หน้าแรก › บทความ › ส่วนผสมและสารสกัด › สาหร่ายแดง astaxanthin คืออะไร ทำไมสกัดจาก H. pluvialis

สาหร่ายแดง astaxanthin คืออะไร ทำไมสกัดจาก H. pluvialis

แชร์บทความนี้
เวลลี่กางร่มให้เซลล์สาหร่ายเขียวจิ๋วที่ตากแดดจนหน้าแดง มายด์ถือคลิปบอร์ดกลั้นขำ มีป้ายธาตุ Asta ลอยอยู่
ในบทความนี้8 หัวข้อ

Haematococcus pluvialis คือสาหร่ายเซลล์เดียวที่ปกติเป็นสีเขียว แต่เมื่อเจอสภาพแวดล้อมที่เครียด เช่น แดดแรงหรือสารอาหารในน้ำน้อย มันจะสร้างแอสต้าแซนทีนสีแดงสะสมไว้ในเซลล์ รีวิววิชาการจึงเรียกว่าเป็นแหล่งแอสต้าแซนทีนแบบธรรมชาติที่เข้มข้นที่สุด เรื่องกินแล้วได้อะไร แยกไว้ในหน้าอื่น หน้านี้เล่าแค่ที่มาของมัน

ถ้ายังไม่รู้จักสารตัวนี้ อ่าน แอสต้าแซนทีน (Astaxanthin) คืออะไร ช่วยอะไร ต่างจากสารต้านอนุมูลอิสระอื่นอย่างไร ก่อนได้ค่ะ ส่วนเรื่องที่ว่าผิว ตา และอื่น ๆ มีหลักฐานแค่ไหน อยู่ที่ แอสต้าแซนทีนอาจช่วยอะไรบ้าง ผิว ดวงตา ต้านอนุมูลอิสระ ตามงานวิจัย

TL;DRสรุปสั้นๆ อ่าน 30 วิ

สาหร่ายแดงชนิดนี้ตอนโตปกติเป็นสีเขียว และสร้างสีแดงเมื่อเครียด แอสต้าแซนทีนจึงอยู่ในเซลล์ที่ทนทานและต้องทุบให้แตกก่อนสกัด

  • ที่มา: สาหร่ายสร้างแอสต้าแซนทีนเมื่อเจอแดดแรงหรือสารอาหารในน้ำน้อย แล้วเก็บไว้ในหยดไขมันในเซลล์
  • ปริมาณ: ผงสาหร่ายแห้ง 100 กรัม มีแอสต้าแซนทีนสูงสุดราว 3.8 กรัม ส่วนแซลมอนป่า 100 กรัม มีราว 2.6-3.8 มิลลิกรัม
  • ธรรมชาติกับสังเคราะห์: สองแบบมีรูปทรงโมเลกุลไม่เหมือนกัน และข้อมูลความปลอดภัยในคนของแบบสังเคราะห์ยังน้อยกว่า (⚪)
  • ความปลอดภัย: รีวิว 87 งานวิจัยในคนไม่พบข้อกังวลของแบบธรรมชาติ แต่เด็กและวัยรุ่นอาจกินเกินกรอบที่ EFSA (หน่วยงานความปลอดภัยอาหารของยุโรป) ประเมินไว้ (🟡)

1. สาหร่ายแดงที่ว่านี้คือสาหร่ายอะไร

เป็นสาหร่ายเซลล์เดียวชื่อ Haematococcus pluvialis (อ่านว่า ฮีมาโตค็อกคัส พลูเวียลิส) ตัวเล็กจนต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ดู ชื่อไทยเรียกว่าสาหร่ายแดง แต่ชื่อบทความวิจัยเรียกมันว่า green microalga หรือสาหร่ายเซลล์เดียวสีเขียว เพราะช่วงที่เติบโตตามปกติมันเป็นสีเขียวเหมือนสาหร่ายทั่วไป

ชีวิตของมันมี 2 โหมด โหมดแรกเป็นเซลล์สีเขียว บางช่วงว่ายน้ำได้ บางช่วงอยู่นิ่ง ๆ โหมดที่สองคือเซลล์สีแดงที่เรียกว่า aplanospore หรือเซลล์พักตัว มีผนังหนาและแข็งหลายชั้น รีวิวปี 2016 ระบุว่าเซลล์ในโหมดนี้ทนสภาพที่รุนแรงได้ และเมื่อสภาพดีขึ้นก็งอกกลับเป็นเซลล์ว่ายน้ำสีเขียวอีกครั้ง

ผิวน้ำสีเขียวจากสาหร่ายเซลล์เดียว สื่อถึงสาหร่ายที่เป็นต้นทางของแอสต้าแซนทีน

2. ทำไมสาหร่ายถึงเปลี่ยนเป็นสีแดง

เพราะเครียดค่ะ รีวิวปี 2016 ระบุว่า แอสต้าแซนทีนเป็นสารที่สาหร่ายสร้างเพิ่มเมื่อเจอแสงแรง น้ำเค็มขึ้น หรือไนโตรเจนในน้ำลดลง พอเซลล์เปลี่ยนเป็นโหมดพักตัวก็เปลี่ยนจากเขียวเป็นแดง เราเปรียบเป็นเสื้อกันแดดของสาหร่ายก็ได้ เพราะรีวิวเดียวกันบอกว่าสารนี้ทำหน้าที่ปกป้องเซลล์ในหยดไขมันที่มันเก็บไว้

เซลล์สีแดงมี 3 จุดเด่น

  • เก็บในหยดไขมัน: แอสต้าแซนทีนละลายในไขมัน สาหร่ายจึงเก็บมันไว้ในหยดน้ำมันในเซลล์ เซลล์สีแดงมีหยดไขมันได้ถึงราว 40% ของน้ำหนักเซลล์
  • ส่วนใหญ่เป็นเอสเทอร์: รีวิวระบุว่าราว 70% อยู่ในรูปโมโนเอสเทอร์ ราว 25% เป็นไดเอสเทอร์ และราว 5% เป็นรูปอิสระ เอสเทอร์คือแอสต้าแซนทีนที่จับกับกรดไขมัน ทำให้อยู่ในหยดน้ำมันได้สบาย
  • รูปทรงโมเลกุลแบบเดียว: สาหร่ายชนิดนี้สร้างเป็นรูปทรง (3S,3′S) เป็นหลัก ข้อนี้จะสำคัญตอนเทียบกับแบบสังเคราะห์ในหัวข้อ 5

ทั้งหมดนี้คือชีววิทยาของสาหร่าย ยังไม่ได้บอกว่าคนกินแล้วได้ประโยชน์อะไร เรื่องนั้นต้องดูจากงานวิจัยในคนแยกต่างหากค่ะ

โฆษณา

3. มีแอสต้าแซนทีนมากแค่ไหน เทียบกับแซลมอนและแหล่งอื่น

สาหร่าย H. pluvialis มีแอสต้าแซนทีนสะสมได้สูงสุดราว 3.8% ของน้ำหนักแห้ง หรือผงแห้ง 100 กรัม มีแอสต้าแซนทีนได้ถึงราว 3.8 กรัม ส่วนแซลมอนป่า 100 กรัม มีราว 2.6-3.8 มิลลิกรัม ตัวเลขอยู่คนละหน่วยและคนละสภาพ (แห้งกับสด) แต่ห่างกันหลายร้อยเท่าขึ้นไปอยู่ดี

แหล่ง แอสต้าแซนทีนที่รายงาน หมายเหตุ
สาหร่าย H. pluvialis สูงสุดราว 3.8% ของน้ำหนักแห้ง เข้มข้นที่สุดในตารางของรีวิว
ยีสต์ Xanthophyllomyces (Phaffia) ราว 0.5% ของน้ำหนักแห้ง แหล่งเชิงพาณิชย์อีกแบบ
แซลมอนซอคอาย (ป่า) 26-38 มก./กก. เนื้อปลา ราว 2.6-3.8 มก. ต่อ 100 กรัม
แซลมอนแอตแลนติก (เลี้ยง) 6-8 มก./กก. เนื้อปลา ราว 0.6-0.8 มก. ต่อ 100 กรัม

ลองคิดเล่น ๆ ถ้าอยากได้ 4 มก. ต่อวันจากปลาล้วน ๆ ต้องกินแซลมอนป่าราว 105-155 กรัม (คำนวณเอง) ถ้าเป็นแซลมอนเลี้ยงต้องราว 500-670 กรัมต่อวัน สาหร่ายที่เข้มข้นขนาดนี้จึงถูกเอามาทำอาหารเสริม ส่วนปลาก็ยังเป็นอาหารที่ดีด้วยเหตุผลอื่นอยู่ดี

เนื้อปลาแซลมอนสีส้มแดงบนเขียง สื่อถึงแหล่งแอสต้าแซนทีนจากอาหาร

4. จากบ่อเลี้ยงสู่แคปซูล ผ่านอะไรมาบ้าง

ขั้นตอนเชิงพาณิชย์ที่พบบ่อยที่สุดมี 2 ช่วง ช่วงแรกเลี้ยงให้เซลล์สีเขียวเพิ่มจำนวนในสภาพที่สบาย ช่วงที่สองจงใจให้เครียด เช่น เพิ่มแสงและลดไนโตรเจน เพื่อให้เซลล์เปลี่ยนเป็นสีแดงและสะสมแอสต้าแซนทีน รีวิวปี 2016 ระบุว่าการเลี้ยงให้ได้ผลสม่ำเสมอไม่ง่าย มีรายงานว่าเชื้อราชนิดหนึ่งเคยทำให้บ่อเลี้ยงในโรงงานเชิงพาณิชย์ล่มได้

หลังเก็บเกี่ยวมีด่านที่ต้องผ่านต่ออีกหลายด่านค่ะ

  1. ทุบผนังเซลล์: ผนังของเซลล์สีแดงหนา ต้องทุบให้แตกก่อน ไม่อย่างนั้นแอสต้าแซนทีนที่อยู่ข้างในสกัดออกมาไม่ได้
  2. ทำให้แห้ง: รีวิวระบุว่าการพ่นแห้งเป็นวิธีที่เหมาะที่สุด ลดความชื้นเหลือราว 5%
  3. สกัด: วิธีที่รีวิวชอบคือใช้คาร์บอนไดออกไซด์เหนือวิกฤต (supercritical CO₂ คือก๊าซ CO₂ ที่อัดจนทำหน้าที่ละลายสารได้) อาจเติมน้ำมันหรือเอทานอลช่วย ได้ประสิทธิภาพราว 80-90%

ผลลัพธ์ที่ขายเป็นส่วนผสมอาหารเสริมมักเป็นน้ำมันข้นสีแดง เรียกว่า oleoresin ตัวที่ EFSA อนุญาตให้ใช้ในอาหารเสริมมีแอสต้าแซนทีนราว 10% โดยน้ำหนัก สกัดจากชีวมวลสาหร่ายที่บดและทำแห้งแล้วด้วยวิธี CO₂ เหนือวิกฤต

5. แบบจากสาหร่ายต่างจากแบบสังเคราะห์อย่างไร

ต่างกันที่รูปทรงของโมเลกุล แอสต้าแซนทีนมีโครงสร้างที่เกิดได้หลายรูปทรง เหมือนมือซ้ายกับมือขวาที่หน้าตาคล้ายกันแต่สวมถุงมือสลับกันไม่ได้ สาหร่าย H. pluvialis สร้างรูปทรง (3S,3′S) เป็นหลัก ยีสต์ Phaffia สร้างรูปทรง (3R,3′R) ส่วนแบบสังเคราะห์จากห้องปฏิบัติการเป็นส่วนผสมของ 3 รูปทรง ตามรีวิวปี 2014

รีวิวปี 2016 ระบุว่าแอสต้าแซนทีนที่ขายในตลาดโลกราว 95% ขึ้นไปเป็นแบบสังเคราะห์ และแบบจากสาหร่ายเป็นน้อยกว่า 1% ของปริมาณที่ขายเชิงพาณิชย์ รีวิวเดียวกันระบุว่าแบบจากสาหร่ายมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระมากกว่า

🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ หลักฐานยังน้อย
งานทบทวนด้านความปลอดภัย (Brendler & Williamson, 2019) ระบุว่าแอสต้าแซนทีนสังเคราะห์มีโครงสร้างต่างจากแบบธรรมชาติ จึงไม่ควรเอาผลทดสอบของแบบสังเคราะห์มาสรุปความปลอดภัยของแบบธรรมชาติ และมีงานความปลอดภัยของแบบสังเคราะห์ทั้งในคนและสัตว์น้อย ผู้ทบทวนเสนอให้ทำงานเพิ่มและกำหนดเกณฑ์ความปลอดภัยแยกกัน
ส่วนข้อที่ว่าแบบจากสาหร่ายแรงกว่า เราไม่พบงานทดลองในคนที่เทียบสองแบบโดยตรงในเรื่องผิวหรือสายตา ในเอกสารที่เราเปิดอ่าน ข้อสรุปนี้จึงยังเป็นเรื่องของฤทธิ์ในห้องทดลอง ไม่ใช่ผลที่วัดในคน

ที่มาจากสาหร่ายไม่ได้แปลว่าเห็นผลมากกว่าในคน แต่เป็นแบบที่มีข้อมูลความปลอดภัยในคนมากกว่า

6. ความปลอดภัยและข้อควรระวัง

แอสต้าแซนทีนจากสาหร่ายมีการประเมินความปลอดภัยค่อนข้างครบ แต่ยังมีเรื่องที่ต้องระวัง โดยเฉพาะเด็กและวัยรุ่น EFSA กำหนดค่า ADI (ปริมาณที่รับได้ต่อวันตลอดชีวิตโดยไม่น่าเป็นอันตราย) ไว้ที่ 0.2 มก. ต่อน้ำหนักตัว 1 กก. ต่อวัน ใช้กับทั้งแบบสังเคราะห์และแบบจาก H. pluvialis คนหนัก 60 กก. จะได้ราว 12 มก. ต่อวัน (คำนวณเอง)

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานทบทวนของ Brendler & Williamson (2019) ดูงานวิจัยในคน 87 งาน ไม่พบข้อกังวลด้านความปลอดภัยของแอสต้าแซนทีนแบบธรรมชาติ และมี 35 งานที่ใช้ตั้งแต่ 12 มก. ต่อวันขึ้นไป ขนาดที่แต่ละประเทศอนุญาตต่างกันตั้งแต่ 2 ถึง 24 มก. ต่อวัน
ในปี 2025 EFSA ประเมินการขยายการใช้น้ำมันสกัดจาก H. pluvialis ไปยังผลิตภัณฑ์ทดแทนนม เช่น ครีมเทียม และน้ำผลไม้ เมื่อรวมอาหารปกติ ผลิตภัณฑ์ใหม่เหล่านี้ และอาหารเสริมเข้าด้วยกัน ผู้ใหญ่อยู่ที่ระดับ ADI พอดี ส่วนเด็กอายุ 3 ปีขึ้นไปและวัยรุ่นเกินระดับนี้ EFSA จึงตั้งเงื่อนไขว่าใช้ในผลิตภัณฑ์ใหม่ได้ ถ้าเด็กและวัยรุ่นไม่กินอาหารเสริมแอสต้าแซนทีนในวันเดียวกัน

“ไม่พบข้อกังวล” ไม่เท่ากับ “ไม่มีความเสี่ยง” นะคะ งานในคนส่วนใหญ่เป็นผู้ใหญ่สุขภาพดีและทำในช่วงสั้น

⚠️ ข้อควรระวัง

  • เด็กและวัยรุ่น: EFSA ประเมินว่าเมื่อรวมแหล่งทั้งหมดรวมอาหารเสริม เด็กอายุ 3 ปีขึ้นไปและวัยรุ่นเกินค่า ADI จึงไม่ควรให้เด็กกินอาหารเสริมแอสต้าแซนทีนเอง
  • ขนาด: กินตามฉลาก ไม่เพิ่มเอง ขนาดที่ประเทศต่าง ๆ อนุญาตต่างกัน 2 ถึง 24 มก. ต่อวัน
  • แบบสังเคราะห์: ข้อมูลความปลอดภัยในคนยังน้อยกว่าแบบธรรมชาติ อ่านฉลากให้รู้ว่าเป็นแบบไหน
  • แพ้อาหารทะเลหรือสาหร่าย: ตรวจส่วนประกอบและแหล่งที่มาบนฉลากก่อนเสมอ
  • ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร และคนที่กินยาประจำ: ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนกิน

7. อ่านฉลากอย่างไรให้รู้ว่าได้อะไร

ดูสองอย่างบนฉลากก่อน คือแหล่งที่มา และปริมาณเป็นมิลลิกรัมของแอสต้าแซนทีน

  1. แหล่งที่มา: ฉลากที่บอกชื่อ Haematococcus pluvialis บอกต้นทางชัดกว่าฉลากที่เขียนแค่ astaxanthin ถ้าไม่บอกแหล่ง ลองถามผู้ขายหรือหาเอกสารผลิตภัณฑ์ เพราะแอสต้าแซนทีนมีทั้งแบบสาหร่าย ยีสต์ และสังเคราะห์
  2. มิลลิกรัมของอะไร: ตัวเลขที่เด่นบนฉลากอาจเป็นน้ำหนักสารสกัดทั้งก้อน ไม่ใช่แอสต้าแซนทีนล้วน ยกตัวอย่างน้ำมันสกัดที่ EFSA ประเมินมีแอสต้าแซนทีนราว 10% ถ้าเขียนว่าสารสกัด 100 มก. ก็เท่ากับแอสต้าแซนทีนราว 10 มก. สารสกัดยี่ห้ออื่นอาจต่างจากนี้ ต้องดูที่ส่วนที่ระบุว่าเป็นแอสต้าแซนทีนโดยตรง

เรื่องควรกินกี่มิลลิกรัม กินเวลาไหน และไม่ควรกินคู่กับอะไร สรุปไว้ที่ แอสต้าแซนทีนกินตอนไหน ห้ามกินกับอะไร ควรกินกี่มิลลิกรัม

8. คำถามที่พบบ่อย

Haematococcus pluvialis คืออะไร?

เป็นสาหร่ายเซลล์เดียวที่ปกติเป็นสีเขียว เมื่อเจอความเครียดอย่างแสงแรงหรือไนโตรเจนในน้ำน้อย จะเปลี่ยนเป็นเซลล์สีแดงที่มีผนังหนา และสะสมแอสต้าแซนทีนในหยดไขมัน รีวิววิชาการระบุว่าเป็นแหล่งแอสต้าแซนทีนแบบธรรมชาติที่เข้มข้นที่สุด

ทำไมแอสต้าแซนทีนถึงสกัดจากสาหร่ายชนิดนี้?

เพราะมีเยอะที่สุดในแหล่งที่รีวิวรวบรวมไว้ สาหร่ายสะสมได้สูงสุดราว 3.8% ของน้ำหนักแห้ง ขณะที่ยีสต์ Phaffia ราว 0.5% และแซลมอนป่าอยู่ในหลักมิลลิกรัมต่อกิโลกรัม การเลี้ยงสาหร่ายจึงให้ปริมาณมากกว่ามาก

แอสต้าแซนทีนจากสาหร่ายดีกว่าแบบสังเคราะห์ไหม?

ยังสรุปไม่ได้ในคน สองแบบมีรูปทรงโมเลกุลต่างกัน และแบบจากสาหร่ายมีข้อมูลความปลอดภัยในคนมากกว่า แต่เราไม่พบงานทดลองในคนที่เทียบสองแบบตรง ๆ ในเรื่องผิวหรือสายตา ข้อที่ว่าแบบสาหร่ายแรงกว่ามาจากการทดสอบในห้องทดลอง

กินแซลมอนแทนอาหารเสริมได้ไหม?

ได้รับแอสต้าแซนทีนจากปลาได้ แต่ปริมาณน้อยกว่ามาก แซลมอนป่า 100 กรัม มีราว 2.6-3.8 มก. ส่วนแซลมอนเลี้ยงมีน้อยกว่าราว 3-6 เท่า ถ้าสนใจแค่ได้รับจากอาหารก็ทำได้ ส่วนจะต้องเสริมหรือไม่ เป็นอีกคำถามหนึ่งที่ต้องดูหลักฐานรายเป้าหมาย

ฉลากเขียน 100 มก. แปลว่าได้แอสต้าแซนทีน 100 มก. ไหม?

ไม่เสมอไป ตัวเลขอาจเป็นน้ำหนักสารสกัดทั้งก้อน น้ำมันสกัดที่ EFSA ประเมินมีแอสต้าแซนทีนราว 10% ดังนั้นสารสกัด 100 มก. ได้แอสต้าแซนทีนราว 10 มก. ให้หาตัวเลขที่ระบุว่าเป็นแอสต้าแซนทีนโดยตรง

เด็กกินแอสต้าแซนทีนได้ไหม?

ไม่แนะนำให้กินเอง EFSA ประเมินปี 2025 ว่าเมื่อรวมอาหารปกติ ผลิตภัณฑ์ใหม่ และอาหารเสริม เด็กอายุ 3 ปีขึ้นไปและวัยรุ่นได้รับเกินค่า ADI ถ้าลูกสนใจกินเสริม ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

สรุป

สาหร่ายแดง H. pluvialis เป็นสาหร่ายเซลล์เดียวที่สร้างแอสต้าแซนทีนเมื่อเครียด เก็บไว้ในหยดไขมันในเซลล์ และเป็นแหล่งที่เข้มข้นที่สุดที่รีวิวพบ ที่มาจากสาหร่ายบอกเรื่องรูปทรงโมเลกุลและข้อมูลความปลอดภัย ไม่ได้บอกว่ากินแล้วเห็นผลมากกว่า เวลาเลือกซื้อให้ดูแหล่งที่มาและมิลลิกรัมของแอสต้าแซนทีนจริง ๆ

ถ้าอยากรู้ว่ากินแล้วผิวหรือตาเปลี่ยนไหม อ่านต่อที่ แอสต้าแซนทีนกับผิว งานวิจัยบอกอะไร ใช้นานแค่ไหนถึงเห็นการเปลี่ยนแปลง และ แอสต้าแซนทีนกับดวงตา อาจช่วยเรื่องตาล้าหรือไม่

📚 แหล่งอ้างอิง

5 แหล่ง
  1. PubMed Central: Shah MM, et al. Astaxanthin-Producing Green Microalga Haematococcus pluvialis: From Single Cell to High Value Commercial Products. Front Plant Sci. 2016
  2. PubMed Central: Ambati RR, et al. Astaxanthin: Sources, Extraction, Stability, Biological Activities and Its Commercial Applications. Mar Drugs. 2014
  3. PubMed: Brendler T, Williamson EM. Astaxanthin: How much is too much? A safety review. Phytother Res. 2019
  4. PubMed: EFSA NDA Panel. Safety of the extension of use of oleoresin from Haematococcus pluvialis containing astaxanthin as a novel food. EFSA J. 2025
  5. PubMed: EFSA NDA Panel. Safety of a change in specifications of the novel food oleoresin from Haematococcus pluvialis containing astaxanthin. EFSA J. 2023

ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ก่อนเริ่มกินอาหารเสริมใด ๆ โดยเฉพาะถ้ามีโรคประจำตัว กินยาอยู่ ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เขียนโดย มายด์ · ทีม mywellthy

โฆษณา
เวล — ผู้เขียน mywellthyนักเขียนสายสุขภาพของ mywellthy อ่านงานวิจัยแล้วสรุปเป็นภาษาที่เข้าใจง่าย บอกตรง ๆ ว่าอะไรมีหลักฐานแค่ไหน และควรระวังอะไร (ไม่ใช่แพทย์หรือเภสัชกร)ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · บางลิงก์เป็นลิงก์ affiliate