
ในบทความนี้8 หัวข้อ
อาหารหมักที่ไม่ผ่านความร้อนหลังหมัก เช่น โยเกิร์ต เคเฟอร์ กิมจิ มิโซะ เทมเป้ ยังมีจุลินทรีย์มีชีวิตอยู่ตอนที่คุณกิน แต่ชื่อ “โพรไบโอติก” ใช้ได้เฉพาะสายพันธุ์ที่มีหลักฐานในคนรองรับ อาหารหมักส่วนใหญ่จึงเป็น “อาหารที่มีเชื้อมีชีวิต” ก่อน ส่วนภาพรวมของโพรไบโอติกอยู่ที่ โพรไบโอติกคืออะไร ช่วยอะไร อาจช่วยเรื่องลำไส้และการขับถ่ายได้อย่างไร
TL;DRสรุปสั้นๆ อ่าน 30 วิ
หน้านี้ตอบแค่ว่าอาหารอะไรมีเชื้อมีชีวิต และอ่านฉลากอาหารยังไง
- มีเชื้อมีชีวิต: โยเกิร์ต เคเฟอร์ ชีสส่วนใหญ่ มิโซะ ถั่วเน่าญี่ปุ่น เทมเป้ ผักหมักที่ไม่ผ่านความร้อน และคอมบูชาส่วนใหญ่ (ตามฉบับสรุปของผู้เชี่ยวชาญด้านโพรไบโอติกนานาชาติ หรือ ISAPP)
- ไม่มีเชื้อมีชีวิต: ขนมปัง ซีอิ๊ว น้ำส้มสายชู และผักหมักที่ผ่านความร้อนหรือพาสเจอร์ไรซ์แล้ว
- เรียก "โพรไบโอติก" ได้เมื่อไหร่: ต้องระบุสายพันธุ์ มีงานในคนของสายพันธุ์นั้น และมีเชื้อมากพอจนหมดอายุ (🟢)
- โยเกิร์ตกับกิมจิ: งานเรื่องเชื้อโยเกิร์ตรอดถึงลำไส้ยังขัดกัน (🟡) ส่วนงานกิมจิยังเล็ก (⚪)
1. โพรไบโอติกอยู่ในอาหารอะไรบ้าง
อาหารที่เป็นแหล่งเชื้อมีชีวิตหลัก ๆ คืออาหารหมักที่ไม่ได้ผ่านความร้อนหลังหมัก ตารางนี้สรุปจากกล่องแบ่งประเภทในฉบับสรุปของ ISAPP (สมาคมวิทยาศาสตร์นานาชาติด้านโพรไบโอติกและพรีไบโอติก) ที่ผู้เชี่ยวชาญนานาชาติช่วยกันทำ
ปัดซ้ายขวาเพื่อดูครบ →
| กลุ่มอาหาร | ตัวอย่าง | มีเชื้อมีชีวิตตอนกินไหม |
|---|---|---|
| นมหมัก | โยเกิร์ต เคเฟอร์ ซาวร์ครีม ชีสส่วนใหญ่ | มี |
| ถั่วเหลืองหมัก | มิโซะ ถั่วเน่าญี่ปุ่น (natto) เทมเป้ | มี |
| ผักหมักที่ไม่ผ่านความร้อน | กิมจิ ซาวเคราท์ (กะหล่ำปลีหมัก) | มี |
| เครื่องดื่มหมัก | คอมบูชาส่วนใหญ่ | มี (บางยี่ห้อไม่มี) |
| ผักหมักที่ผ่านความร้อนหรือพาสเจอร์ไรซ์ | กิมจิหรือซาวเคราท์แบบกระป๋อง | ไม่มี |
| อาหารหมักที่ผ่านการแปรรูปต่อ | ขนมปัง ซีอิ๊ว น้ำส้มสายชู | ไม่มี |
| ผักดองน้ำเกลือหรือน้ำส้มสายชู | แตงกวาดอง | ไม่นับเป็นอาหารหมัก |
ที่มา: ISAPP (Marco et al., 2021) · แถวสุดท้ายเป็นการจัดกลุ่มของ ISAPP ที่ถือว่าผักดองด้วยน้ำเกลือหรือน้ำส้มสายชูไม่ใช่อาหารหมัก
ตารางนี้บอกว่า “มีเชื้อมีชีวิต” เท่านั้น ยังไม่ได้บอกว่าเชื้อชนิดนั้นเป็นโพรไบโอติก สองเรื่องนี้ต่างกัน เราแยกให้ดูในหัวข้อถัดไป
2. “อาหารหมัก” กับ “อาหารโพรไบโอติก” ต่างกันตรงไหน
อาหารหมักคือวิธีทำอาหาร ส่วนโพรไบโอติกคือคำที่ใช้ต่อเมื่อมีหลักฐานว่าเชื้อชนิดนั้นให้ประโยชน์ ทั้งสองไม่ได้เป็นคำเดียวกัน กิมจิจึงเป็นอาหารหมักแน่นอน แต่จะเรียกว่าอาหารโพรไบโอติกได้หรือไม่ ขึ้นกับว่าเชื้อในโหลนั้นมีงานวิจัยรองรับหรือเปล่า
คำนิยามกลางที่ใช้กันทั่วโลกมาจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) กับองค์การอนามัยโลก (WHO) คือ จุลินทรีย์ที่มีชีวิต ซึ่งเมื่อกินในปริมาณที่พอเหมาะแล้วเกิดประโยชน์ต่อสุขภาพ ISAPP ยืนยันนิยามนี้ไว้ในปี 2014
🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟢 หลักฐานค่อนข้างชัด (ฉบับสรุปของผู้เชี่ยวชาญ ไม่ใช่การทดลองในคน)
ผู้เชี่ยวชาญของ ISAPP ในปี 2021 ให้เงื่อนไขว่าอาหารหมักจะเรียกว่าโพรไบโอติกได้ ต้องมีงานทดลองในคนที่ควบคุมอย่างดีของสายพันธุ์นั้น ต้องพิสูจน์ความปลอดภัย และต้องยืนยันว่าในผลิตภัณฑ์สุดท้ายมีเชื้อสายพันธุ์นั้นมากพอ ส่วนอาหารที่ยังไม่มีงานของสายพันธุ์นั้น ใช้คำว่า “มีโพรไบโอติก” ได้ต่อเมื่ออย่างน้อยหนึ่งสายพันธุ์ผ่านเกณฑ์ ระบุชื่อถึงระดับสายพันธุ์ และมีเชื้อมากพอตลอดอายุผลิตภัณฑ์
พูดง่าย ๆ คือคำว่า “โพรไบโอติก” ต้องมีชื่อสายพันธุ์ติดมาด้วย ถ้าบนฉลากเขียนแค่ “มีจุลินทรีย์ดี” เฉย ๆ เราจะบอกไม่ได้ว่าเป็นสายพันธุ์ไหน
3. เชื้อในโยเกิร์ตรอดไปถึงลำไส้ไหม
เรื่องนี้นักวิจัยยังเถียงกันอยู่ครับ โยเกิร์ตทั่วไปใช้แบคทีเรียสองตัวเป็นหัวเชื้อ คือ Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus กับ Streptococcus thermophilus งานวิจัยสองชิ้นวัดเชื้อสองตัวนี้ในอุจจาระของคนที่กินโยเกิร์ต แล้วได้คำตอบต่างกัน

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด (สองงานเล็กที่ขัดกัน)
งานแรก (Mater et al., 2005) ให้อาสาสมัครสุขภาพดี 13 คนกินโยเกิร์ตสดต่อเนื่อง 12 วัน เก็บอุจจาระ 39 ตัวอย่าง พบเชื้อสองชนิดนี้ที่ยังมีชีวิต 32 กับ 37 ตัวอย่าง ค่ากลางราว 6-7 หมื่นเซลล์ต่ออุจจาระ 1 กรัม
งานที่สอง (Ballesta et al., 2008) เป็นงานภาษาสเปนที่ติดตามผู้ใหญ่สุขภาพดี 75 วัน เจอเชื้อ L. bulgaricus ในอุจจาระเพียง 0.7% ของตัวอย่าง ไม่เจอ S. thermophilus เลย และเจอดีเอ็นเอของแบคทีเรียกรดแลคติกใน 12.5% ของตัวอย่าง ผู้วิจัยสรุปว่าการผ่านทางเดินอาหารทำให้เชื้อรอดน้อยลง
ทำไมสองงานถึงต่างกัน เราตอบแทนผู้วิจัยไม่ได้ เพราะบทคัดย่อไม่ได้อธิบาย สิ่งที่พูดได้คือ ตัวเลขนี้มาจากกลุ่มเล็กทั้งคู่ และเรายังสรุปไม่ได้ว่าเชื้อโยเกิร์ตรอดถึงลำไส้ทุกครั้ง
งานของ Ballesta ยังเทียบโยเกิร์ตสดกับโยเกิร์ตที่ผ่านความร้อนหลังหมักด้วย ผลคือสองแบบไม่ต่างกันในด้านภูมิคุ้มกัน ความสบายท้อง และการย่อยแลคโตส (น้ำตาลในนม) ซึ่งทำให้ตั้งคำถามว่าเชื้อที่ยังมีชีวิตจำเป็นแค่ไหนสำหรับผลเหล่านี้
ฝั่งที่เห็นว่าโยเกิร์ตมีประโยชน์ก็มีเหตุผล คณะผู้เชี่ยวชาญในปี 2005 (Guarner et al.) สรุปว่า งานในคนหลายงานพบว่าโยเกิร์ตที่มีเชื้อสองตัวนี้ยังมีชีวิต ช่วยให้ย่อยแลคโตสได้ดีขึ้น และ ISAPP ก็ระบุว่าหน่วยงานด้านอาหารของยุโรป (EFSA) อนุมัติข้อความเรื่องนี้ไว้ให้ใช้กับโยเกิร์ตที่มีเชื้อมีชีวิต ข้อความที่อนุมัติคือเรื่องการย่อยแลคโตสเท่านั้น ไม่ได้ครอบคลุมเรื่องอื่น
ถ้าอยากได้เชื้อมีชีวิต ให้เลือกโยเกิร์ตที่ไม่ผ่านความร้อนหลังหมัก และถ้าอยากได้สายพันธุ์โพรไบโอติกโดยเฉพาะ ให้ดูว่าฉลากเขียนชื่อสายพันธุ์เพิ่มจากหัวเชื้อโยเกิร์ตหรือไม่
4. กิมจิ มิโซะ เทมเป้ ถั่วเน่าญี่ปุ่น มีเชื้อมีชีวิต แต่งานในคนยังน้อย
อาหารกลุ่มนี้มีเชื้อมีชีวิต แต่ยังไม่มีงานที่ยืนยันว่าเชื้อในอาหารเหล่านี้เป็นโพรไบโอติกตามเกณฑ์ ISAPP ระบุเองว่านอกจากโยเกิร์ตและนมหมักแล้ว งานทดลองในคนที่ออกแบบดีของอาหารหมักชนิดอื่นยังมีน้อย เคเฟอร์ กิมจิ ซาวเคราท์ ถั่วเน่าญี่ปุ่น น้ำส้มสายชู และขนมปังซาวร์โดว์ มีงานทดลองในคนอย่างน้อยอย่างละหนึ่งชิ้น ซึ่งยังไม่มากพอจะสรุป

งานที่ใหญ่ที่สุดที่เราเปิดอ่านได้มีสองงาน
🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ หลักฐานยังน้อย (กลุ่มเล็ก คนสุขภาพดี)
ทีมจากสแตนฟอร์ด (Wastyk et al., 2021) ให้ผู้ใหญ่สุขภาพดี 18 คนกินอาหารหมักหลายชนิดเป็นเวลา 10 สัปดาห์ เป้าหมายคือวันละ 6 หน่วย เช่น กิมจิหรือซาวเคราท์ครั้งละ 1/4 ถ้วย หรือโยเกิร์ตกับเคเฟอร์ครั้งละ 6 ออนซ์ ผลคือความหลากหลายของจุลินทรีย์ในลำไส้เพิ่มขึ้น และสารบ่งชี้การอักเสบในเลือดลดลง 19 จาก 93 ตัวที่วัด งานนี้เทียบกับกลุ่มกินไฟเบอร์สูงอีก 18 คน ผู้วิจัยบอกเองว่ากลุ่มเล็ก และบอกไม่ได้ว่าผลอยู่นานแค่ไหน
🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ หลักฐานยังน้อย (รวมงานเล็กเพียง 5 งาน)
งานรวมผลจากหลายงานวิจัยเรื่องกิมจิ (Ahn et al., 2025) รวมงานทดลอง 5 งาน 205 คน พบว่าน้ำตาลในเลือดตอนอดอาหารลดลงเฉลี่ยราว 2 มก./ดล. ซึ่งน้อยมาก และขอบเขตความไม่แน่นอนเฉียดศูนย์ ผู้เขียนบอกว่าเพราะมีงานน้อย ผลจึงเป็นเพียงสัญญาณเบื้องต้น
สองงานนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่า “เชื้อในกิมจิคือโพรไบโอติก” แต่พอบอกได้ว่าการกินอาหารหมักเป็นประจำ ไม่ได้มีแค่ประเด็นเรื่องเชื้อ อาหารพวกนี้ยังให้ใยอาหารและสารอื่นจากวัตถุดิบด้วย เราจึงยังแยกไม่ได้ว่าผลที่เห็นมาจากเชื้อหรือจากอาหารเอง
ปริมาณก็ควรดูด้วย งานของสแตนฟอร์ดให้กินวันละ 6 หน่วย ซึ่งมากกว่าที่คนส่วนใหญ่กินปกติมาก คนที่ปกติแทบไม่กินอาหารหมักควรค่อย ๆ เพิ่ม เพราะในงานนั้นอาการท้องอืดเพิ่มขึ้นในช่วงที่เพิ่มปริมาณ แล้วกลับมาเท่าเดิมเมื่อถึงช่วงคงที่

5. คอมบูชา น้ำส้มสายชู และของที่ดูเหมือนหมัก มีเชื้อมีชีวิตไหม
คอมบูชาส่วนใหญ่มีเชื้อมีชีวิต แต่บางยี่ห้อผ่านความร้อนจนไม่เหลือ ส่วนน้ำส้มสายชูไม่มีเชื้อมีชีวิตตามการจัดกลุ่มของ ISAPP ส่วนงานวิจัยเรื่องคอมบูชา ISAPP ระบุว่ายังเป็นการวิเคราะห์ทางเคมี งานในสัตว์ และงานในเซลล์เสียเป็นส่วนใหญ่ ยังไม่ใช่งานทดลองในคน
ผู้เชี่ยวชาญกลุ่มเดียวกันยังแยกกลุ่ม “ไม่ใช่อาหารหมัก” ไว้ด้วย เช่น ผักดองน้ำเกลือหรือน้ำส้มสายชู และซอสปรุงรสที่มีน้ำส้มสายชูเป็นแค่ส่วนผสม กลุ่มนี้ไม่ถือเป็นอาหารหมัก ต่อให้ใส่ของหมักลงไปบ้าง ผักดองที่ขายทั่วไปจึงไม่ควรเข้าใจว่าเป็นแหล่งเชื้อมีชีวิต
ถ้าไม่แน่ใจว่าขวดนี้ผ่านความร้อนหรือไม่ ให้ดูข้อความบนฉลาก เช่น คำว่าพาสเจอร์ไรซ์หลังหมัก ถ้าไม่มีข้อมูลเลย เราบอกได้เพียงว่าไม่แน่ใจ
6. ซื้ออาหารที่เติมโพรไบโอติก ให้อ่านฉลาก 4 ข้อ
นมเปรี้ยว น้ำผลไม้ หรือซีเรียลที่เติมโพรไบโอติกลงไปหลังทำเสร็จ ไม่นับเป็นอาหารหมักตามนิยามของ ISAPP แต่ยังเป็นแหล่งโพรไบโอติกได้ ถ้าฉลากบอกข้อมูลครบ ข้อความบนฉลากจึงสำคัญกว่าชื่อสินค้า ให้ดู 4 ข้อ
- ชื่อสายพันธุ์ครบ ทั้งสกุล สปีชีส์ และรหัสสายพันธุ์ที่ต่อท้าย ไม่ใช่แค่คำว่า “แลคโตบาซิลลัส”
- จำนวนเชื้อที่ระบุเป็น CFU (หน่วยนับเชื้อที่ยังมีชีวิต ใช้บอกว่าอาหารนั้นมีเชื้อมีชีวิตกี่ตัว) ต่อหน่วยบริโภค และเป็นตัวเลขตอนหมดอายุ ไม่ใช่ตอนผลิต
- ไม่ผ่านความร้อนหลังใส่เชื้อ เพราะความร้อนฆ่าเชื้อ ISAPP จัดผักหมักที่ผ่านความร้อนหรือพาสเจอร์ไรซ์ไว้ในกลุ่มไม่มีเชื้อมีชีวิต
- มีงานวิจัยของสายพันธุ์นั้น ถ้าอยากเช็ก ลองค้นชื่อสายพันธุ์เต็มคู่กับคำว่า clinical trial
ISAPP ยกตัวอย่างว่าแคนาดายอมรับให้อาหารใช้คำว่าโพรไบโอติกได้ เมื่อเป็นเชื้อกว่า 20 สปีชีส์ในกลุ่มแลคโตบาซิลลัสและบิฟิโดแบคทีเรียม และมีอย่างน้อย 1 พันล้าน CFU ต่อหน่วยบริโภค นี่คือเกณฑ์ของแคนาดา เกณฑ์ของแต่ละประเทศไม่เท่ากัน ดังนั้นตัวเลขข้างบนใช้เป็นตัวอย่างเท่านั้น และควรดูเลข อย. บนฉลากประกอบด้วย
ส่วนเรื่องเวลากิน และการเว้นระยะจากยา เราตอบไว้ที่ โพรไบโอติกกินตอนไหน กินทุกวันได้ไหม และข้อควรระวัง
7. ใครควรระวังอาหารหมัก
อาหารหมักที่ทำอย่างถูกสุขลักษณะแทบไม่ทำให้ท้องเสีย แต่ก็มีเรื่องที่ควรรู้ ISAPP ระบุว่าชีสบางชนิดและอาหารหมักที่เป็นกรดน้อยอาจเสี่ยงถ้าปนเปื้อนเชื้อโรค เช่น ลิสทีเรีย ซัลโมเนลลา หรือคลอสตริเดียมโบทูลินัม
เรื่องอื่นที่ควรรู้จากแหล่งเดียวกัน
- ฮิสตามีนและไทรามีน: แบคทีเรียบางชนิดสร้างสารสองตัวนี้ในชีส เนื้อหมัก ผัก ถั่วเหลือง และไวน์ ถ้าร่างกายจัดการสารนี้ไม่ได้ อาจมีอาการตั้งแต่เล็กน้อยถึงรุนแรง เช่น ปวดหัวไมเกรน
- เกลือ: อาหารหมักบางอย่างมีเกลือสูงโดยธรรมชาติ ควรกินแต่พอดี
- ภูมิคุ้มกันต่ำ: ฉบับสรุปนี้ไม่ได้พูดถึงกลุ่มนี้ ถ้าคุณอยู่ในกลุ่มนี้หรือกำลังป่วยหนัก ให้ถามแพทย์ก่อนเพิ่มอาหารหมักหรือโพรไบโอติก เพราะ NCCIH (ศูนย์สุขภาพเสริมและบูรณาการของสหรัฐฯ) ระบุว่าความเสี่ยงสูงกว่าในคนที่ภูมิคุ้มกันบกพร่องหรือป่วยรุนแรง
ส่วนรายละเอียดผลข้างเคียงของโพรไบโอติกแบบอาหารเสริม เราแยกไว้ที่ ผลข้างเคียงของโพรไบโอติก ใครควรปรึกษาแพทย์
⚠️ ข้อควรระวัง
- ภูมิคุ้มกันต่ำหรือป่วยหนัก: ถามแพทย์ก่อนกินอาหารหมักที่มีเชื้อมีชีวิตหรือโพรไบโอติก
- ตั้งครรภ์: ISAPP ระบุว่าชีสบางชนิดเสี่ยงปนเปื้อนลิสทีเรีย ให้ถามแพทย์ว่าชนิดไหนกินได้
- ไมเกรนหรือแพ้ฮิสตามีน: ชีส ผัก และถั่วเหลืองหมักอาจกระตุ้นอาการได้
- ต้องคุมเกลือ: อาหารหมักบางอย่างเค็มจัด อ่านฉลากโซเดียมก่อน
- แพ้นมหรือถั่วเหลือง: โยเกิร์ต เคเฟอร์ มิโซะ และเทมเป้ ทำจากสองสิ่งนี้
- อาหารหมักไม่ใช่ยา: ถ้ามีอาการท้องเสียหรือปวดท้องเรื้อรัง ให้พบแพทย์ ไม่ควรใช้อาหารหมักแทนการตรวจ
8. คำถามที่พบบ่อย
อาหารหมักที่ไม่ผ่านความร้อนหลังหมัก เช่น โยเกิร์ต เคเฟอร์ ชีสส่วนใหญ่ มิโซะ ถั่วเน่าญี่ปุ่น เทมเป้ กิมจิ และซาวเคราท์ มีเชื้อมีชีวิต แต่จะเรียกว่าโพรไบโอติกได้ต่อเมื่อสายพันธุ์นั้นมีงานวิจัยในคนรองรับ
กิมจิที่ไม่ผ่านความร้อนมีเชื้อมีชีวิต แต่ยังไม่ถือเป็นโพรไบโอติกโดยอัตโนมัติ เพราะต้องมีงานของสายพันธุ์ที่ระบุชัด งานรวมผลเรื่องกิมจิที่เราอ่านมีงานทดลองเพียง 5 งาน จึงสรุปยังไม่ได้
ไม่แน่เสมอไป โยเกิร์ตส่วนใหญ่มีเชื้อหัวเชื้อ แต่ถ้าผ่านความร้อนหลังหมักก็ไม่เหลือเชื้อมีชีวิต และถ้าอยากได้โพรไบโอติกโดยเฉพาะ ต้องเห็นชื่อสายพันธุ์เพิ่มบนฉลาก ไม่ใช่แค่คำว่าโยเกิร์ต
ตามการจัดกลุ่มของ ISAPP น้ำส้มสายชูไม่มีเชื้อมีชีวิต และผักดองน้ำเกลือหรือน้ำส้มสายชูไม่นับเป็นอาหารหมัก จึงไม่ควรนับเป็นแหล่งโพรไบโอติก
ทดแทนกันตรง ๆ ไม่ได้ เพราะสายพันธุ์และปริมาณต่างกัน อาหารหมักหลายอย่างมีเซลล์แบคทีเรียกรดแลคติกได้สูงถึงราว 1 แสนล้านเซลล์ต่อหน่วยบริโภค แต่สายพันธุ์ไม่ได้ผ่านการพิสูจน์เหมือนสูตรอาหารเสริม ใช้เป็นส่วนหนึ่งของอาหารปกติได้
ยังไม่มีค่าแนะนำทางการสำหรับผู้ใหญ่สุขภาพดีที่เรามีแหล่งยืนยัน งานของสแตนฟอร์ดให้กินวันละ 6 หน่วย ซึ่งเป็นเพียงเงื่อนไขในงานวิจัย ไม่ใช่คำแนะนำ ถ้าไม่เคยกิน ให้เริ่มทีละน้อย
สรุป
อาหารหมักที่ไม่ผ่านความร้อนมีเชื้อมีชีวิต แต่คำว่าโพรไบโอติกต้องมีสายพันธุ์และหลักฐานของสายพันธุ์นั้น โยเกิร์ตมีงานมากสุดแต่ผลเรื่องเชื้อรอดยังขัดกัน ส่วนกิมจิและมิโซะ งานในคนยังน้อย เวลาซื้ออาหารที่เติมโพรไบโอติก ให้ดูชื่อสายพันธุ์ CFU ตอนหมดอายุ และว่าผ่านความร้อนหรือไม่ ใครมีภูมิคุ้มกันต่ำให้ถามแพทย์ก่อน
📚 แหล่งอ้างอิง
8 แหล่ง
- PubMed: Marco ML, et al. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on fermented foods. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2021
- PubMed: Hill C, et al. Expert consensus document. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2014
- PubMed: Mater DD, et al. Streptococcus thermophilus and Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus survive gastrointestinal transit of healthy volunteers consuming yogurt. FEMS Microbiol Lett. 2005
- PubMed: Ballesta S, et al. Fresh versus pasteurized yogurt: comparative study of the effects on microbiological and immunological parameters, and gastrointestinal comfort. Enferm Infecc Microbiol Clin. 2008
- PubMed: Guarner F, et al. Should yoghurt cultures be considered probiotic? Br J Nutr. 2005
- PubMed: Wastyk HC, et al. Gut-microbiota-targeted diets modulate human immune status. Cell. 2021
- PubMed: Ahn S, et al. Effects of Fermented Kimchi Consumption on Anthropometric and Blood Cardiometabolic Indicators: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutr Rev. 2025
- NCCIH (NIH): Probiotics: Usefulness and Safety
ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ก่อนเริ่มกินอาหารเสริมใด ๆ โดยเฉพาะถ้ามีโรคประจำตัว กินยาอยู่ ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เขียนโดย เวล · ทีม mywellthy




โพรไบโอติก ยี่ห้อไหนดี

