
ในบทความนี้10 หัวข้อ
คอลลาเจนอาจช่วยให้อาการข้อเข่าดีขึ้นเล็กน้อยในบางกลุ่ม แต่ผลยังไม่สม่ำเสมอค่ะ งานรวมผลในคนข้อเสื่อมพบคะแนนอาการรวมดีขึ้น แต่คะแนนย่อยด้านความปวดไม่ต่างจากยาหลอก งานของไทยปี 2025 ก็ไม่เห็นความต่าง ส่วนเรื่องกระดูกมีงานทดลองเดียว
ถ้ายังไม่รู้จักคอลลาเจนเลย อ่านพื้นฐานก่อนที่ คอลลาเจนคืออะไร ช่วยอะไร งานวิจัยบอกว่าอย่างไร ได้นะคะ ส่วนภาพรวมทุกเป้าหมายอยู่ที่ ประโยชน์คอลลาเจนตามเป้าหมาย: ผิวพรรณ ความชุ่มชื้น ข้อ
TL;DRสรุปสั้นๆ อ่าน 30 วิ
คนข้อเสื่อม: งานรวมพบคะแนนอาการรวมดีขึ้นราว 8 คะแนน แต่คะแนนย่อยด้านความปวดและการใช้งานไม่ต่างจากยาหลอก (🟡)
- งานไทยปี 2025 ในคนข้อเข่าเสื่อม 68 คน ไม่พบความต่างจากยาหลอก เพราะกลุ่มยาหลอกก็ดีขึ้นพอ ๆ กัน (⚪)
- นักกีฬาที่ปวดเข่า: สองงานพบปวดน้อยกว่ายาหลอกเล็กน้อย แต่อีกงานในคนอายุราว 63 ปีไม่พบความต่าง (🟡)
- กระดูก: มีงานทดลองเดียวในหญิงวัยหมดประจำเดือน ความหนาแน่นกระดูกต่างจากยาหลอกราว 0.1 หน่วย (⚪)
1. ภาพรวมงานวิจัยในตารางเดียว
งานวิจัยเรื่องข้อและกระดูกแบ่งเป็น 3 กลุ่มคนที่ต้องอ่านแยกกัน คือคนที่ข้อเข่าเสื่อมแล้ว คนที่ปวดเข่าตอนเล่นกีฬาหรือเดินแต่ข้อยังไม่เสื่อม และหญิงวัยหมดประจำเดือนที่กระดูกบางลง ตารางนี้สรุปแต่ละกลุ่ม ผลที่ได้มาจากคนละงาน คนละชนิดและคนละขนาดคอลลาเจน จึงเอามาเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้
ปัดซ้ายขวาเพื่อดูครบ →
| กลุ่มคน | คอลลาเจนที่ใช้ | ผลที่รายงาน | ป้าย |
|---|---|---|---|
| ข้อเสื่อม (งานรวม) | หลายชนิด หลายขนาด | คะแนนรวมดีขึ้น คะแนนปวดและการใช้งานย่อยไม่ต่างจากยาหลอก | 🟡 |
| ข้อเข่าเสื่อม 191 คน | ชนิดที่ 2 ขนาด 40 มก. นาน 180 วัน | คะแนนรวมดีกว่ายาหลอกและกลูโคซามีนผสมคอนดรอยติน บริษัทผู้ผลิตให้ทุน | 🟡 |
| ข้อเข่าเสื่อม 68 คน (ไทย) | ไฮโดรไลซ์ผสมชนิดที่ 2 นาน 12 สัปดาห์ | ไม่ต่างจากยาหลอก | ⚪ |
| นักกีฬาปวดเข่าหรือข้อ (2 งาน) | ไฮโดรไลซ์ 5-10 กรัม/วัน | ปวดน้อยกว่ายาหลอกเล็กน้อย | 🟡 |
| คนอายุราว 63 ปีที่ปวดเข่า 167 คน | ไฮโดรไลซ์ 10 กรัม/วัน นาน 12 สัปดาห์ | ไม่ต่างจากยาหลอก | 🟡 |
| หญิงวัยหมดประจำเดือน 131 คน | เปปไทด์ 5 กรัม/วัน นาน 12 เดือน | ความหนาแน่นกระดูกต่างจากยาหลอกเล็กน้อย | ⚪ |
2. ข้อเสื่อม: งานรวมบอกอะไร
คำตอบคือ คะแนนอาการรวมของคนที่กินคอลลาเจนดีขึ้นกว่ายาหลอก แต่คะแนนย่อยที่ถามเรื่องปวดและการใช้งานโดยตรงไม่ต่างกัน ภาพจึงยังไม่ชัด ข้อเข่าเสื่อมคือภาวะที่กระดูกอ่อนผิวข้อบางลงและขรุขระ ทำให้ปวดและฝืดเวลาขยับ
🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานรวมผลจากหลายงานวิจัยปี 2019 ที่รวมการทดลองแบบมียาหลอกในคนข้อเสื่อม พบว่าคอลลาเจนแบบกินลดคะแนนอาการรวม (แบบประเมิน WOMAC ที่ผู้ป่วยตอบเอง) ลงราว 8 คะแนน และลดคะแนนความปวดแบบขีดเส้นลงราว 17 คะแนน คะแนนข้อฝืดลดลงด้วย แต่คะแนนย่อยด้านความปวดและด้านการใช้งานของแบบประเมินเดียวกันไม่ต่างจากยาหลอก
ลองนึกถึงการสอบที่คะแนนรวมสูงขึ้น แต่สองวิชาหลักไม่ขยับ คะแนนรวมอาจมาจากวิชาย่อยอย่างข้อฝืด ผลนี้จึงอ่านได้ว่าอาการโดยรวมอาจดีขึ้นบ้าง และใช้ได้กับคนที่ข้อเสื่อมแล้วเท่านั้น
อีกงานมองภาพกว้างกว่านั้น งานทบทวนปี 2018 ที่รวม 69 การทดลองของอาหารเสริม 20 ชนิดสำหรับข้อเสื่อมที่มือ สะโพก และเข่า พบว่าคอลลาเจนไฮโดรไลซ์เป็นหนึ่งใน 7 ชนิดที่ลดความปวดได้มากในระยะสั้น แต่คุณภาพหลักฐานโดยรวมต่ำมาก และไม่มีอาหารเสริมชนิดใดที่ให้ผลต่อความปวดเด่นชัดในระยะยาว
3. คอลลาเจนชนิดที่ 2 ขนาดมิลลิกรัม
ถ้าคุณเห็นคำว่า UC-II บนฉลาก นั่นคือคอลลาเจนชนิดที่ 2 ที่ไม่ผ่านการทำให้เสียสภาพ จากกระดูกอ่อนอกไก่ ขนาดอยู่ที่หลักมิลลิกรัม ต่างจากคอลลาเจนผงที่กินกันเป็นกรัมมาก ผลของงานนี้จึงเอาไปใช้กับผงชงทั่วไปไม่ได้
🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานทดลองแบบสุ่มปกปิดสองฝ่ายในคนข้อเข่าเสื่อม 191 คน เทียบคอลลาเจนชนิดที่ 2 ขนาด 40 มก./วัน กับกลูโคซามีนผสมคอนดรอยติน และยาหลอก นาน 180 วัน กลุ่มคอลลาเจนมีคะแนนอาการรวมลดลงมากกว่าทั้งสองกลุ่ม ผลด้านความปลอดภัยไม่ต่างกัน ผู้เขียนสองคนเป็นพนักงานบริษัทผู้ผลิต และบริษัทเป็นผู้สนับสนุนงาน
งานเดียว ขนาดกลาง และบริษัทผู้ผลิตเป็นเจ้าภาพ เราจึงให้ป้ายเหลืองและไม่ถือว่าเป็นข้อสรุปสุดท้าย
4. งานไทยปี 2025 และผลของยาหลอก
งานไทยที่ผ่านการรับรองจริยธรรมจากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ไม่พบว่าคอลลาเจนดีกว่ายาหลอกในคนข้อเข่าเสื่อม 68 คน เพราะทั้งสองกลุ่มดีขึ้นพอ ๆ กัน นี่คือเหตุผลที่งานแบบมียาหลอกสำคัญ ถ้าไม่มีกลุ่มเทียบ เราอาจเข้าใจว่าคอลลาเจนทำให้ดีขึ้น ทั้งที่ความคาดหวังและเวลาก็ช่วยได้
🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ หลักฐานยังน้อย
งานทดลองแบบสุ่มปกปิดสองฝ่าย 68 คนที่ข้อเข่าเสื่อม ให้กินเม็ดที่มีคอลลาเจนไฮโดรไลซ์ผสมชนิดที่ 2 หรือยาหลอก วัดที่ 2, 6 และ 12 สัปดาห์ ทั้งสองกลุ่มปวดน้อยลงและคะแนนการใช้งานดีขึ้นตามเวลา แต่ไม่พบความต่างระหว่างกลุ่มทั้งเรื่องความปวด การใช้งาน การใช้ยาแก้ปวดเสริม และความพึงพอใจ ไม่มีผลข้างเคียงในทั้งสองกลุ่ม และผู้วิจัยไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน
ผลนี้ใช้ได้กับเม็ดสูตรนั้นและช่วง 12 สัปดาห์เท่านั้น ผู้วิจัยบอกเองว่าประโยชน์ระยะยาวยังต้องศึกษาต่อค่ะ
5. นักกีฬาและคนที่ปวดเข่าโดยข้อยังไม่เสื่อม
สำหรับนักกีฬาที่ปวดข้อตอนเคลื่อนไหว สองงานพบว่าปวดน้อยกว่ายาหลอกเล็กน้อย แต่งานในคนวัยกลางคนถึงสูงอายุที่ปวดเข่าไม่พบความต่าง ป้ายจึงเป็น 🟡 เพราะผลยังขัดกัน
🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานในนักกีฬา 147 คนที่ปวดข้อแต่ไม่มีโรคข้อ กินคอลลาเจนไฮโดรไลซ์ 10 กรัม/วัน นาน 24 สัปดาห์ ปวดตอนเดิน ยืน ยกของ และขณะพักลดลงมากกว่ายาหลอก แต่ข้อมูลที่วิเคราะห์ได้เหลือ 97 คน อีกงานในนักกีฬา 139 คนที่ปวดเข่า กิน 5 กรัม/วัน นาน 12 สัปดาห์ คะแนนปวดตอนเคลื่อนไหวลดลงเฉลี่ย 19.5 เทียบกับ 13.9 ในกลุ่มยาหลอก ซึ่งเฉียดฉิวที่จะนับว่าต่างกัน ส่วนปวดตอนพักไม่ต่างกัน
🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานทดลองในคนที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอแต่ปวดเข่า 167 คน อายุกลาง ๆ ราว 63 ปี กินคอลลาเจนเปปไทด์ 10 กรัม/วัน หรือยาหลอก นาน 12 สัปดาห์ ความปวดลดลงเท่ากันทั้งสองกลุ่ม (ลดราว 1.6 เทียบ 1.9 คะแนน) และคะแนนการใช้งานเข่าก็ดีขึ้นไม่ต่างกัน สารบ่งชี้การอักเสบและกระดูกอ่อนในเลือดก็ไม่ต่างกัน
งานแรกมีคนหลุดจากการวิเคราะห์ไปราวหนึ่งในสาม ส่วนงานที่สองมีผู้เขียนร่วมสังกัดสถาบันวิจัยคอลลาเจนเอกชนในเยอรมนี งานทบทวนปี 2021 ที่รวม 15 การทดลองของคอลลาเจนคู่กับการออกกำลังกาย สรุปว่าประโยชน์ที่เห็นชัดสุดคือการใช้งานข้อดีขึ้นและความปวดลดลง แต่ 12 ใน 15 งานทำในนักกีฬาระดับสันทนาการ

6. กระดูก: ความหนาแน่นกระดูกหลังหมดประจำเดือน
เรื่องกระดูกมีงานทดลองในคนที่เราเปิดอ่านยืนยันได้ชิ้นเดียว ผลออกมาเป็นบวกเล็กน้อย แต่งานเดียวยังไม่พอให้ฟันธง MedlinePlus ระบุว่ากระดูกพรุนมักไม่มีอาการจนกว่ากระดูกจะหัก และพบบ่อยในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน จึงเป็นเรื่องที่ควรให้แพทย์ประเมิน ไม่ควรใช้อาหารเสริมเดาเอาเอง
🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ หลักฐานยังน้อย
งานทดลองแบบสุ่มปกปิดสองฝ่ายในหญิงวัยหมดประจำเดือน 131 คนที่ความหนาแน่นกระดูกลดลงตามวัย กินคอลลาเจนเปปไทด์ 5 กรัม/วัน หรือยาหลอก นาน 12 เดือน (อยู่จนครบ 102 คน) ค่าความหนาแน่นกระดูกสันหลัง (รายงานเป็นค่าที-สกอร์ ซึ่งเป็นหน่วยของผลตรวจความหนาแน่นกระดูก) เพิ่มขึ้นเล็กน้อยราว 0.1 หน่วย ขณะที่กลุ่มยาหลอกลดลงเล็กน้อย กระดูกต้นขาด้านคอก็ต่างกันราว 0.1 หน่วย สารบ่งชี้การสร้างกระดูกเพิ่มในกลุ่มคอลลาเจน ผู้เขียนหนึ่งคนสังกัดสถาบันวิจัยคอลลาเจน
ผลต่าง 0.1 หน่วยเป็นตัวเลขเล็ก และงานนี้วัดตัวเลขความหนาแน่น ไม่ได้ดูว่ากระดูกหักน้อยลงหรือไม่
7. ก่อนคิดถึงคอลลาเจน คนข้อเข่าเสื่อมมักเริ่มจากอะไร
คำตอบคือการออกกำลังกายเพื่อเสริมกำลังและความยืดหยุ่น การลดน้ำหนักถ้าจำเป็น และอุปกรณ์พยุงตามที่แพทย์ฟิตให้ ตามที่ MedlinePlus สรุปไว้ ข้อเข่าเสื่อมยังไม่มีวิธีที่ทำให้โรคหมดไป แต่มีหลายอย่างที่ช่วยจัดการอาการได้
MedlinePlus ยังระบุว่าปัจจัยเสี่ยงมีหลายอย่าง เช่น อายุที่มากขึ้น น้ำหนักตัวที่มากทำให้ข้อรับแรงมาก เคยบาดเจ็บหรือผ่าตัดข้อ และการใช้ข้อซ้ำ ๆ จากกีฬาที่กระโดดหรือบิดตัว งานวิจัยคอลลาเจนที่เราอ่านจึงควรมองเป็นตัวเลือกเสริมที่อยู่ข้างสิ่งเหล่านี้

8. เหมาะกับใคร / ไม่เหมาะกับใคร
คอลลาเจนอาจเหมาะกับผู้ใหญ่ที่อยากลองเสริมและรับได้ว่าผลอาจเล็กหรือไม่เห็นเลย ส่วนคนที่ปวดเข่ารบกวนการเดินหรือการนอน ควรให้แพทย์หาสาเหตุก่อน ไม่ควรเปลี่ยนจากการทำกายภาพหรือยาที่แพทย์สั่งมาใช้คอลลาเจนแทน
อาจเหมาะกับ
- ผู้ใหญ่ที่ข้อเข่าเสื่อมหรือปวดเข่าจากกีฬา และอยากลองเสริมควบคู่กับการออกกำลังกาย
- คนที่รับได้ว่าทั้งกลุ่มคอลลาเจนและกลุ่มยาหลอกอาจดีขึ้นพอ ๆ กัน
- คนที่อ่านฉลากแล้วแยกได้ว่าเป็นคอลลาเจนผงเป็นกรัม หรือ UC-II เป็นมิลลิกรัม
ควรถามแพทย์ก่อน หรือไม่เหมาะ
- คนที่ปวดเข่ารบกวนการเดินหรือการนอน หรือเข่าบวม
- คนที่หวังให้คอลลาเจนมาแทนยา การทำกายภาพ หรือการตรวจกระดูก
- หญิงวัยหมดประจำเดือนที่กังวลเรื่องกระดูกบาง ควรตรวจความหนาแน่นกระดูกกับแพทย์
- หญิงตั้งครรภ์ ให้นมบุตร เด็ก และคนที่มีโรคประจำตัวหรือกินยาประจำ
9. ข้อควรระวัง
ตอนนี้งานเรื่องข้อและกระดูกยังเป็นงานระยะสั้นและขนาดไม่ใหญ่ หลายงานมีบริษัทเกี่ยวข้อง จึงควรระวังเมื่อเอาผลไปใช้กับตัวเอง โดยเฉพาะถ้ามีโรคประจำตัว
⚠️ ข้อควรระวัง
- ผลยังไม่สม่ำเสมอ: บางงานเห็นผล บางงานไม่เห็น และกลุ่มยาหลอกก็ดีขึ้นได้ในหลายงาน
- ชนิดและขนาดต่างกัน: ผลของ UC-II ขนาดมิลลิกรัมเอามาใช้กับคอลลาเจนผงขนาดกรัมไม่ได้
- ระยะเวลา: งานที่เปิดอ่านยาวสุด 12 เดือน (กระดูก) และ 180 วัน (ข้อ) เรายังไม่รู้ผลของการกินนานกว่านั้น
- ไม่ใช่ตัวแทนการตรวจ: ปวดเข่านาน เข่าบวม หรือเดินลำบาก ต้องให้แพทย์ประเมิน กระดูกพรุนมักไม่มีอาการจนกว่ากระดูกจะหัก
- ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร เด็ก และโรคประจำตัว: บทคัดย่อที่เราอ่านไม่ได้พูดถึงกลุ่มเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
- อาการแพ้: ถ้าคุณแพ้อาหารบางชนิด ให้ดูบนฉลากว่าคอลลาเจนมาจากสัตว์ชนิดใดก่อนซื้อ
10. คำถามที่พบบ่อย
อาจช่วยลดอาการได้เล็กน้อยในบางกลุ่มค่ะ งานรวมในคนข้อเสื่อมพบคะแนนอาการรวมดีขึ้น แต่คะแนนย่อยเรื่องปวดไม่ต่างจากยาหลอก และงานไทยปี 2025 ไม่พบความต่าง ตอนนี้จึงยังบอกไม่ได้ว่าได้ผลแน่นอนแค่ไหน
ยังบอกไม่ได้ว่าชนิดไหนดีกว่า งาน UC-II ขนาด 40 มก. มีบริษัทผู้ผลิตให้ทุน ส่วนงานไทยที่ใช้ไฮโดรไลซ์ผสมชนิดที่ 2 ไม่พบความต่างจากยาหลอก และงานนักกีฬาใช้ไฮโดรไลซ์ 5-10 กรัม ยังไม่มีงานที่เทียบสองชนิดนี้ตรง ๆ ในแหล่งที่เราเปิดอ่าน
งานที่เราเปิดอ่านใช้ 5 ถึง 10 กรัมต่อวันสำหรับไฮโดรไลซ์หรือเปปไทด์ และ 40 มก. สำหรับ UC-II ตัวเลขนี้บอกเพียงสิ่งที่งานวิจัยใช้ ไม่ใช่ขนาดแนะนำสำหรับคุณ ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรถ้ามียาประจำ
งานส่วนใหญ่วัดผลที่ 12 ถึง 24 สัปดาห์ และ UC-II ที่ 180 วัน แต่กลุ่มยาหลอกก็ดีขึ้นในหลายงาน การตัดสินจากความรู้สึกอย่างเดียวจึงอาจหลอกเราได้ ถ้าปวดมากขึ้นหรือไม่ดีขึ้น ควรให้แพทย์ประเมิน
ยังสรุปไม่ได้ค่ะ มีงานทดลองเดียวในหญิงวัยหมดประจำเดือน ความหนาแน่นกระดูกต่างจากยาหลอกราว 0.1 หน่วยหลังกิน 12 เดือน และงานนี้ไม่ได้ดูว่ากระดูกหักน้อยลงไหม ถ้ากังวลเรื่องกระดูกบาง ควรตรวจกับแพทย์
ไม่ควรค่ะ MedlinePlus ระบุว่าการจัดการข้อเข่าเสื่อมมักเริ่มจากการออกกำลังกายและการลดน้ำหนักถ้าจำเป็น งานคอลลาเจนที่เราอ่านเป็นการเสริม ไม่ได้เทียบกับการดูแลมาตรฐานโดยตรง จึงไม่ควรหยุดสิ่งที่แพทย์แนะนำ
สรุป
คอลลาเจนอาจช่วยอาการข้อเข่าได้เล็กน้อยในบางกลุ่ม แต่ผลยังไม่สม่ำเสมอ งานรวมในคนข้อเสื่อมพบผลที่คะแนนรวม ไม่พบที่คะแนนย่อยเรื่องปวด งานไทยปี 2025 ไม่เห็นความต่างจากยาหลอก ส่วนกระดูกมีงานเดียวและผลต่างเล็ก ถ้าอยากลองก็ลองควบคู่กับการออกกำลังกายและคำแนะนำของแพทย์
📚 แหล่งอ้างอิง
11 แหล่ง
- PubMed: García-Coronado JM, et al. Effect of collagen supplementation on osteoarthritis symptoms: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Int Orthop. 2019
- PubMed: Liu X, et al. Dietary supplements for treating osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2018
- PubMed: Lugo JP, et al. Efficacy and tolerability of an undenatured type II collagen supplement in modulating knee osteoarthritis symptoms: a multicenter randomized, double-blind, placebo-controlled study. Nutr J. 2016
- PubMed: Yuenyongviwat V, et al. Efficacy of combined undenatured type II collagen and hydrolysed collagen supplementation in knee osteoarthritis: a randomised controlled trial. Sci Rep. 2025
- PubMed: Clark KL, et al. 24-Week study on the use of collagen hydrolysate as a dietary supplement in athletes with activity-related joint pain. Curr Med Res Opin. 2008
- PubMed: Zdzieblik D, et al. Improvement of activity-related knee joint discomfort following supplementation of specific collagen peptides. Appl Physiol Nutr Metab. 2017
- PubMed: Bongers CCWG, et al. Effectiveness of collagen supplementation on pain scores in healthy individuals with self-reported knee pain: a randomized controlled trial. Appl Physiol Nutr Metab. 2020
- PubMed: Khatri M, et al. The effects of collagen peptide supplementation on body composition, collagen synthesis, and recovery from joint injury and exercise: a systematic review. Amino Acids. 2021
- PubMed: König D, et al. Specific Collagen Peptides Improve Bone Mineral Density and Bone Markers in Postmenopausal Women-A Randomized Controlled Study. Nutrients. 2018
- MedlinePlus: Osteoarthritis
- MedlinePlus: Osteoporosis
ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ก่อนเริ่มกินอาหารเสริมใด ๆ โดยเฉพาะถ้ามีโรคประจำตัว กินยาอยู่ ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เขียนโดย มายด์ · ทีม mywellthy




คอลลาเจน ยี่ห้อไหนดี

