หน้าแรก › บทความ › เด็ก › วิตามินบำรุงสมองเด็กจำเป็นไหม ตัวไหนมีงานวิจัยรองรับ

วิตามินบำรุงสมองเด็กจำเป็นไหม ตัวไหนมีงานวิจัยรองรับ

แชร์บทความนี้
เวลส่องแว่นขยายดูตัวการ์ตูนธาตุเหล็กบนจานผักโขม ข้างสมองการ์ตูนที่เบียดอยู่ในกล่องข้าวที่มีไข่ ปลา และบรอกโคลี
ในบทความนี้12 หัวข้อ

อาหารเสริมบำรุงสมองเด็กไม่จำเป็นสำหรับเด็กส่วนใหญ่ที่กินอาหารได้หลากหลาย งานวิจัยเห็นผลต่อสมองชัดแค่ 2 กรณี คือให้ธาตุเหล็กกับเด็กที่โลหิตจาง และให้ไอโอดีนกับเด็กที่ขาดไอโอดีน ทั้งสองแบบคือการเติมของที่ขาด ส่วน DHA ในเด็กสุขภาพดี งานทดลองยังไม่พบว่าช่วยให้คะแนนทดสอบดีขึ้น

ถ้าคุณกังวลว่าลูกเรียนตามเพื่อนไม่ทันหรือกินข้าวน้อย เราเข้าใจครับ บทความนี้ไล่ดูทีละสารว่างานวิจัยพูดว่าอะไร ถ้าอยากเห็นภาพรวมวิตามินทุกตัวที่เด็กต้องการตามวัย อ่านได้ที่ วิตามินเด็กจำเป็นไหม เด็กแต่ละวัยควรได้อะไร และตัวไหนมีงานวิจัย

TL;DRสรุปสั้นๆ อ่าน 30 วิ

เด็กที่กินข้าว เนื้อสัตว์ ไข่ ผัก และใช้เกลือเสริมไอโอดีนที่บ้าน ส่วนใหญ่ไม่ต้องกินอาหารเสริมบำรุงสมอง

  • ผลต่อสมองที่งานวิจัยเห็นชัด มีแค่ธาตุเหล็กในเด็กที่โลหิตจาง (🟢) และไอโอดีนในเด็กที่ขาด (🟡)
  • DHA วิตามินบีรวม วิตามินรวม โคลีน และแปะก๊วย ยังไม่มีหลักฐานว่าช่วยให้เด็กสุขภาพดีคิดหรือจำได้ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
  • ถ้าสงสัยว่าลูกซีดหรือขาดสารอาหาร ให้พาไปตรวจกับแพทย์ก่อนซื้ออะไรมาให้กิน

1. วิตามินบำรุงสมองเด็กมีอะไรบ้าง ตัวไหนมีงานวิจัยรองรับ

ใจความสำคัญ: ดูก่อนว่าลูกขาดสารตัวไหนจริง เพราะสารที่ได้ผลในงานวิจัยคือตัวที่เข้าไปเติมของที่ขาดอยู่

สารที่ขายในชื่อวิตามินบำรุงสมองเด็กมีไม่กี่กลุ่ม ที่เจอบ่อยคือ DHA หรือน้ำมันปลา น้ำมันตับปลา ธาตุเหล็ก ไอโอดีน วิตามินบีรวม โคลีน วิตามินรวม และสมุนไพรอย่างแปะก๊วย ร่างกายใช้สารอาหารหลายตัวในนี้สร้างและเลี้ยงสมองจริง แต่สิ่งที่พ่อแม่อยากรู้คือ ถ้ากินเพิ่มจากอาหารปกติแล้วลูกจะต่างไปไหม ตารางนี้สรุปคำตอบจากงานวิจัยที่เราเปิดอ่าน

สาร เด็กสุขภาพดีที่กินอาหารครบ เด็กที่ขาดสารตัวนั้น ป้าย
DHA / น้ำมันปลา งานทดลองส่วนใหญ่ไม่พบว่าคะแนนทดสอบดีขึ้น งานรวมผลพบความจำระยะสั้นดีขึ้นเล็กน้อยในคนที่ระดับโอเมก้า 3 ต่ำ 🟡
ธาตุเหล็ก เด็กวัยเรียนที่ไม่โลหิตจาง ไม่พบผลต่อเชาวน์ปัญญา เด็กวัยเรียนที่โลหิตจาง คะแนนเชาวน์ปัญญาดีขึ้นชัด 🟢
ไอโอดีน งานที่เราอ่านไม่ได้ทดลองในกลุ่มนี้ ในงานทดลองเรื่องภาวะขาดไอโอดีน ผลทดสอบความคิดดีขึ้นเล็กน้อย (งานเดียว 166 คน) 🟡
วิตามินบี 12 ผลต่อความคิดแทบไม่ต่างจากยาหลอก ช่วยให้ภาวะขาดบี 12 ลดลง แต่ไม่เห็นผลต่อความคิด 🟡
วิตามินรวม ความจำดีขึ้นเล็กน้อย แต่งานส่วนใหญ่มีจุดอ่อน งานที่เราอ่านไม่ได้แยกกลุ่มนี้ให้เห็น 🟡
โคลีน ยังไม่เจองานทดลองในเด็กสุขภาพดี มีสัญญาณเฉพาะในเด็กที่แม่ดื่มเหล้าหนักตอนตั้งครรภ์ ⚪
แปะก๊วย ยังไม่มีข้อมูลในเด็กสุขภาพดี ไม่ใช่สารอาหาร จึงไม่มีภาวะขาด ⚪

ที่มา: งานวิจัยในหัวข้อ 3 ถึง 8 และรายการแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ

สังเกตว่าแถวที่ได้ผลชัดอยู่ในช่องเด็กที่ขาดทั้งนั้น สารอาหารทำงานเหมือนน้ำมันในรถ ถังพร่องอยู่ เติมแล้วรถวิ่งได้เต็มที่ แต่ถ้าถังเต็มอยู่แล้ว เติมเพิ่มก็ไม่ได้ทำให้รถวิ่งเร็วกว่าเดิม

2. เด็กกินวิตามินบำรุงสมองแล้วฉลาดขึ้นจริงไหม

ใจความสำคัญ: ตั้งความหวังให้ตรงกับงานวิจัย ผลที่เห็นชัดเกิดในเด็กที่ขาดอยู่ ไม่ใช่เด็กที่ได้สารอาหารพออยู่แล้ว

ในเด็กสุขภาพดีที่กินอาหารได้ครบ ยังไม่มีหลักฐานว่าวิตามินบำรุงสมองทำให้ฉลาดขึ้น ผลที่เห็นชัดจากงานทดลองเกือบทั้งหมดมาจากเด็กที่ขาดสารอาหารตัวนั้นอยู่ก่อน พอเติมให้พอ สมองก็ได้ของที่ควรได้ตั้งแต่แรก

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟢 ค่อนข้างชัด
งานรวมผลจาก 13 งานทดลองในเด็กอายุ 6 ถึง 12 ปี (รวม 2 งานในไทย) พบว่าการเสริมธาตุเหล็กช่วยคะแนนเชาวน์ปัญญาในเด็กที่โลหิตจางได้ในระดับปานกลางถึงค่อนข้างมาก แต่ในเด็กที่ไม่โลหิตจางและธาตุเหล็กพอ ไม่พบผลนี้ และไม่พบผลต่อผลการเรียนที่โรงเรียนในภาพรวม

คำถามที่ควรถามจึงเป็น “ลูกขาดอะไรอยู่หรือเปล่า” ซึ่งตอบได้จากสิ่งที่ลูกกินในแต่ละวัน และการตรวจเลือดเมื่อแพทย์เห็นว่าควรตรวจ

โฆษณา

3. DHA ช่วยให้เด็กฉลาดไหม

ใจความสำคัญ: ถ้าลูกกินปลาได้ ให้ปลาเป็นแหล่ง DHA หลัก และอย่าคาดหวังว่าแคปซูลจะทำให้คะแนนสอบดีขึ้น

ในเด็กสุขภาพดี งานทดลองส่วนใหญ่ไม่พบว่า DHA ทำให้ฉลาดขึ้น DHA คือกรดไขมันโอเมก้า 3 ชนิดหนึ่ง พบในน้ำมันปลา และน้ำมันสาหร่ายก็เป็นแหล่ง DHA สำหรับคนไม่กินสัตว์ (NCCIH) งานทดลองหลายชิ้นออกมาไปทางเดียวกันว่าเด็กที่ได้ DHA ทำแบบทดสอบได้ไม่ต่างจากเด็กที่ได้ยาหลอก

งานที่ใกล้ตัวคนไทยที่สุดทดลองในเด็กไทยสุขภาพดีอายุ 6 ถึง 12 ปี 120 คน ให้น้ำมันปลาที่มี DHA 260 มก. หรือ 520 มก. ต่อวัน เทียบกับน้ำมันถั่วเหลือง นาน 12 สัปดาห์ ผลคือเวลาตอบสนอง ความแม่นยำ และจำนวนครั้งที่ตอบผิด ไม่ต่างกันในทุกแบบทดสอบ ที่เปลี่ยนมีแค่คลื่นไฟฟ้าสมองระหว่างทำแบบทดสอบ ซึ่งยังไม่ใช่ผลการเรียนหรือคะแนนที่พ่อแม่เห็นได้

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 มีบ้างแต่ยังไม่แน่น
งานรวมผลจาก 24 งานทดลองทั้งในผู้ใหญ่และเด็กวัยเรียน (Cooper et al., 2015) ไม่พบว่าโอเมก้า 3 ช่วยผลทดสอบความคิดด้านใดเลยในคนทั่วไป เจอแค่ความจำระยะสั้นดีขึ้นในคนที่ระดับโอเมก้า 3 ต่ำอยู่ก่อน ส่วนงานในอังกฤษที่ให้ DHA จากสาหร่าย 600 มก./วัน กับเด็ก 7 ถึง 9 ขวบที่อ่านหนังสือช้ากว่าเพื่อน 376 คน นาน 16 สัปดาห์ (DOLAB II) ไม่พบความต่างที่สม่ำเสมอทั้งการอ่าน ความจำใช้งาน และพฤติกรรม

เราให้ป้ายเหลืองเพราะงานแต่ละชิ้นยังมีขนาดไม่ใหญ่ และงาน DOLAB II ได้ทุนกับตัวผลิตภัณฑ์จากบริษัทผู้ผลิต DHA แต่ทุกงานสรุปไปทางเดียวกันว่าไม่ช่วย

ถ้าลูกไม่กินปลาเลยและยังอยากเสริม เรื่องกี่ขวบกินได้และวันละเท่าไหร่อยู่ที่ DHA สำหรับเด็ก กี่ขวบกินได้ วิธีเทียบขวดอยู่ที่ DHA เด็กยี่ห้อไหนดี ส่วนน้ำมันตับปลามีวิตามินเอและดีด้วย ซึ่ง NCCIH เตือนว่าได้มากเกินไปอาจเป็นอันตราย ดูต่อที่ น้ำมันตับปลาเด็กกินได้ไหม และเรื่องน้ำมันปลากับสมองในภาพรวมอยู่ที่ น้ำมันตับปลาบำรุงสมองได้จริงไหม

ปลาแซลมอนย่างกับผักบนจาน แหล่ง DHA จากอาหารสำหรับเด็ก

4. ธาตุเหล็กสำคัญต่อสมองเด็กแค่ไหน

ใจความสำคัญ: ธาตุเหล็กช่วยเรื่องความคิดในเด็กที่โลหิตจาง จึงควรตรวจเลือดก่อน ไม่ใช่ซื้อมาให้กินเองเพราะหวังให้เรียนเก่ง

ธาตุเหล็กมีหลักฐานเรื่องสมองเด็กชัดที่สุด แต่เฉพาะในเด็กที่โลหิตจาง โลหิตจางคือภาวะที่เลือดมีเม็ดเลือดแดงหรือฮีโมโกลบินน้อยกว่าปกติ สาเหตุที่พบบ่อยคือขาดธาตุเหล็ก สำนักโภชนาการ กรมอนามัย ระบุว่าการขาดธาตุเหล็กส่งผลต่อการเจริญเติบโตและการเรียนรู้ของเด็ก และช่วงตั้งแต่อยู่ในครรภ์จนถึง 3 ขวบเป็นช่วงที่สำคัญมาก

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟢 ค่อนข้างชัด
งานรวมผลจาก 32 งานทดลองในเด็กอายุ 5 ถึง 12 ปี 7,089 คน (Low et al., 2013) ซึ่งเกือบทั้งหมดทำในประเทศรายได้ต่ำถึงปานกลาง พบว่าเด็กที่โลหิตจางและได้ธาตุเหล็กมี IQ สูงกว่าราว 4.5 จุด แต่ข้อมูลด้านความปลอดภัยยังมีน้อย ส่วนในเด็กเล็กอายุ 4 ถึง 23 เดือน งานรวมผลจาก 35 งาน (Pasricha et al., 2013) ไม่พบความต่างด้านพัฒนาการสมอง และเด็กที่ได้ธาตุเหล็กอาเจียนบ่อยกว่าราว 38% มีไข้บ่อยกว่าราว 16%

งานรวมผลปี 2023 ในเด็ก 6 ถึง 12 ปีก็มีข้อควรรู้ เมื่อดูเฉพาะงานที่ทำได้รัดกุม ผลต่อเชาวน์ปัญญาไม่ชัดทางสถิติ และเมื่อตัดงานที่ให้ธาตุเหล็กคู่กับกรดโฟลิกหรือวิตามินซีออก ผลก็ไม่ชัดเช่นกัน ภาพรวมจึงยังชี้ว่าได้ประโยชน์ในเด็กที่โลหิตจาง แต่ขนาดของผลอาจน้อยกว่าตัวเลขรวม

ในไทย กระทรวงสาธารณสุขมีมาตรการเสริมธาตุเหล็กให้เด็กสัปดาห์ละครั้ง ตั้งแต่ 6 เดือนถึง 12 ปี และนัดเจาะเลือดอย่างน้อย 1 ครั้งตอนอายุ 6 ถึง 12 เดือน (เจาะที่ 9 เดือน) และอีกครั้งตอน 3 ถึง 5 ปี

ส่วนความต้องการต่อวันจากอาหาร ตามตาราง Thai DRI 2563 ของกรมอนามัย เด็ก 1 ถึง 3 ปีควรได้ธาตุเหล็ก 5.0 มก. 4 ถึง 5 ปี 6.0 มก. 6 ถึง 8 ปี 6.6 มก. และ 9 ถึง 12 ปี ชาย 11.5 มก. หญิง 12.5 มก. ใครเสี่ยงขาดและกินยังไงให้ดูดซึมดี อยู่ใน ธาตุเหล็กเด็ก เด็กแบบไหนต้องเสริม

สลัดถั่วเลนทิลกับผัก ส้ม และทับทิมในชาม แหล่งธาตุเหล็กจากพืชคู่ผลไม้วิตามินซีสำหรับมื้อของลูก

5. ไอโอดีนสำคัญต่อสมองเด็กไหม

ใจความสำคัญ: ใช้เกลือเสริมไอโอดีนปรุงอาหารที่บ้าน และไม่ต้องหาไอโอดีนเม็ดมาให้ลูกเองถ้าแพทย์ไม่ได้สั่ง

สำคัญมากครับ ร่างกายใช้ไอโอดีนสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ ซึ่งกระตุ้นให้สมองและระบบประสาทเติบโต มีผลต่อสติปัญญาและการเรียนรู้ (Thai DRI 2563) ตาราง Thai DRI กำหนดให้เด็ก 1 ถึง 8 ปีได้ไอโอดีน 90 ไมโครกรัมต่อวัน และ 9 ถึง 12 ปีได้ 120 ไมโครกรัมต่อวัน

แหล่งไอโอดีนตามธรรมชาติคืออาหารทะเล ปลาทะเล 100 กรัมมีไอโอดีนราว 25 ถึง 70 ไมโครกรัม สาหร่ายทะเลแห้ง 100 กรัมมีราว 200 ถึง 400 ไมโครกรัม อาหารทะเลไม่ได้อยู่ในจานทุกวัน ไทยจึงใช้วิธีเติมไอโอดีนในเกลือ โดยกระทรวงสาธารณสุขกำหนดให้เกลือบริโภคมีไอโอดีน 20 ถึง 40 มิลลิกรัมต่อเกลือ 1 กิโลกรัม เกลือเสริมไอโอดีนในครัวจึงเป็นทางง่ายที่สุดที่ลูกจะได้ไอโอดีนทุกวัน

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 มีบ้างแต่ยังไม่แน่น
งานทบทวนของ Cochrane ปี 2026 รวม 8 งานทดลองเรื่องภาวะขาดไอโอดีนในเด็กและวัยรุ่น 2,528 คน ทำระหว่างปี 1982 ถึง 2009 ส่วนใหญ่ให้ไอโอดีนขนาดสูงครั้งเดียว พบว่าผลทดสอบความคิดดีขึ้นเล็กน้อย Cochrane ให้ความมั่นใจระดับสูง แต่ตัวเลขนี้มาจากงานเดียว 166 คน

เราให้ป้ายเหลืองแม้ Cochrane จะมั่นใจสูง เพราะมาจากงานเดียว และเป็นงานเรื่องภาวะขาดไอโอดีน ผลจึงบอกเราว่า “เด็กที่ขาดไอโอดีน เติมแล้วดีขึ้นเล็กน้อย” ยังไม่มีงานในกลุ่มนี้ที่บอกว่าเด็กที่ได้ไอโอดีนจากเกลือพออยู่แล้วจะดีขึ้นอีก ไอโอดีนมากเกินก็มีปัญหา สำนักโภชนาการเคยเตือนว่าการเพิ่มเม็ดยาที่มีไอโอดีนผสมอยู่ ทำให้ได้ไอโอดีนเกินขนาดได้ จึงควรให้แพทย์เป็นคนตัดสินเรื่องไอโอดีนเสริม

6. วิตามินบีรวม วิตามินรวม และโคลีน ช่วยความจำลูกได้ไหม

ใจความสำคัญ: เห็นสามตัวนี้บนฉลากวิตามินบำรุงสมอง ให้มองเป็นสารอาหารพื้นฐานที่ได้จากอาหารได้ ไม่ใช่ตัวเร่งความจำ

วิตามินบีรวมช่วยความจำเด็กไหม

ยังไม่เห็นผล งานทบทวนของ Cochrane ปี 2026 รวม 16 งานทดลองในเด็กอายุ 2 วันถึง 11 ปี 4,083 คน (มีงานในไทยด้วย) พบว่าวิตามินบี 12 อย่างเดียวให้ผลต่อความคิด เช่น สมาธิ แทบไม่ต่างจากยาหลอก และเมื่อเทียบสูตรวิตามินที่มีบี 12 กับสูตรเดียวกันที่ไม่มีบี 12 ก็ไม่ต่างกัน สิ่งที่บี 12 ทำได้ชัดคือลดภาวะขาดบี 12 เรายังไม่เจองานทดลองที่ใช้วิตามินบีรวมทั้งชุดกับความจำเด็กโดยตรง

วิตามินรวมช่วยเรื่องสมองเด็กไหม

ช่วยได้นิดเดียว และยังไม่พอให้แนะนำ งานรวมผลปี 2026 จาก 35 งานทดลองในเด็กและวัยรุ่น 19,343 คน พบว่าความจำและภาษาดีขึ้นเล็กน้อย มีแค่ 4 งานที่ทำได้รัดกุม และความมั่นใจของผลด้านความจำอยู่ในระดับต่ำมาก เรื่องจะเลือกวิตามินรวมยังไงถ้าลูกกินได้น้อยจริง อยู่ที่ วิตามินรวมเด็ก จำเป็นไหม

โคลีนจำเป็นสำหรับเด็กไหม

จำเป็นในแง่สารอาหาร แต่ได้จากอาหารได้ Thai DRI 2563 แนะนำโคลีนวันละ 200 มก. ในเด็ก 1 ถึง 3 ปี 250 มก. ใน 4 ถึง 8 ปี และ 375 มก. ใน 9 ถึง 12 ปี แหล่งที่มีมากคือไข่แดง เนื้อสัตว์ และถั่วเมล็ดแห้ง ส่วนงานทดลองให้โคลีนเสริมที่เราเปิดอ่าน เป็นงานในเด็กที่แม่ดื่มเหล้าหนักตอนตั้งครรภ์เท่านั้น งานรวมผล 5 งานพบสัญญาณว่าอาจช่วยความคิดในเด็กกลุ่มนี้ แต่การให้หลังคลอดมาจากแค่ 2 งาน 62 คน ความมั่นใจต่ำ (⚪)

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 มีบ้างแต่ยังไม่แน่น
ทั้งวิตามินบี 12 และวิตามินรวม งานรวมผลขนาดใหญ่ในเด็กพบผลต่อความคิดตั้งแต่ไม่ต่างเลยจนถึงดีขึ้นเล็กน้อย และความมั่นใจของผลอยู่ระหว่างต่ำถึงต่ำมาก ผู้วิจัยวิตามินรวมสรุปเองว่าข้อมูลยังไม่พอจะแนะนำให้เด็กกินประจำเพื่อความคิด

7. แปะก๊วยเด็กกินได้ไหม

ใจความสำคัญ: ยังไม่ควรให้ลูกกินสารสกัดแปะก๊วยเอง เพราะข้อมูลความปลอดภัยที่มีเป็นข้อมูลในผู้ใหญ่

ยังไม่ควรให้กินเอง NCCIH สรุปว่ายังไม่แน่ชัดว่าแปะก๊วยช่วยความคิดของคนสุขภาพดีจริงไหม งานส่วนใหญ่คุณภาพต่ำ และข้อมูลความปลอดภัยที่ NCCIH ให้ไว้เป็นของผู้ใหญ่

งานในเด็กที่เราเจอเป็นงานในเด็กสมาธิสั้น 50 คนในอิหร่าน (Salehi et al., 2010) ให้สารสกัดแปะก๊วย 80 ถึง 120 มก./วัน นาน 6 สัปดาห์ เทียบกับยาสมาธิสั้นที่แพทย์ใช้ ผลคือแปะก๊วยได้ผลน้อยกว่ายา ทั้งคะแนนที่พ่อแม่และครูประเมิน

🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ ยังน้อย
ยังไม่มีข้อมูลแปะก๊วยในเด็กสุขภาพดี งานในเด็กสมาธิสั้นมีขนาดเล็กและสั้น NCCIH ระบุว่าเมล็ดแปะก๊วยสดเป็นพิษ เคยมีผลข้างเคียงรุนแรงในคนที่กินเมล็ดคั่ว และแปะก๊วยอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในคนที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด

8. อาหารเสริมสมาธิเด็กมีจริงไหม

ใจความสำคัญ: ถ้าลูกมีปัญหาสมาธิจนกระทบการเรียนหรือชีวิตประจำวัน ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน อย่าเริ่มจากอาหารเสริม

ยังไม่มีอาหารเสริมตัวไหนที่งานวิจัยยืนยันว่าช่วยอาการสมาธิสั้นได้ ตัวที่ถูกถามบ่อยคือโอเมก้า 3 ซึ่งตอนนี้หลักฐานค่อนข้างแน่นว่าไม่ช่วยอาการหลัก NCCIH ก็สรุปตรงกัน

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟢 ค่อนข้างชัด
งานทบทวนของ Cochrane ปี 2023 รวม 37 งานทดลองในเด็กและวัยรุ่นที่เป็นสมาธิสั้นมากกว่า 2,374 คน พบด้วยความมั่นใจสูงว่ากรดไขมันโอเมก้า 3 และโอเมก้า 6 ไม่ได้ทำให้คะแนนอาการสมาธิสั้นโดยรวมที่พ่อแม่ประเมินต่างจากยาหลอก ทั้งด้านสมาธิและด้านซนอยู่ไม่นิ่ง มีแค่หลักฐานความมั่นใจต่ำว่าเด็กอาจมีโอกาสอาการดีขึ้นมากกว่า ส่วนผลข้างเคียงใกล้เคียงยาหลอก

แปะก๊วยก็ได้ผลน้อยกว่ายาที่แพทย์ใช้ตามที่เล่าในหัวข้อ 7 สมาธิสั้นเป็นภาวะที่ต้องให้แพทย์ประเมิน อาหารเสริมจึงไม่ใช่จุดเริ่มต้น รายละเอียดทีละสารอยู่ใน เด็กสมาธิสั้นกินวิตามินอะไร ช่วยได้ไหม

9. เด็กแบบไหนควรเสริม และแบบไหนไม่ต้อง

เด็กที่ควรเสริมคือเด็กที่แพทย์ตรวจแล้วพบว่าขาดสารอาหารตัวใดตัวหนึ่ง เช่น โลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ไม่ใช่เด็กทุกคนที่พ่อแม่อยากให้เรียนเก่ง และเด็กที่ได้ธาตุเหล็กตามมาตรการของกระทรวงสาธารณสุขอยู่แล้ว ก็ไม่ต้องซื้อธาตุเหล็กมาเสริมซ้ำเอง

อาจต้องเสริม (หลังคุยกับแพทย์)

  • เด็กที่ตรวจเลือดแล้วพบโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก
  • เด็กที่แพทย์ประเมินแล้วว่าขาดสารอาหารตัวใดตัวหนึ่ง
  • เด็กที่กินอาหารได้จำกัดมาก เช่น ไม่กินเนื้อสัตว์ ไข่ หรือปลาเลย ควรให้แพทย์หรือนักโภชนาการช่วยดูว่าขาดอะไรไหม

ไม่จำเป็น หรือควรรอก่อน

  • เด็กที่กินอาหารได้หลากหลาย มีเนื้อสัตว์ ไข่ ปลา ผัก และใช้เกลือเสริมไอโอดีนที่บ้าน
  • เด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนให้อาหารเสริมทุกชนิด
  • เด็กที่กินวิตามินรวมอยู่แล้ว ถ้าจะเพิ่มอีกตัว ให้บวกธาตุเหล็ก วิตามินเอ และไอโอดีนจากทุกฉลากก่อน
  • ซื้อเพราะหวังให้ลูกเรียนเก่งขึ้นหรือทำข้อสอบได้ดีขึ้น

ถ้ากังวลว่าลูกกินน้อย จุดเริ่มคือจดว่าลูกกินอะไรใน 3 ถึง 4 วัน แล้วเอาไปคุยกับแพทย์

10. อยากให้สมองลูกได้สารอาหารครบ เริ่มจากจานข้าวก่อน

ใจความสำคัญ: จัดมื้อให้มีเนื้อสัตว์หรือไข่ ปลา ผักใบเขียว ถั่ว และใช้เกลือเสริมไอโอดีน ก็ครอบคลุมสารหลักในบทความนี้แล้ว

สารที่สมองเด็กใช้และพูดถึงในบทความนี้ได้จากอาหารบ้าน ๆ เกือบทั้งหมด ไม่ต้องใช้เมนูพิเศษ ข้อดีของอาหารคือได้หลายสารพร้อมกันในจานเดียว และอย่างน้อยกับธาตุเหล็ก Thai DRI 2563 ระบุว่ายังไม่มีรายงานว่าคนได้ธาตุเหล็กเกินจากอาหาร

  • ธาตุเหล็ก: เนื้อสัตว์ให้ธาตุเหล็กรูปที่ร่างกายดูดซึมได้ดี ส่วนถั่วเมล็ดแห้งและผักใบเขียวเข้มให้ธาตุเหล็กรูปที่ดูดซึมได้น้อยกว่า ธาตุเหล็กในไข่และนมก็เป็นรูปนี้ (Thai DRI 2563)
  • ไอโอดีน: ปลาทะเล สาหร่ายทะเล และเกลือเสริมไอโอดีนที่ใช้ปรุงอาหาร
  • โคลีน: ไข่แดง เนื้อสัตว์ และถั่วเมล็ดแห้ง
  • DHA: ปลาและอาหารทะเล (NCCIH)

กล่องข้าวลูกในวันธรรมดา ข้าวกับไข่ตุ๋น ผัดผักใส่หมูสับ และผลไม้ ก็มีธาตุเหล็ก โคลีน และไอโอดีนจากเกลือที่ใช้ปรุงแล้ว เพิ่มปลาบางมื้อ DHA ก็มาด้วย

ถ้าลูกเลือกกิน อย่าโทษตัวเองหรือโทษลูก ค่อย ๆ วางของใหม่ข้างของที่ลูกชอบ และถ้าลูกกินน้อยจนน้ำหนักหรือส่วนสูงไม่ขึ้นตามวัย ควรพาไปพบแพทย์มากกว่าเลือกวิตามินสักขวด

กล่องเบนโตะที่มีข้าว เนื้อย่าง ไข่ม้วน และผักหลายชนิด ตัวอย่างมื้อกลางวันของเด็กวัยเรียน

11. ข้อควรระวังก่อนให้ลูกกินอาหารเสริมบำรุงสมอง

เรื่องที่ต้องระวังมากที่สุดคือธาตุเหล็กและวิตามินเอ ซึ่งเด็กเล็กกินเกินได้ เก็บทุกขวดให้พ้นมือเด็ก และถ้าให้หลายผลิตภัณฑ์พร้อมกัน บวกปริมาณจากทุกฉลากก่อน

⚠️ ข้อควรระวัง

  • ธาตุเหล็กเกินขนาด: Thai DRI 2563 ระบุว่ากินธาตุเหล็กขนาดสูง 20 ถึง 60 มก. ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ทำให้อาเจียนและท้องเสียรุนแรงได้ ในสหรัฐฯ หลังบังคับให้แพ็กยาเม็ดธาตุเหล็กแบบแยกเม็ด เด็กต่ำกว่า 6 ขวบที่เสียชีวิตจากธาตุเหล็กลดจาก 29 รายใน 10 ปีก่อน เหลือ 1 รายใน 5 ปีหลัง เก็บให้พ้นมือเด็ก ถ้าลูกกินเข้าไปหลายเม็ด พาไปโรงพยาบาลทันที
  • น้ำมันตับปลา: มีวิตามินเอและดีในปริมาณที่ต่างกันตามผลิตภัณฑ์ ซึ่ง NCCIH เตือนว่ามากเกินไปอาจเป็นอันตราย บวกวิตามินเอจากทุกฉลากก่อน
  • ไอโอดีนเม็ด: อย่าเพิ่มเองถ้าแพทย์ไม่ได้สั่ง เพราะได้มากเกินไปก็มีปัญหา
  • แปะก๊วย: ยังไม่มีข้อมูลในเด็ก และอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้คู่กับยาต้านการแข็งตัวของเลือด
  • ฉลากที่ไม่ชัด: วิตามินบำรุงสมองหรือวิตามินเจริญอาหารบางตัว อ่านฉลากว่ามีส่วนผสมที่เป็นยาไหม ถ้าไม่แน่ใจถามเภสัชกร
  • ขนาดที่ให้: ตามฉลาก หรือตามที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำ เด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี ปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง
  • ควรพบแพทย์เมื่อ: ลูกพัฒนาการช้ากว่าวัย เรียนตามไม่ทันต่อเนื่อง มีปัญหาสมาธิจนกระทบชีวิตประจำวัน น้ำหนักหรือส่วนสูงไม่ขึ้น หรือกินอาหารได้น้อยมาก

12. คำถามที่พบบ่อย

วิตามินบำรุงสมองเด็ก 7 ขวบ ควรเลือกตัวไหน?

ถ้าลูก 7 ขวบกินอาหารได้หลากหลาย ยังไม่ต้องเลือกตัวไหนเลย Thai DRI 2563 ให้เด็ก 6 ถึง 8 ปีได้ธาตุเหล็ก 6.6 มก. ไอโอดีน 90 ไมโครกรัม และโคลีน 250 มก. ต่อวัน ซึ่งได้จากมื้ออาหาร ถ้าสงสัยว่าลูกขาดอะไร ให้แพทย์ตรวจก่อน

ลูกไม่กินปลาเลย ต้องกิน DHA เสริมไหม?

ไม่จำเป็นในแง่เรื่องเรียน เพราะงานทดลองในเด็กสุขภาพดี รวมงานในเด็กไทย ไม่พบว่า DHA ทำให้คะแนนทดสอบดีขึ้น ถ้ายังอยากเสริม น้ำมันสาหร่ายเป็นแหล่ง DHA ที่ไม่ใช่ปลา ใช้ตามฉลาก หรือปรึกษาเภสัชกรเรื่องขนาดที่เหมาะกับอายุลูก

จะรู้ได้ยังไงว่าลูกขาดธาตุเหล็ก?

วิธีที่ชัดคือการตรวจเลือด มาตรการของกระทรวงสาธารณสุขนัดเด็กเจาะเลือดตอนอายุราว 9 เดือน และอีกครั้งช่วง 3 ถึง 5 ปี ถ้าลูกยังไม่เคยตรวจ ถามที่สถานพยาบาลที่ลูกไปรับวัคซีนได้ แพทย์จะบอกว่าต้องเสริมไหมและเท่าไหร่

ให้ลูกกินอาหารเสริมบำรุงสมองหลายตัวพร้อมกันได้ไหม?

ไม่แนะนำให้ซ้อนกันเอง เพราะสูตรต่างกันมักมีสารซ้ำกัน เช่น ธาตุเหล็กหรือวิตามินเอ ซึ่งเด็กเล็กกินเกินแล้วเป็นอันตรายได้ ถ้าจำเป็นต้องให้มากกว่าหนึ่งตัว ให้นำทุกขวดไปให้เภสัชกรช่วยดูปริมาณรวม และเก็บทุกขวดให้พ้นมือเด็ก

เด็กอายุต่ำกว่า 1 ขวบ กินวิตามินบำรุงสมองได้ไหม?

ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง Thai DRI 2563 ให้ทารกต่ำกว่า 6 เดือนได้สารอาหารจากนมแม่ และในงานรวมผลเด็ก 4 ถึง 23 เดือน การให้ธาตุเหล็กทุกวันไม่พบผลต่อพัฒนาการสมอง แต่ทำให้อาเจียนและมีไข้บ่อยขึ้น การเสริมอะไรในวัยนี้จึงควรอยู่ในการดูแลของแพทย์

สรุป

อาหารเสริมบำรุงสมองเด็กจำเป็นเฉพาะเด็กที่ขาดสารอาหารจริง ธาตุเหล็กช่วยความคิดในเด็กที่โลหิตจาง ไอโอดีนช่วยเล็กน้อยในเด็กที่ขาด ส่วน DHA วิตามินบีรวม วิตามินรวม โคลีน และแปะก๊วย ยังไม่มีหลักฐานว่าช่วยเด็กสุขภาพดี เริ่มจากจานข้าวของลูก ใช้เกลือเสริมไอโอดีน พาไปตรวจเลือดตามนัด และคุยกับแพทย์ก่อนซื้ออะไรมาเสริม

📚 แหล่งอ้างอิง

18 แหล่ง
  1. PubMed: Cooper RE, et al. Omega-3 polyunsaturated fatty acid supplementation and cognition: A systematic review and meta-analysis. J Psychopharmacol. 2015
  2. PubMed: Sittiprapaporn P, et al. Effectiveness of Fish Oil-DHA Supplementation for Cognitive Function in Thai Children: A Randomized, Doubled-Blind, Two-Dose, Placebo-Controlled Clinical Trial. Foods. 2022
  3. PubMed: Montgomery P, et al. Docosahexaenoic acid for reading, working memory and behavior in UK children aged 7-9: A randomized controlled trial for replication (the DOLAB II study). PLoS One. 2018
  4. PubMed: Gillies D, et al. Polyunsaturated fatty acids (PUFA) for attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev. 2023
  5. NCCIH (NIH): Omega-3 Supplements: What You Need To Know
  6. PubMed Central: Effects of iron supplementation on cognitive development in school-age children: Systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2023
  7. PubMed: Low M, et al. Effects of daily iron supplementation in primary-school-aged children: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. CMAJ. 2013
  8. PubMed: Pasricha SR, et al. Effect of daily iron supplementation on health in children aged 4-23 months: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Lancet Glob Health. 2013
  9. PubMed: Tenenbein M. Unit-dose packaging of iron supplements and reduction of iron poisoning in young children. Arch Pediatr Adolesc Med. 2005
  10. PubMed: Velasco I, et al. Iodine supplementation for preventing iodine deficiency disorders in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev. 2026
  11. PubMed: Larvie DY, et al. Vitamin B12 supplementation for growth, development, and cognition in children. Cochrane Database Syst Rev. 2026
  12. PubMed: Asgari Avini N, et al. Effects of multiple micronutrient supplementation on cognitive function in children: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Neurosci. 2026
  13. PubMed: Lino GM, et al. Does supplementation of choline during or after pregnancies exposed to alcohol improve neurocognitive development of children? A meta-analysis. Pediatr Neonatol. 2025
  14. PubMed: Salehi B, et al. Ginkgo biloba for attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents: a double blind, randomized controlled trial. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry. 2010
  15. NCCIH (NIH): Ginkgo
  16. กรมอนามัย: ปริมาณสารอาหารอ้างอิงที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย พ.ศ. 2563 (Thai DRI 2563)
  17. สำนักโภชนาการ กรมอนามัย: มาตรการเสริมธาตุเหล็กเพื่อป้องกันภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก
  18. สำนักโภชนาการ กรมอนามัย: แนวทางการป้องกันภาวะซีดจากการขาดธาตุเหล็กในโครงการสายใยรักแห่งครอบครัวและในเด็กวัยเรียน

ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ก่อนให้เด็กกินอาหารเสริมใด ๆ โดยเฉพาะเด็กเล็ก เด็กที่มีโรคประจำตัว หรือกินยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เขียนโดย เวล · ทีม mywellthy · อัปเดตล่าสุด 14 พ.ย. 2569

โฆษณา
เวล — ผู้เขียน mywellthyนักเขียนสายสุขภาพของ mywellthy อ่านงานวิจัยแล้วสรุปเป็นภาษาที่เข้าใจง่าย บอกตรง ๆ ว่าอะไรมีหลักฐานแค่ไหน และควรระวังอะไร (ไม่ใช่แพทย์หรือเภสัชกร)ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · บางลิงก์เป็นลิงก์ affiliate