนใหญ่เพราะละลายไปกับน้ำ สูตรสารล้างจึงเป็นแค่ปัจจัยหนึ่ง
ไม่ว่าจะใช้สูตรไหน ถ้าอยากถนอมเส้นผม ลองสระด้วยน้ำที่ไม่ร้อนมาก เพราะงานในแล็บข้อ 4 พบว่าน้ำยิ่งร้อน โปรตีนยิ่งหลุดจากเส้นผม

6. หัวมันง่ายหรือใช้เจลทุกวัน แชมพูอ่อนอาจล้างไม่หมด
ซัลเฟตไม่ได้เป็นผู้ร้ายของทุกคนค่ะ งานปี 2015 สำหรับแพทย์ผิวหนังเขียนว่าแชมพูสำหรับผมมันใช้สารล้างที่ล้างน้ำมันได้แรง ส่วนแชมพูล้างล้ำลึกสำหรับคนที่ใช้สเปรย์ เจล หรือมูสบ่อย ใช้ lauryl sulfate เป็นสารล้างหลักเพื่อล้างคราบสะสม และมักใช้สัปดาห์ละครั้ง ตารางของ Dias 2021 ก็จับคู่แชมพูซัลเฟตกับผมมันและผมแบบคนเอเชีย
คำแนะนำของ AAD เรื่องการสระก็ไปทางเดียวกัน สระตามความมันของหัว คนผมตรงหัวมันอาจต้องสระทุกวัน ส่วนคนผมแห้ง หยิก หรือหนา สระเท่าที่จำเป็น อย่างน้อยทุก 2–3 สัปดาห์ และให้ถูแชมพูที่หนังศีรษะ ไม่ต้องถูทั้งเส้น จะได้ไม่ล้างความชุ่มชื้นของปลายผมออกไปเกินจำเป็น ถ้าสงสัยว่าสระบ่อยไปหรือเปล่า เราแยกเรื่องสระผมทุกวันทำให้ผมร่วงไหมไว้อีกบทความ
นึกภาพคนขี่มอเตอร์ไซค์ใส่หมวกกันน็อกทั้งวัน หัวทั้งเหงื่อทั้งมัน ถ้าใช้แชมพูอ่อนแล้วหัวเหนอะเร็ว ลองสลับกับสูตรเดิมได้
7. อ่านฉลากยังไงให้รู้ว่าไม่มีซัลเฟตจริง
ดู 4 ข้อนี้ตอนพลิกขวด
- หาคำว่า sulfate หรือ sulphate ถ้าเจอ sodium lauryl sulfate, sodium laureth sulfate, ammonium lauryl sulfate หรือ ammonium laureth sulfate แปลว่ามีซัลเฟต
- รู้ไว้ว่าสารประจุลบไม่ได้มีแค่ซัลเฟต ตารางของ Dias 2021 ใส่ sodium lauryl sarcosinate และ α-olefin sulfonate ไว้ในกลุ่มประจุลบเดียวกัน แต่ชื่อไม่มีคำว่า sulfate ขวดที่เขียนว่าไม่มีซัลเฟตจึงยังอาจมีสารล้างประจุลบตัวอื่นอยู่
- ดูตัวที่มาแทน เช่น cocamidopropyl betaine หรือ cocobetaine ซึ่งเป็นสารล้างสองประจุ งานทบทวนปี 2015 ระบุว่า cocamidopropyl betaine เป็นสารก่อแพ้ที่พบบ่อยตัวหนึ่งในแชมพู ถ้าเคยแพ้ตัวนี้ ไม่มีซัลเฟตก็ยังแพ้ได้
- ดูส่วนผสมอื่นด้วย แชมพูมีส่วนผสม 10–30 ตัว น้ำหอมและสารกันเสียก็ทำให้แสบหรือแพ้ได้เหมือนกัน
ทั้งหมดนี้คล้ายเมนู “ไม่ใส่ผงชูรส” ร้านไม่ได้ใส่ผงชูรสจริง แต่ยังใส่ซุปก้อนรสจัดแทนได้ ป้ายหน้าร้านจึงบอกได้แค่ส่วนเดียว

8. ผมร่วงแบบไหนควรไปหาแพทย์ ไม่ต้องรอเปลี่ยนแชมพู
การเปลี่ยนแชมพูช่วยเรื่องเส้นผม แต่ช่วยหาต้นเหตุที่รากผมไม่ได้ AAD บอกว่าการดูแลผมร่วงเริ่มจากการหาสาเหตุ และถ้าต้องให้ผมงอกกลับ ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งมีโอกาสมากกว่า สัญญาณอื่น ๆ ที่ควรไปพบแพทย์ เราเรียงไว้ครบใน ผมร่วงเกิดจากอะไร สาเหตุที่พบบ่อยและสัญญาณที่ควรไปพบแพทย์
⚠️ ข้อควรระวัง
- ผมหลุดมากจนกังวล: ผมหลุดวันละ 50–100 เส้นเป็นเรื่องปกติตามข้อมูลของ AAD และ NHS ถ้ามากกว่านั้นชัดเจนหรือคุณกังวล NHS แนะนำให้ไปพบแพทย์ได้เลย
- ผมบางลงเรื่อย ๆ: อาจเป็นผมบางจากกรรมพันธุ์ ซึ่ง NHS จัดเป็นผมร่วงแบบถาวร การเปลี่ยนแชมพูไปไม่ถึงต้นเหตุนี้ ยิ่งปรึกษาแพทย์เร็วยิ่งดี
- เจ็บหนังศีรษะตอนมัดหรือจัดทรง: AAD ระบุว่าอาการเจ็บแบบนี้อาจเป็นสัญญาณว่ากำลังเริ่มมีผมร่วงจากการดึงรั้ง ควรคลายทรงและให้แพทย์ผิวหนังดู
- แสบ แดง คัน หลังเปลี่ยนแชมพูขวดใหม่: หยุดใช้ขวดนั้น อาจเป็นการระคายหรือแพ้ส่วนผสม ถ้าเป็นซ้ำหรือไม่ดีขึ้น ให้แพทย์ช่วยหาสาเหตุ
- ใช้แชมพูขจัดรังแคหรือแชมพูยาอยู่: AAD ระบุว่าแชมพูกลุ่มนี้บางตัวทำให้ผมแห้งจนหักได้ อย่าหยุดหรือสลับไปใช้แชมพูไม่มีซัลเฟตเองถ้าแพทย์สั่งไว้ ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
- ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือเด็กผมร่วง: ให้แพทย์ประเมินก่อนลองผลิตภัณฑ์ใด ๆ
9. คำถามที่พบบ่อย
ยังไม่มีงานที่พิสูจน์ว่าช่วยค่ะ เราไม่เจองานในคนที่เทียบสองแบบแล้วนับผมร่วง งานที่ใกล้ที่สุดคืองานในเกาหลีปี 2011 ที่ทดสอบแชมพูอ่อนสูตรหนึ่งกับคน 40 คนนาน 16 สัปดาห์ พบผมเพิ่มกว่ากลุ่มเทียบ แต่ทำโดยบริษัทวิจัยเอกชน และบทคัดย่อไม่ได้บอกว่าสูตรนั้นมีซัลเฟตไหม ผลจึงบอกได้แค่เรื่องแชมพูสูตรนั้นสูตรเดียว
ไม่ได้ขึ้นกับเพศ ขึ้นกับสภาพผมและหนังศีรษะ ผู้ชายหลายคนผมสั้นและหัวมันง่าย แชมพูที่มีซัลเฟตก็ใช้ได้ดี ถ้าผมทำสีหรือแห้งเสียค่อยลองสูตรอ่อน เรื่องการเลือกแชมพูลดผมร่วงผู้ชาย แยกไว้อีกบทความ
ไม่เสมอไป สารล้างกลุ่ม lauryl sulfate เป็นตัวที่ให้ฟองเยอะ สูตรที่ไม่มีจึงมักฟองน้อยกว่าทั้งที่ยังมีสารล้างอยู่ แต่ยังไม่มีงานวัดว่าล้างได้สะอาดแค่ไหน ถ้าหัวเหนอะเร็ว คันหรือมีขุยมากขึ้น ลองสลับกับแชมพูที่มีซัลเฟต
ทั้งคู่เป็นซัลเฟตกลุ่มประจุลบ SLS คือ sodium lauryl sulfate ส่วน SLES คือ sodium laureth sulfate งานทบทวนปี 2015 บอกว่าทั้งสองกลุ่มล้างดีและฟองดี และจัดกลุ่ม laureth sulfate ว่าเหมาะกับผมธรรมดาถึงผมแห้ง เรื่องตัวไหนระคายผิวแค่ไหน อยู่ในบทความแชมพูสูตรอ่อนโยนที่ลิงก์ไว้ในข้อ 5
ผมที่ผ่านเคมีเป็นกลุ่มที่งานทบทวนแนะนำสารล้างอ่อน เพราะเส้นผมเสียง่ายกว่าและโปรตีนหลุดง่ายกว่าในงานแล็บ การเลือกสูตรอ่อนจึงสมเหตุสมผล แม้ยังไม่มีงานทดลองในคนที่เทียบให้เห็นผลชัด ถ้าร้านทำผมแนะนำวิธีดูแลเฉพาะสูตรที่ทำไป ให้ทำตามนั้นด้วย
สรุป
แชมพูไม่มีซัลเฟตคือแชมพูที่เปลี่ยนสารล้างหลักเป็นตัวที่อ่อนกว่า มีเหตุผลรองรับสำหรับผมทำสี ผมผ่านเคมี ผมหยิก และผมแห้งเสีย แต่ยังไม่มีงานในคนที่พบว่าซัลเฟตทำให้ผมร่วงจากราก สิ่งที่ซัลเฟตอาจทำได้คือทำให้เส้นผมแห้งและเปราะจนหัก ถ้าผมหลุดทั้งเส้นมากผิดปกติ ให้หาสาเหตุกับแพทย์ไปพร้อมกับการเลือกแชมพูที่เข้ากับผมค่ะ
📚 แหล่งอ้างอิง
16 แหล่ง
- PubMed Central: Gavazzoni Dias MF. Hair cosmetics: an overview. Int J Trichology. 2015
- PubMed Central: Dias MFRG, Loures AF, Ekelem C. Hair Cosmetics for the Hair Loss Patient. Indian J Plast Surg. 2021
- PubMed Central: D’Souza P, Rathi SK. Shampoo and Conditioners: What a Dermatologist Should Know? Indian J Dermatol. 2015
- PubMed: Cline A, Uwakwe LN, McMichael AJ. No sulfates, no parabens, and the “no-poo” method: a new patient perspective on common shampoo ingredients. Cutis. 2018
- PubMed: Cornwell PA. A review of shampoo surfactant technology: consumer benefits, raw materials and recent developments. Int J Cosmet Sci. 2018
- PubMed: de Cássia Comis Wagner R, Joekes I. Hair protein removal by sodium dodecyl sulfate. Colloids Surf B Biointerfaces. 2005
- PubMed: Richena M, Rezende CA. Morphological degradation of human hair cuticle due to simulated sunlight irradiation and washing. J Photochem Photobiol B. 2016
- PubMed: Draelos ZD. Hair care and dyeing. Curr Probl Dermatol. 2015
- PubMed: Zhou Y, et al. Protection of oxidative hair color fading from shampoo washing by hydrophobically modified cationic polymers. J Cosmet Sci. 2009
- PubMed Central: Zaminski DH, et al. The Significance of Proper Care for Textured Hair on Inpatient Psychiatric Units. Skin Appendage Disord. 2026
- PubMed: Baek JH, et al. Effects of a new mild shampoo for preventing hair loss in Asian by a simple hand-held phototrichogram technique. Int J Cosmet Sci. 2011
- American Academy of Dermatology: Do you have hair loss or hair shedding?
- American Academy of Dermatology: Tips for healthy hair
- American Academy of Dermatology: Hair loss, diagnosis and treatment
- American Academy of Dermatology: Research suggests connection between hair loss in women and other diseases (2023)
- NHS: Hair loss
ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ถ้าผมร่วงมากผิดปกติ หนังศีรษะแสบ คัน หรือเป็นผื่นซ้ำ ๆ ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเลือกใช้ผลิตภัณฑ์
เขียนโดย มายด์ · ทีม mywellthy






