
ในบทความนี้8 หัวข้อ
Type 1, 2 และ 3 ต่างกันที่ตำแหน่งในร่างกาย Type 1 และ 3 อยู่ในผิวและเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ส่วน Type 2 อยู่ในกระดูกอ่อน งานในคนที่ใช้ Type 2 ส่วนใหญ่เป็นแบบไม่ถูกย่อย 40 มก./วัน กับข้อเข่า และหลายงานมีบริษัทผู้ผลิตสนับสนุนค่ะ
ถ้ายังไม่รู้จักคอลลาเจนดี อ่าน คอลลาเจนคืออะไร ช่วยอะไร งานวิจัยบอกว่าอย่างไร ก่อนได้นะคะ หน้านี้ตอบเรื่อง “Type” บนฉลากโดยเฉพาะ ว่าบอกอะไรเราได้บ้าง
TL;DRสรุปสั้นๆ อ่าน 30 วิ
ตัวเลข Type บอกว่าคอลลาเจนชนิดนั้นอยู่เนื้อเยื่อไหน ไม่ได้บอกว่าตัวอาหารเสริมจะไปที่ไหนในร่างกาย
- Type 1 และ 3: อยู่ในผิว เส้นเอ็น หลอดเลือด งานผิวส่วนใหญ่ใช้คอลลาเจนไฮโดรไลซ์ที่ไม่ได้แยกผลตามชนิด (🟡)
- Type 2: อยู่ในกระดูกอ่อน งานข้อเข่าใช้แบบไม่ถูกย่อย 40 มก./วัน และพบอาการข้อดีขึ้นในงานที่บริษัทสนับสนุน แต่งานในไทย 68 คนที่ผู้เขียนไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน ใช้สูตรผสม ไม่พบความต่างจากยาหลอก (🟡)
- ผิว: ยังไม่พบงานที่ทดสอบ Type 2 แบบแยกเดี่ยวเพื่อผิว (⚪)
1. Type 1, 2, 3 อยู่ตรงไหนของร่างกาย
คอลลาเจนที่รู้จักแล้วมี 28 ชนิด และรวมกันคิดเป็นราว 30% ของโปรตีนทั้งหมดในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แต่ที่เจอบนฉลากอาหารเสริมมักมีแค่ 3 ชนิดแรก ลองนึกถึงเส้นใยเชือกที่ถักต่างกันตามงาน เชือกเส้นหนึ่งใช้ผูกเต็นท์ อีกเส้นใช้รับแรงกระแทก
ปัดซ้ายขวาเพื่อดูครบ →
| ชนิด | พบมากที่ไหน | วัตถุดิบที่ใช้ในงานวิจัยและการสกัด | งานในคนที่เราเปิดอ่าน |
|---|---|---|---|
| Type 1 | ผิว กระดูก ฟัน เส้นเอ็น เอ็นยึดข้อ | วัวเป็นแหล่งหลักในการสกัด รองลงมาคือหมูและปลา | งานผิว 26 งานใช้คอลลาเจนไฮโดรไลซ์ แยกผลตามแหล่งและระยะเวลา ไม่ได้แยกตามชนิด |
| Type 2 | กระดูกอ่อน | กระดูกอ่อนส่วนอกไก่ | งานข้อเข่า ใช้แบบไม่ถูกย่อย 40 มก./วัน |
| Type 3 | ผิว กล้ามเนื้อ หลอดเลือด | ยังไม่พบแหล่งที่เปิดอ่านเรื่องวัตถุดิบ Type 3 โดยเฉพาะ | ไม่พบงานที่ทดสอบ Type 3 แยกเดี่ยว |
ในผิว เส้นใยคอลลาเจนประกอบด้วย Type 1 และ 3 ปนกัน ส่วนในกระดูกอ่อน เส้นใยประกอบด้วย Type 2 เป็นหลัก ร่วมกับ Type 11 และ Type 9 นี่คือเหตุผลที่ Type 2 มักถูกพูดถึงเรื่องข้อ ส่วน Type 1 และ 3 ถูกพูดถึงเรื่องผิวกับเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
2. ตัวเลข Type บนฉลากบอกอะไรเรา
ตัวเลข Type บอกว่าวัตถุดิบมาจากเนื้อเยื่อประเภทไหน เช่น หนังวัว หรือกระดูกอ่อนไก่ แต่ไม่ได้รับรองว่ากินแล้วคอลลาเจนชนิดนั้นจะวิ่งไปที่เนื้อเยื่อเดียวกันในตัวคุณ เหตุผลคือคอลลาเจนที่ขายส่วนใหญ่ถูกย่อยเป็นชิ้นเล็กก่อนบรรจุ
คอลลาเจนตามธรรมชาติมีน้ำหนักราว 300,000 ดาลตัน (Da คือหน่วยวัดน้ำหนักโมเลกุล) พอผ่านความร้อนและเอนไซม์เป็นคอลลาเจนไฮโดรไลซ์ จะเหลือชิ้นราว 3,000-6,000 ดาลตัน และหลังกินจะเจอเปปไทด์สั้น ๆ อย่าง Pro-Hyp ในเลือด
🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานของ Ichikawa และคณะ (2010) พบเปปไทด์ที่มีไฮดรอกซีโพรลีน 9 ชนิดในเลือดอาสาสมัครหลังกินเจลาตินไฮโดรไลซ์ โดย Pro-Hyp เป็นตัวหลัก งานของ Iwasaki และคณะ (2022) ใน 9 คนพบ Pro-Hyp ในเลือดสูงขึ้นหลังกินเจลาตินธรรมดา ทั้งสองงานวัดชิ้นเปปไทด์ในเลือด ไม่ได้ตามดูว่าชิ้นเหล่านั้นไปประกอบเป็นคอลลาเจนชนิดไหนในเนื้อเยื่อ
ข้อสรุปว่า Type บนฉลากไม่ใช่ปลายทางในร่างกายเป็นความเห็นที่เราตีความจากข้อมูลสองอย่างข้างบน เพราะยังไม่มีงานที่ติดตามตรง ๆ ว่าชิ้นส่วนจาก Type ไหนไปอยู่ที่ไหน ถ้าเห็นโฆษณาว่า “Type 1 เพื่อผิว Type 2 เพื่อข้อ” ให้ถือเป็นการเล่าจากแหล่งวัตถุดิบ มากกว่าผลที่พิสูจน์แล้วในคน
3. Type 2 แบบไม่ถูกย่อยต่างจากแบบทั่วไปอย่างไร
Type 2 ที่มีงานในคนมากที่สุดคือแบบไม่ถูกย่อย (undenatured type II collagen หรือ UC-II) ซึ่งมาจากกระดูกอ่อนอกไก่ ผ่านกระบวนการที่ตั้งใจให้โครงสร้างสามเกลียวไม่ถูกทำลาย ต่างจากคอลลาเจนไฮโดรไลซ์ที่ถูกตัดเป็นชิ้นเล็กจนเกลียวคลายออก
ขนาดที่ใช้ก็ต่างกันมาก ในงานที่เปิดอ่าน UC-II ใช้วันละ 40 มก. และในงานของ Crowley ผลิตภัณฑ์ 40 มก.นี้มี Type 2 แบบไม่ถูกย่อยจริงราว 10 มก. ส่วนงานผิวที่ใช้คอลลาเจนไฮโดรไลซ์ให้เป็นกรัม เช่นงานของ Kim ที่ใช้วันละ 1,000 มก. ซึ่งมากกว่า 40 มก. อยู่ 25 เท่า
กลไกที่ผู้วิจัยเสนอก็ต่างกัน งานทบทวนของ Gupta และ Maffulli (2025) อธิบายว่า UC-II น่าจะทำงานผ่านกลไกของระบบภูมิคุ้มกันที่เรียกว่า oral tolerance (การที่ร่างกายเรียนรู้ที่จะไม่ตอบสนองรุนแรงต่อโปรตีนที่กินเข้าไป) ซึ่งเป็นคำอธิบายที่ผู้เขียนเสนอ ไม่ใช่สิ่งที่ยืนยันแล้วในคน
ดังนั้นคำว่า “Type 2” บนฉลากอาจหมายถึงของสองแบบที่ต่างกัน ฉลากที่ไม่ได้เขียนว่า undenatured และระบุปริมาณเป็นกรัม ไม่ตรงกับสูตร 40 มก. ที่ใช้ในงานข้อเข่าที่เราเปิดอ่าน
4. Type 2 กับอาการข้อเข่า งานวิจัยในคนบอกอะไร
งานที่ใช้ UC-II ส่วนใหญ่พบว่าอาการข้อเข่าดีขึ้นกว่ายาหลอก แต่หลายงานเป็นงานที่บริษัทผู้ผลิตสนับสนุน และงานในไทยที่ผู้เขียนไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน ซึ่งใช้ผลิตภัณฑ์ผสม ไม่พบความต่างจากยาหลอก จึงให้ป้ายเหลือง

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานของ Lugo และคณะ (2016) ในผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อม 191 คน สุ่มให้ได้ UC-II 40 มก./วัน กลูโคซามีนผสมคอนดรอยติน หรือยาหลอก นาน 180 วัน คะแนนอาการข้อเข่าโดยรวม (WOMAC คือแบบสอบถามอาการ 3 ด้าน ได้แก่ ปวด ข้อติด และการใช้งาน) ดีขึ้นมากกว่ายาหลอก และมากกว่ากลุ่มกลูโคซามีนผสมคอนดรอยติน โดยทั้งสามด้านดีกว่ายาหลอก มีผู้อยู่จนจบ 164 คน (ออกกลางคันราว 14%) งานนี้บริษัท InterHealth Nutraceuticals ผู้ผลิต UC-II เป็นผู้สนับสนุน และผู้เขียน 2 คนเป็นพนักงานของบริษัท
งานของ Crowley และคณะ (2009) ใน 52 คน เทียบ UC-II กับกลูโคซามีนผสมคอนดรอยติน นาน 90 วัน ไม่มีกลุ่มยาหลอก คะแนน WOMAC ลดลง 33% ในกลุ่ม UC-II เทียบกับ 14% ในอีกกลุ่ม และคะแนนปวดลดลง 40% เทียบกับ 15.4% แคปซูล UC-II ได้จาก InterHealth และผู้เขียนบางคนสังกัดศูนย์วิจัยของบริษัทนี้
🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานของ Yuenyongviwat และคณะ (2025) จากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ในผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อม 68 คน ให้กินเม็ดที่มีทั้งคอลลาเจนไฮโดรไลซ์และ UC-II หรือยาหลอก นาน 12 สัปดาห์ ทั้งสองกลุ่มปวดน้อยลงและใช้งานข้อได้ดีขึ้นตามเวลา แต่ไม่มีความต่างระหว่างกลุ่ม ไม่มีอาการไม่พึงประสงค์ ผู้เขียนระบุว่าไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน
งานทบทวนของ Kumar และคณะ (2023) รวมงานสุ่ม 8 งาน มีผู้ได้ UC-II 243 คน ติดตาม 3-6 เดือน พบคะแนนอาการดีกว่ายาหลอก แต่ผู้เขียนสรุปว่างานยังมีจำกัด งานทบทวนของ Liu และคณะ (2018) ที่เทียบอาหารเสริม 20 ชนิดสำหรับข้อเสื่อม ให้ UC-II เป็นหนึ่งในสองชนิดที่ลดปวดได้ในระดับที่มีความสำคัญทางคลินิกในระยะกลาง แต่คุณภาพหลักฐานโดยรวมต่ำมาก และไม่มีอาหารเสริมใดให้ผลสำคัญในระยะยาว
ผลที่ไม่ตรงกันอธิบายได้หลายทาง ทางหนึ่งคือกลุ่มยาหลอกก็ดีขึ้นได้ ซึ่งงานของ Yuenyongviwat เห็นชัด อีกทางคือสูตรผสมกับ UC-II แบบเดี่ยวอาจให้ผลต่างกัน ทั้งสองข้อเป็นการตีความ ยังต้องรองานเพิ่ม
ถ้าอยากอ่านภาพรวมเรื่องข้อเข่าและกระดูกทั้งหมด ดูที่ คอลลาเจนกับข้อเข่าและกระดูก หลักฐานเป็นอย่างไร
🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ หลักฐานยังน้อย
งานของ Schön และคณะ (2022) ในผู้ที่ไม่มีโรคข้อ 96 คน อายุ 20-55 ปี ที่เมื่อยหรือรู้สึกไม่สบายข้อเข่าเมื่อทำกิจกรรม ให้ UC-II 40 มก./วัน หรือยาหลอก นาน 24 สัปดาห์ กลุ่ม UC-II งอเข่าได้มากขึ้นราว 2 องศา ส่วนกลุ่มยาหลอกมากขึ้นราว 1 องศาและไม่ถึงเกณฑ์ทางสถิติ ผู้เขียนบางคนเป็นพนักงานบริษัท Lonza ผู้ผลิต UC-II
ความต่างราว 1 องศาจากกลุ่มยาหลอก เป็นผลเล็กมาก และเราไม่พบแหล่งที่บอกว่าเล็กน้อยแค่นี้เปลี่ยนชีวิตประจำวันได้หรือไม่
5. เหมาะกับใคร และไม่เหมาะกับใคร
ตัวตัดสินคือเป้าหมายของคุณ เลขชนิดมาทีหลัง ลองจับคู่ตามนี้
- อยากรู้ตัวเลือกสำหรับข้อเข่าเสื่อม: UC-II 40 มก./วัน เป็นรูปแบบ Type 2 ที่มีงานในคนมากที่สุดที่เราเปิดอ่าน แต่ควรให้แพทย์ประเมินข้อเข่าก่อนเสมอ และคุยกับแพทย์ว่าจะใช้ควบคู่กับการดูแลอื่นอย่างไร
- อยากให้ผิวชุ่มชื้นขึ้น: งานผิวส่วนใหญ่ใช้คอลลาเจนไฮโดรไลซ์ ไม่ใช่ UC-II เรายังไม่พบงานที่ทดสอบ UC-II เพื่อผิว มีงานหนึ่งใช้สารสกัดกระดูกอ่อนอกไก่ที่ผสม Type 2 ไฮโดรไลซ์กับคอนดรอยตินและไฮยาลูรอนิก ในผู้หญิง 128 คน นาน 12 สัปดาห์ พบริ้วรอยลดลงกว่ายาหลอก แต่ความชุ่มชื้นของผิวไม่ต่างกัน และผลที่ได้ให้เครดิต Type 2 อย่างเดียวไม่ได้ เพราะเป็นสูตรผสม (⚪)
- ข้อเข่าปกติ แต่เมื่อยจากกิจกรรม: มีงานเดียวที่ผลเล็กและบริษัทผู้ผลิตมีส่วนร่วม จึงยังบอกไม่ได้ว่าคุ้มกับการลองหรือไม่
- แพ้ไก่: วัตถุดิบ Type 2 ในงานวิจัยมาจากกระดูกอ่อนไก่ ควรถามแพทย์ก่อน
6. อ่านฉลากอย่างไรให้เลือกถูกชนิด
เจอคำว่า Type บนฉลาก ให้ไล่ดูตามนี้ เพื่อเทียบกับสิ่งที่งานวิจัยใช้จริง
- รูปแบบ: ถ้าเป็น Type 2 ให้ดูว่าเขียน undenatured หรือ native หรือไม่ ถ้าไม่เขียน อาจเป็นแบบไฮโดรไลซ์ที่งานข้อเข่าที่เราเปิดอ่านไม่ได้ใช้
- ปริมาณ: UC-II ในงานวิจัยคือ 40 มก./วัน (มีคอลลาเจนแบบไม่ถูกย่อยราว 10 มก.) ถ้าฉลากเขียนเป็นกรัม ไม่ใช่สูตรเดียวกัน
- แหล่งที่มา: Type 2 จากกระดูกอ่อนไก่ ส่วน Type 1 มักมาจากวัว หมู หรือปลา
- สูตรผสม: ถ้ามีคอนดรอยตินหรือไฮยาลูรอนิก ผลที่เห็นอาจมาจากตัวอื่นก็ได้
- งานวิจัยของสูตรนั้น: ถ้าฉลากอ้างงานวิจัย ให้เช็คว่าเป็นสูตรเดียวกับที่ทดสอบ ขนาดเดียวกัน

ส่วนเรื่องเลือกคอลลาเจนให้เหมาะกับผิว ดูหัวข้อแหล่งที่มาและรูปแบบได้ที่ คอลลาเจนจากปลา vs จากวัว และแบบผง/เม็ด/เยลลี่ เลือกอย่างไร
7. ข้อควรระวัง
⚠️ ข้อควรระวัง
- ข้อเข่าปวดเรื้อรัง: อาการปวดข้อเข่าควรให้แพทย์ประเมินก่อน อย่าใช้อาหารเสริมแทนการวินิจฉัย
- ข้อมูลระยะยาว: งานที่เราเปิดอ่านนานสุด 180 วัน เรายังไม่รู้ผลของการกินนานกว่านั้น
- ภูมิคุ้มกันและยา: ผู้เขียนงานทบทวนเสนอว่า UC-II ทำงานผ่านระบบภูมิคุ้มกัน ถ้ามีโรคภูมิคุ้มกัน หรือกินยากดภูมิ ควรถามแพทย์ก่อน
- แพ้ไก่หรือแพ้ปลา: Type 2 ในงานวิจัยมาจากกระดูกอ่อนไก่ ส่วนคอลลาเจนอีกหลายแบบมาจากปลา ให้อ่านแหล่งที่มาบนฉลาก
- ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร และเด็ก: งานที่เราเปิดอ่านศึกษาในผู้ใหญ่ ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
- สูตรผสม: อาการแพ้หรือผลข้างเคียงอาจมาจากส่วนผสมอื่น อ่านฉลากให้ครบ
8. คำถามที่พบบ่อย
เทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ค่ะ งานที่ใช้ Type 2 ทดสอบเรื่องข้อเข่า ส่วนงานที่ใช้คอลลาเจนไฮโดรไลซ์ซึ่งมักสกัดจาก Type 1 ส่วนใหญ่ทดสอบเรื่องผิว เป้าหมายและขนาดต่างกัน จึงไม่มีงานที่บอกได้ว่าชนิดไหนดีกว่าโดยรวม
ไม่มีค่าแนะนำทางการค่ะ งานข้อเข่าที่เราเปิดอ่านใช้ UC-II 40 มก. ต่อวัน ซึ่งมีคอลลาเจนแบบไม่ถูกย่อยราว 10 มก. นาน 90 ถึง 180 วัน ตัวเลขนี้เป็นปริมาณในงานวิจัย ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับคุณโดยเฉพาะ
ทั้งคู่อยู่ในผิวและเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน โดย Type 1 พบมากในผิว กระดูก ฟัน และเส้นเอ็น ส่วน Type 3 พบในผิว กล้ามเนื้อ และหลอดเลือด งานผิวที่เราเปิดอ่านไม่ได้แยกผลตามชนิด จึงยังเลือกชนิดให้ผิวโดยอิงงานวิจัยไม่ได้
ยังไม่มีข้อมูลที่ตอบตรง ๆ ค่ะ เราไม่พบงานที่ทดสอบ UC-II เพื่อผิว มีงานเดียวที่ใช้สูตรผสมกระดูกอ่อนอกไก่กับสารอื่น ซึ่งแยกไม่ออกว่าผลมาจาก Type 2 หรือสารอื่นในสูตร
UC-II เป็นชื่อเรียกคอลลาเจน Type 2 แบบไม่ถูกย่อยที่ใช้ในงานวิจัยข้อเข่า ส่วนฉลากที่เขียนแค่ "Type 2" อาจเป็นแบบไฮโดรไลซ์ก็ได้ ให้ดูว่าเขียน undenatured และระบุ 40 มก. หรือไม่ เพื่อเทียบกับงานวิจัยให้ตรง
ในงานของ Lugo ผลด้านความปลอดภัยไม่ต่างระหว่างกลุ่ม UC-II กลูโคซามีนผสมคอนดรอยติน และยาหลอก แต่นานสุด 180 วัน ถ้าแพ้ไก่ ตั้งครรภ์ มีโรคภูมิคุ้มกัน หรือกินยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
สรุป
Type 1, 2 และ 3 ต่างกันที่ตำแหน่งในร่างกาย Type 1 และ 3 อยู่ในผิวและเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน Type 2 อยู่ในกระดูกอ่อน แต่ตัวเลขบนฉลากบอกแหล่งวัตถุดิบ ไม่ได้บอกปลายทางในร่างกาย Type 2 ที่มีงานในคนคือ UC-II 40 มก./วัน กับอาการข้อเข่า ผลในงานที่บริษัทสนับสนุนดูดี แต่งานในไทยที่ผู้เขียนไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนและใช้สูตรผสมไม่พบความต่าง ถ้าสนใจ ให้ดูรูปแบบ ปริมาณ และเป้าหมายของตัวเองมากกว่าดูเลขชนิด
อ่านต่อ: คอลลาเจนยี่ห้อไหนดี
📚 แหล่งอ้างอิง
14 แหล่ง
- PubMed: Ricard-Blum S. The collagen family. Cold Spring Harb Perspect Biol. 2011
- PubMed Central: León-López A, et al. Hydrolyzed Collagen-Sources and Applications. Molecules. 2019
- PubMed: Lugo JP, et al. Efficacy and tolerability of an undenatured type II collagen supplement in modulating knee osteoarthritis symptoms: a multicenter randomized, double-blind, placebo-controlled study. Nutr J. 2016
- PubMed: Crowley DC, et al. Safety and efficacy of undenatured type II collagen in the treatment of osteoarthritis of the knee: a clinical trial. Int J Med Sci. 2009
- PubMed: Schön C, et al. UC-II Undenatured Type II Collagen for Knee Joint Flexibility: A Multicenter, Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Study. J Integr Complement Med. 2022
- PubMed: Yuenyongviwat V, et al. Efficacy of combined undenatured type II collagen and hydrolysed collagen supplementation in knee osteoarthritis: a randomised controlled trial. Sci Rep. 2025
- PubMed: Kumar P, et al. Efficacy of undenatured collagen in knee osteoarthritis: review of the literature with limited meta-analysis. Am J Transl Res. 2023
- PubMed: Liu X, et al. Dietary supplements for treating osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2018
- PubMed: Gupta A, Maffulli N. Undenatured type II collagen for knee osteoarthritis. Ann Med. 2025
- PubMed: Schwartz SR, et al. Novel Hydrolyzed Chicken Sternal Cartilage Extract Improves Facial Epidermis and Connective Tissue in Healthy Adult Females: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Altern Ther Health Med. 2019
- PubMed: Pu SY, et al. Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023
- PubMed: Kim DU, et al. Oral Intake of Low-Molecular-Weight Collagen Peptide Improves Hydration, Elasticity, and Wrinkling in Human Skin: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Nutrients. 2018
- PubMed: Ichikawa S, et al. Hydroxyproline-containing dipeptides and tripeptides quantified at high concentration in human blood after oral administration of gelatin hydrolysate. Int J Food Sci Nutr. 2010
- PubMed: Iwasaki Y, et al. Comparison of gelatin and low-molecular weight gelatin hydrolysate ingestion on hydroxyproline (Hyp), Pro-Hyp and Hyp-Gly concentrations in human blood. Food Chem. 2022
ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ก่อนเริ่มกินอาหารเสริมใด ๆ โดยเฉพาะถ้ามีโรคประจำตัว กินยาอยู่ ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เขียนโดย มายด์ · ทีม mywellthy




คอลลาเจน ยี่ห้อไหนดี

