หน้าแรก › บทความ › ส่วนผสมและสารสกัด › โพรไบโอติก ตัวไหนดี? เลือกจากสายพันธุ์ CFU รูปแบบ และฉลาก

โพรไบโอติก ตัวไหนดี? เลือกจากสายพันธุ์ CFU รูปแบบ และฉลาก

แชร์บทความนี้
ตัวจิ๋วน่ารักนับสิบไหลออกจากขวด เวลกดเครื่องนับจนเหงื่อตก เวลลี่เป็นวาทยกร สื่อถึงการเลือกโพรไบโอติก
ในบทความนี้9 หัวข้อ

โพรไบโอติก ตัวไหนดี ไม่มีตัวเดียวที่ตอบได้กับทุกคน เพราะผลผูกกับสายพันธุ์และเรื่องที่คุณอยากให้ช่วย วิธีเลือกที่มีหลักฐานรองรับคือ ตั้งเป้าหมายก่อน หาสายพันธุ์ที่มีงานวิจัยในคนเรื่องนั้น แล้วเช็ก CFU รูปแบบ และฉลาก ถ้าภูมิคุ้มกันบกพร่อง ต้องถามแพทย์ก่อนครับ

เราเรียงวิธีเลือกไว้เป็น 6 ขั้น ใช้กับขวดไหนก็ได้ และในหน้านี้ไม่มีการเทียบยี่ห้อ ถ้ายังไม่รู้จักโพรไบโอติกเลย เริ่มจาก โพรไบโอติกคืออะไร ช่วยอะไร อาจช่วยเรื่องลำไส้และการขับถ่ายได้อย่างไร ก่อนก็ได้

TL;DRสรุปสั้นๆ อ่าน 30 วิ

ตัวที่เหมาะคือตัวที่สายพันธุ์ ขนาด และเป้าหมาย ตรงกับงานวิจัยในคน เลข CFU สูงอย่างเดียวบอกไม่ได้

  • สายพันธุ์: งานรวม 228 งานทดลองพบว่าผลเฉพาะทั้งสายพันธุ์และเฉพาะโรค ฉลากจึงควรมีรหัสสายพันธุ์
  • CFU: ผลิตภัณฑ์ทั่วไปมี 1-10 พันล้าน CFU ต่อโดส แต่ขนาดที่ได้ผลต่างกันมากตามสายพันธุ์
  • จำนวนสายพันธุ์: งานเทียบ 65 งานทดลองพบว่าส่วนใหญ่สูตรรวมไม่ได้ดีกว่าสายพันธุ์เดียว
  • ฉลาก: มองหาจำนวนจุลินทรีย์มีชีวิตของแต่ละสายพันธุ์ ณ วันหมดอายุ และวิธีเก็บ
  • ภูมิคุ้มกันบกพร่อง ป่วยหนัก หรือทารกคลอดก่อนกำหนด: อย่าเลือกเอง ให้แพทย์ตัดสินก่อน

1. เริ่มจากเป้าหมาย: โพรไบโอติกตัวไหนดีขึ้นกับเรื่องที่อยากให้ช่วย

ขั้นแรกคือเขียนให้ชัดว่าอยากให้โพรไบโอติกช่วยเรื่องอะไร เช่น ท้องเสียช่วงกินยาปฏิชีวนะ หรือท้องผูก เพราะสายพันธุ์ที่มีงานวิจัยเรื่องหนึ่ง อาจไม่มีผลกับอีกเรื่อง ถ้ายังบอกเป้าหมายไม่ได้ ก็ยังไม่มีเกณฑ์ให้เทียบว่าตัวไหนเหมาะกับคุณ

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟢 หลักฐานค่อนข้างชัด (เรื่องผลเฉพาะสายพันธุ์)
งานทบทวนอย่างเป็นระบบที่รวมผลจากหลายงานวิจัยของ McFarland และคณะ (2018) รวม 228 งานทดลอง พบหลักฐานว่าผลของโพรไบโอติกเฉพาะทั้งสายพันธุ์และเฉพาะโรค ในเรื่องท้องเสียจากยาปฏิชีวนะในผู้ใหญ่ บางสายพันธุ์ในกลุ่ม Lactobacillus ได้ผล ขณะที่สายพันธุ์อื่นในกลุ่มเดียวกันไม่ได้ผล งานนี้ไม่ได้บอกว่าตัวไหนเหมาะกับคุณ แต่ชี้ว่าเอาผลข้ามสายพันธุ์หรือข้ามโรคมาใช้แทนกันไม่ได้

แต่ละเรื่องมีหลักฐานหนักแค่ไหน เราแยกตารางไว้ใน ประโยชน์ของโพรไบโอติก แยกตามเป้าหมาย: ลำไส้ ขับถ่าย ผู้หญิง ถ้าอาการเป็นมานาน ให้ไปพบแพทย์ก่อน NCCIH ของ NIH สหรัฐฯ เตือนว่าอย่าใช้โพรไบโอติกเป็นเหตุให้เลื่อนการไปหาหมอ

ผ่านขั้นนี้เมื่อคุณเขียนเป้าหมายได้ 1 ประโยค เช่น “ลดโอกาสท้องเสียช่วงที่แพทย์สั่งยาปฏิชีวนะ”

2. สายพันธุ์: อ่านชื่อให้ครบก่อนเทียบงานวิจัย

ชื่อที่ใช้เทียบงานวิจัยได้ต้องมีครบทั้งสกุล ชนิด และรหัสสายพันธุ์ เช่น Lacticaseibacillus rhamnosus GG ถ้าฉลากบอกแค่ “จุลินทรีย์ 10 ชนิด” หรือ “Lactobacillus” คุณจะรู้แค่กลุ่มกว้าง ๆ และยังหางานวิจัยของตัวนั้นโดยตรงไม่ได้ เราเลยให้ข้อนี้มาก่อนเรื่องตัวเลข

บนฉลากเขียนว่า รู้อะไรได้บ้าง เทียบงานวิจัยได้ไหม
จุลินทรีย์ดี 10 ชนิด รู้แค่จำนวนชนิด ไม่ได้
Lactobacillus รู้แค่สกุล ไม่ได้
L. rhamnosus รู้ถึงชนิด ได้แบบหยาบ ยังไม่รู้ว่าตรงกับสายพันธุ์ในงานวิจัยไหม
L. rhamnosus GG รู้ถึงรหัสสายพันธุ์ ได้

ชื่อสกุลอาจทำให้งง งานของ Zheng และคณะ (2020) เสนอแยก Lactobacillus เดิมเป็น 25 สกุล ฉลากจึงอาจเขียน Lacticaseibacillus ส่วนบัญชีท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุขของไทยยังเขียน Lactobacillus rhamnosus

ประกาศฉบับนี้ให้ฉลากที่กล่าวอ้างทางสุขภาพแสดงสกุล ชนิด และสายพันธุ์ “ถ้ามี” จึงอาจมีฉลากที่บอกไม่ถึงรหัสสายพันธุ์ เจอขวดแบบนี้ ถามผู้ผลิตเพิ่มได้เลย

เกณฑ์ของ Binda และคณะ (2020) กำหนดให้โพรไบโอติกมีงานทดลองในคนที่ให้ผลบวกอย่างน้อย 1 งาน คุณเช็กเองได้โดยค้นชื่อเต็มพร้อมเป้าหมายใน PubMed เช่น “Lacticaseibacillus rhamnosus GG antibiotic-associated diarrhea” จบขั้นนี้คุณควรได้ชื่อสายพันธุ์ที่มีงานในคนตรงเป้าหมาย ถ้าหาไม่เจอ ก็ยังไม่มีเหตุผลทางงานวิจัยให้เลือกตัวนั้นครับ

กล้องจุลทรรศน์บนโต๊ะแล็บ สื่อถึงการระบุสายพันธุ์ของโพรไบโอติก
โฆษณา

3. CFU: ดูขนาดที่สายพันธุ์นั้นใช้ในงานวิจัย

CFU คือหน่วยนับจุลินทรีย์ที่ยังมีชีวิต ตัวเลขที่ควรเทียบคือขนาดต่อวันที่สายพันธุ์นั้นใช้ในงานทดลองเรื่องที่คุณสนใจ เพราะไม่มีขนาดกลางที่ใช้ได้กับทุกตัว เลขสูงกว่าเลยไม่ได้แปลว่าดีกว่า และตัวเลขที่ควรดูคือ ณ วันหมดอายุ ไม่ใช่ ณ วันผลิต

แนวทางของ World Gastroenterology Organisation (WGO) ปี 2023 ระบุว่าผลิตภัณฑ์ทั่วไปมีราว 1-10 พันล้าน CFU ต่อโดส แต่ขนาดที่ได้ผลห่างกันมาก Bifidobacterium longum subsp. longum 35624 ได้ผลกับอาการ IBS ที่ 100 ล้าน CFU ต่อวัน ขณะที่บางผลิตภัณฑ์ใช้ 300-450 พันล้าน CFU วันละ 3 ครั้ง

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด (ขนาดกับผล ชัดเฉพาะบางเรื่อง)
Cochrane Review (Guo et al., 2019) รวม 33 งานทดลอง 6,352 คน ในเด็กที่ได้ยาปฏิชีวนะ การวิเคราะห์กลุ่มย่อยพบว่าขนาดตั้งแต่ 5 พันล้าน CFU ต่อวัน ท้องเสียจากยาเกิด 8% เทียบกับ 23% ในกลุ่มควบคุม ส่วนขนาดต่ำกว่านั้น 8% เทียบกับ 13% แต่งานเหล่านี้ใช้จุลินทรีย์หลายชนิดปนกัน งานทบทวนของ Ouwehand (2017) พบความสัมพันธ์ระหว่างขนาดกับผลชัดในเรื่องนี้ ส่วนเรื่องอื่น เช่น การขับถ่าย ยังไม่เห็นชัด

วิธีอ่านเลข: 1 × 10⁹ CFU คือ 1 พันล้าน และ 1 × 10¹⁰ CFU คือ 1 หมื่นล้าน ให้ดูด้วยว่าเป็นต่อแคปซูล ต่อซอง หรือต่อวัน ถ้าแนะนำวันละ 2 แคปซูล ต้องคูณ 2 ก่อนเทียบ ส่วนสูตรที่บอกแค่ CFU รวม คุณจะไม่รู้ว่าแต่ละตัวได้เท่าไหร่

จุลินทรีย์ตายลงได้ระหว่างเก็บ WGO เลยระบุว่าผู้ผลิตที่รับผิดชอบควรบอกขนาด ณ วันหมดอายุ ไม่ใช่ตอนผลิต สอดคล้องกับรายงาน FAO/WHO ที่แนะนำให้ระบุจำนวนขั้นต่ำของแต่ละสายพันธุ์ ณ สิ้นอายุผลิตภัณฑ์

ส่วนในไทย ประกาศกำหนดจุลินทรีย์มีชีวิตไม่น้อยกว่า 10⁶ CFU ต่ออาหาร 1 กรัม ตลอดอายุผลิตภัณฑ์ และถ้าใช้มากกว่า 1 ชนิด แต่ละชนิดต้องถึงเกณฑ์นี้ 10⁶ คือ 1 ล้าน เป็นเกณฑ์ขั้นต่ำทางกฎหมาย ไม่ได้บอกว่าขนาดนั้นให้ผลกับเป้าหมายของคุณ

ลองคิดเลขบนฉลากเป็นต่อวัน แล้วดูว่าใกล้กับขนาดในงานวิจัยที่เจอจากขั้นที่ 2 ไหม ถ้าใกล้ ก็ไปขั้นถัดไปได้

เม็ดและแคปซูลหลายสีไหลจากขวดไม่มีฉลาก สื่อถึงการดูขนาด CFU ของโพรไบโอติก

4. สายพันธุ์เดียวหรือหลายสายพันธุ์ดีกว่า

จำนวนสายพันธุ์บนฉลากไม่ใช่เกณฑ์ที่ควรใช้เลือก งานเปรียบเทียบที่ตรงที่สุดพบว่า ในกรณีส่วนใหญ่สูตรรวมไม่ได้ดีกว่าสายพันธุ์เดียวอย่างมีนัยสำคัญ คำถามที่ควรถามคือ สูตรนี้หรือสายพันธุ์นี้มีงานวิจัยในคนตรงกับเป้าหมายของคุณไหม

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานทบทวนของ McFarland (2021) รวม 65 งานทดลองแบบสุ่ม ใน 8 ข้อบ่งชี้ รวม 10,863 คน เทียบสายพันธุ์เดียวกับสูตรรวมที่มีสายพันธุ์นั้นอยู่ พบว่าส่วนใหญ่ได้ผลเท่ากัน มีข้อยกเว้นทั้งสองทาง และข้อจำกัดคือมีเพียง 3 สายพันธุ์ที่มีงานคู่เทียบ

สูตรรวมที่มีงานทดลองของตัวเองก็ใช้ได้ แค่อย่าใช้ “ยิ่งหลายสายพันธุ์ยิ่งดี” เป็นเหตุผล ก่อนไปต่อ เช็กว่างานที่เจอทดสอบสายพันธุ์เดี่ยวหรือสูตรรวม และขวดในมือตรงกับแบบนั้นไหม

5. รูปแบบ: แคปซูล ผงซอง ของเหลว และวิธีเก็บ

รูปแบบเป็นเรื่องรองจากสายพันธุ์และขนาด เรายังไม่พบงานในคนที่สรุปได้ว่าแคปซูล ผงซอง หรือของเหลวแบบไหนดีกว่า ให้เลือกแบบที่กินได้สม่ำเสมอและเก็บตามฉลากได้จริง เพราะจุลินทรีย์ที่เก็บผิดวิธีอาจเหลือน้อยกว่าที่คาด

🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ หลักฐานยังน้อย (ในห้องแล็บ ไม่ได้วัดผลในคน)
Fredua-Agyeman และ Gaisford (2015) ทดสอบผลิตภัณฑ์ในท้องตลาด 8 ตัว ในน้ำย่อยจำลอง พบว่าแบบของเหลวมีจุลินทรีย์เท่ากับหรือมากกว่าที่ฉลากระบุ ส่วนแบบทำแห้งเยือกแข็งมีน้อยกว่าที่ระบุ และโดยรวมแบบของเหลวรอดได้ดีกว่า งานนี้ทดสอบเพียง 8 ตัว เหมารวมทั้งตลาดไม่ได้

รูปแบบ ข้อดีที่ควรรู้ ดูอะไรเพิ่ม
แคปซูล / เม็ด พกง่าย นับโดสง่าย CFU ต่อเม็ด วิธีเก็บ และวันหมดอายุ
ผงซอง เหมาะกับคนที่กลืนเม็ดลำบาก CFU ต่อซอง วิธีชงตามฉลาก
ของเหลว / นมเปรี้ยว ดื่มง่าย ชื่อสายพันธุ์ CFU ต่อขวด น้ำตาล และการแช่เย็น

เรื่องการเก็บ ทั้ง FAO/WHO และ WGO ระบุว่าฉลากควรบอกวิธีเก็บที่เหมาะสม ถ้าฉลากให้แช่เย็น ก็เก็บในตู้เย็นตั้งแต่วันแรก ผ่านขั้นนี้เมื่อคุณรู้ว่าตัวที่เลือกต้องเก็บแบบไหน และที่บ้านเก็บแบบนั้นได้

ขวดและแก้วนมบนโต๊ะไม้ สื่อถึงเครื่องดื่มนมเปรี้ยว รูปแบบของโพรไบโอติกที่ควรอ่านฉลากก่อนเลือก

6. อ่านฉลากโพรไบโอติก: 7 จุดที่ควรเจอ

ฉลากที่ดีควรตอบได้ว่าเป็นจุลินทรีย์ตัวไหน มีตัวที่ยังมีชีวิตเหลือเท่าไหร่ ณ วันหมดอายุ ต้องกินเท่าไหร่ และเก็บอย่างไร รายการด้านล่างรวมจาก FAO/WHO WGO และประกาศของไทย ถ้าขาดหลายข้อ คุณจะเทียบกับงานวิจัยได้ยาก ควรถามผู้ผลิตหรือเภสัชกรก่อนซื้อ

จุดบนฉลาก ควรเห็นอะไร ถ้าไม่มี
ชื่อจุลินทรีย์ สกุล ชนิด (และสับสปีชีส์ถ้ามี) รู้ไม่ได้ว่าเป็นตัวไหน
รหัสสายพันธุ์ รหัสของทุกตัวในสูตร เทียบงานวิจัยรายสายพันธุ์ไม่ได้
จำนวนที่มีชีวิต CFU ของแต่ละตัว ณ วันหมดอายุ ไม่รู้ว่าถึงมือคุณเหลือเท่าไหร่
ขนาดที่แนะนำ ปริมาณต่อวัน คำนวณเทียบกับงานวิจัยไม่ได้
วิธีเก็บ อุณหภูมิหรือการแช่เย็น เสี่ยงเก็บผิดจนจุลินทรีย์ตาย
ช่องทางติดต่อ ที่อยู่ เบอร์โทร หรือเว็บไซต์ ถามข้อมูลเพิ่มหรือแจ้งปัญหาไม่ได้
เลข อย. อาหารที่ใช้โพรไบโอติกในไทยต้องได้รับอนุญาตจาก อย. ยังไม่ควรซื้อ

ตัวอย่างฉลากสมมติ (ไม่ใช่สินค้าจริง): “Lacticaseibacillus rhamnosus GG 1 × 10¹⁰ CFU ต่อแคปซูล ณ วันหมดอายุ · วันละ 1 แคปซูล · เก็บในตู้เย็น” บรรทัดนี้ตอบครบทั้งชื่อ จำนวน ขนาด และวิธีเก็บ ส่วน “จุลินทรีย์รวม 50,000 ล้าน CFU ขณะผลิต 12 ชนิด” ไม่บอกว่าเป็นตัวไหน และเหลือเท่าไหร่ตอนกิน

ประกาศไทยที่เราอ่านกำหนดปริมาณขั้นต่ำตลอดอายุผลิตภัณฑ์ แต่เราไม่พบข้อที่บังคับให้เขียน CFU ณ วันหมดอายุบนฉลาก ข้อนี้เลยเป็นเกณฑ์ที่คุณต้องใช้คัดเอง ประกาศเดียวกันยังห้ามการกล่าวอ้างที่ทำให้เข้าใจว่าแก้โรคได้ เจอคำแบบนี้ให้ระวังไว้ก่อน

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด (ตรวจเฉพาะบางตลาด ไม่ใช่สินค้าไทย)
Mohar Lorbeg และคณะ (2021) ตรวจอาหารเสริมในร้านยาสโลวีเนีย พบ 3 ใน 26 ผลิตภัณฑ์ (12%) มีแบคทีเรียมีชีวิตไม่พอ และ 2 สายพันธุ์ที่ระบุเป็น L. casei กลายเป็น L. paracasei ส่วน Shehata และ Newmaster (2023) ตรวจสินค้าขายดีสูตรรวม 5 ล็อต ยืนยันเชื้อเป้าหมายครบทุกล็อต แม้บางวิธีเจอดีเอ็นเอเชื้อนอกฉลาก 2-3% ของข้อมูล แต่เพาะเชื้อแล้วไม่พบตัวที่มีชีวิต

ฉลากครบก็ยังไม่ได้แปลว่าของข้างในตรงทุกอย่าง NCCIH เตือนว่าเคยมีผลิตภัณฑ์ที่มีจุลินทรีย์อื่นนอกเหนือจากฉลาก เราไม่พบงานสำรวจลักษณะนี้ในสินค้าไทย WGO แนะนำให้ซื้อจากผู้ผลิตที่เชื่อถือได้ ในทางปฏิบัติคือผู้ผลิตที่ตอบเรื่องรหัสสายพันธุ์และ CFU ณ วันหมดอายุได้

ขวดอาหารเสริมไม่มียี่ห้อกับเม็ดสีขาว สื่อถึงการอ่านฉลากโพรไบโอติกก่อนซื้อ

7. เหมาะกับใคร / ใครไม่ควรเลือกเอง

วิธีเลือกทั้ง 6 ขั้นเหมาะกับคนสุขภาพทั่วไปที่มีเป้าหมายชัด ส่วนคนภูมิคุ้มกันบกพร่อง ป่วยหนัก หรือทารกคลอดก่อนกำหนด คำถามแรกคือควรใช้หรือเปล่า และคำตอบต้องมาจากแพทย์ เพราะกลุ่มนี้มีความเสี่ยงติดเชื้อจากตัวโพรไบโอติกเอง

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด (งานสังเกตการณ์ โรงพยาบาลเดียว)
Yelin และคณะ (2019) ดูผู้ป่วย ICU ในโรงพยาบาลเด็กแห่งหนึ่ง 22,174 คน นาน 5.5 ปี ผู้ป่วย 522 คนที่ได้โพรไบโอติกมี LGG เกิดเชื้อ Lactobacillus ในกระแสเลือด 6 คน (1.1%) เทียบกับ 2 คนจาก 21,652 คน (0.009%) ที่ไม่ได้รับ และพันธุกรรมของเชื้อในเลือดแยกไม่ออกจากเชื้อในผลิตภัณฑ์ ตัวเลขนี้เป็นของผู้ป่วยหนัก ส่วนใหญ่ได้ทางสายยาง จึงใช้กับคนทั่วไปไม่ได้

NCCIH ระบุว่าความเสี่ยงสูงกว่าในคนที่ป่วยรุนแรงหรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง WGO ให้กลุ่มนี้ใช้เฉพาะสายพันธุ์และข้อบ่งใช้ที่พิสูจน์ความปลอดภัยและประสิทธิผลในกลุ่มนี้แล้ว

อาจใช้วิธีเลือกนี้ได้

  • ผู้ใหญ่สุขภาพทั่วไปที่มีเป้าหมายชัดและหางานวิจัยตรงเรื่องเจอ
  • คนที่แพทย์สั่งยาปฏิชีวนะ และคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรแล้วว่าจะเสริม

ไม่ควรเลือกเอง ให้แพทย์ตัดสินก่อน

  • คนภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น กำลังได้ยาเคมี (คีโม) กินยากดภูมิคุ้มกัน หรือมีเชื้อเอชไอวี
  • ผู้ป่วยหนัก ผู้ป่วยใน ICU หรือผู้ที่ใส่สายสวนหลอดเลือดดำ
  • ทารกคลอดก่อนกำหนด และเด็กเล็ก
  • หญิงตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือผู้มีโรคเรื้อรัง

อาการที่ควรรู้และกลุ่มเสี่ยงแบบละเอียด ดูได้ที่ ผลข้างเคียงของโพรไบโอติก ใครควรปรึกษาแพทย์

8. ข้อควรระวังก่อนซื้อโพรไบโอติก

ก่อนซื้อ ให้เช็กก่อนว่าคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยงหรือไม่ ถ้าใช่ ขั้นตอนเลือกด้านบนยังไม่ใช่เรื่องแรกที่ต้องทำ ถ้าไม่ใช่ ก็ยังควรถามเภสัชกรเมื่อกินยาประจำอยู่ และอย่าใช้โพรไบโอติกแทนยาที่แพทย์สั่ง

⚠️ ข้อควรระวัง

  • ภูมิคุ้มกันบกพร่อง: ปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ ความเสี่ยงติดเชื้อจากตัวโพรไบโอติกสูงกว่าคนทั่วไป
  • ป่วยหนัก อยู่ ICU หรือใส่สายสวนหลอดเลือดดำ: ไม่ควรกินเอง มีรายงานเชื้อในกระแสเลือดที่โยงกับผลิตภัณฑ์
  • ทารกคลอดก่อนกำหนด: ห้ามให้เอง NCCIH ระบุว่าเคยมีรายงานการติดเชื้อรุนแรงถึงเสียชีวิต
  • กำลังกินยาปฏิชีวนะ: ถามเภสัชกรเรื่องระยะห่าง และอย่าหยุดยาเอง
  • ยาประจำ ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือโรคเรื้อรัง: ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่ม
  • แพ้อาหารบางอย่าง: อ่านรายการส่วนผสมบนฉลากก่อน
  • ถ่ายเป็นเลือด ไข้สูง ปวดท้องรุนแรง หรือท้องเสียไม่หาย: ไปพบแพทย์ อย่ารอผลจากอาหารเสริม

9. คำถามที่พบบ่อย

โพรไบโอติกตัวไหนดีที่สุด?

ไม่มีตัวที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน เพราะงานวิจัยพบว่าผลเฉพาะทั้งสายพันธุ์และเฉพาะโรค ตัวที่ดีสำหรับคุณคือตัวที่ระบุรหัสสายพันธุ์ มีงานทดลองในคนตรงกับเป้าหมาย และให้ขนาดใกล้กับงานวิจัย เราจึงไม่จัดอันดับยี่ห้อในหน้านี้

CFU เท่าไหร่ถึงจะพอ?

ไม่มีตัวเลขกลาง WGO ระบุว่าผลิตภัณฑ์ทั่วไปมี 1-10 พันล้าน CFU ต่อโดส แต่มีสายพันธุ์ที่ได้ผลที่ 100 ล้าน CFU ต่อวัน และบางผลิตภัณฑ์ใช้สูงกว่านั้นมาก ให้เทียบกับขนาดที่สายพันธุ์นั้นใช้ในงานวิจัย โดยดูตัวเลข ณ วันหมดอายุ

แคปซูล ผงซอง หรือของเหลว แบบไหนดีกว่า?

เรายังไม่พบงานในคนที่สรุปได้ มีงานในห้องแล็บ 8 ผลิตภัณฑ์ที่พบว่าแบบของเหลวรอดในน้ำย่อยจำลองได้ดีกว่าแบบทำแห้ง แต่ไม่ได้วัดผลต่อสุขภาพ ให้เลือกจากสายพันธุ์และขนาดก่อน แล้วค่อยเลือกแบบที่กินได้สม่ำเสมอและเก็บตามฉลากได้

มีเลข อย. แล้ว แปลว่าได้ผลไหม?

ไม่ได้แปลอย่างนั้น เลข อย. เกี่ยวกับการขออนุญาตและเกณฑ์ของอาหาร ส่วนเกณฑ์ขั้นต่ำ 10⁶ CFU ต่ออาหาร 1 กรัม ก็ไม่ได้บอกว่าขนาดนั้นให้ผลกับเป้าหมายของคุณ ควรดูเลข อย. คู่กับรหัสสายพันธุ์ ขนาด และงานวิจัยในคนเสมอ

คนภูมิคุ้มกันต่ำเลือกโพรไบโอติกเองได้ไหม?

ไม่ควร คนภูมิคุ้มกันบกพร่องหรือป่วยรุนแรงมีความเสี่ยงติดเชื้อจากโพรไบโอติกสูงกว่าคนทั่วไป WGO ให้ใช้เฉพาะสายพันธุ์และข้อบ่งใช้ที่พิสูจน์แล้วในกลุ่มนี้ ให้แจ้งแพทย์ที่ดูแลอยู่ และให้แพทย์เป็นคนตัดสินก่อนเริ่มกินทุกครั้ง

สรุป

เวลาถามว่าโพรไบโอติกตัวไหนดี ให้เริ่มจากเป้าหมาย หาสายพันธุ์ที่มีงานในคน เทียบ CFU ณ วันหมดอายุกับขนาดในงานวิจัย แล้วค่อยดูรูปแบบ วิธีเก็บ และฉลาก ส่วนคนภูมิคุ้มกันบกพร่องต้องให้แพทย์ตัดสินก่อน

อ่านต่อ: โพรไบโอติกกินตอนไหนดี ก่อนหรือหลังอาหาร และเว้นจากยาปฏิชีวนะกี่ชั่วโมง

📚 แหล่งอ้างอิง

14 แหล่ง
  1. PubMed: McFarland LV, Evans CT, Goldstein EJC. Strain-Specificity and Disease-Specificity of Probiotic Efficacy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Med. 2018;5:124
  2. NCCIH (NIH): Probiotics: Usefulness and Safety
  3. PubMed: Zheng J, et al. A taxonomic note on the genus Lactobacillus. Int J Syst Evol Microbiol. 2020;70(4):2782-2858
  4. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.): ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การใช้จุลินทรีย์โพรไบโอติกในอาหาร (พ.ศ. 2554) และฉบับที่ 346 (พ.ศ. 2555)
  5. PubMed Central: Binda S, et al. Criteria to Qualify Microorganisms as “Probiotic” in Foods and Dietary Supplements. Front Microbiol. 2020;11:1662
  6. World Gastroenterology Organisation: Global Guidelines, Probiotics and prebiotics (February 2023)
  7. PubMed: Guo Q, et al. Probiotics for the prevention of pediatric antibiotic-associated diarrhea. Cochrane Database Syst Rev. 2019;4(4):CD004827
  8. PubMed: Ouwehand AC. A review of dose-responses of probiotics in human studies. Benef Microbes. 2017;8(2):143-151
  9. FAO/WHO: Probiotics in food, Health and nutritional properties and guidelines for evaluation
  10. PubMed: McFarland LV. Efficacy of Single-Strain Probiotics Versus Multi-Strain Mixtures: Systematic Review of Strain and Disease Specificity. Dig Dis Sci. 2021;66(3):694-704
  11. PubMed: Fredua-Agyeman M, Gaisford S. Comparative survival of commercial probiotic formulations. Benef Microbes. 2015;6(1):141-51
  12. PubMed: Mohar Lorbeg P, et al. Evaluation of Dietary Supplements Containing Viable Bacteria by Cultivation/MALDI-TOF Mass Spectrometry and PCR Identification. Front Microbiol. 2021;12:700138
  13. PubMed: Shehata HR, Newmaster SG. The power of DNA based methods in probiotic authentication. Front Microbiol. 2023;14:1158440
  14. PubMed Central: Yelin I, et al. Genomic and epidemiological evidence of bacterial transmission from probiotic capsule to blood in ICU patients. Nat Med. 2019;25(11):1728-1732

ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ก่อนเริ่มกินอาหารเสริมใด ๆ โดยเฉพาะถ้ามีโรคประจำตัว กินยาอยู่ ภูมิคุ้มกันบกพร่อง ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เขียนโดย เวล · ทีม mywellthy

โฆษณา
เวล — ผู้เขียน mywellthyนักเขียนสายสุขภาพของ mywellthy อ่านงานวิจัยแล้วสรุปเป็นภาษาที่เข้าใจง่าย บอกตรง ๆ ว่าอะไรมีหลักฐานแค่ไหน และควรระวังอะไร (ไม่ใช่แพทย์หรือเภสัชกร)ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · บางลิงก์เป็นลิงก์ affiliate