หน้าแรก › บทความ › เด็ก › วิตามินเสริมภูมิคุ้มกันเด็ก มีอะไรบ้าง ตัวไหนมีงานวิจัย

วิตามินเสริมภูมิคุ้มกันเด็ก มีอะไรบ้าง ตัวไหนมีงานวิจัย

แชร์บทความนี้
เวลยืนเปียกฝนหน้าประตูโรงเรียน เอียงร่มบังกล่องข้าวที่มีส้ม ฝรั่ง บรอกโคลี และไข่ต้ม มีฟอง C D Zn ลอยจากอาหาร
ในบทความนี้14 หัวข้อ

วิตามินเสริมภูมิคุ้มกันเด็กที่มีงานวิจัยในเด็กจริงมีไม่กี่ตัว คือวิตามินซี ซิงค์ วิตามินดี วิตามินเอ และโพรไบโอติก แต่ผลที่เจอส่วนใหญ่เล็ก และชัดที่สุดในเด็กที่ขาดสารนั้นอยู่ก่อน วิตามินซีไม่ได้ลดโอกาสที่เด็กจะเป็นหวัด แค่หายเร็วขึ้นนิดหน่อยเมื่อกินทุกวัน เด็กที่กินอาหารหลากหลาย นอนพอ และได้วัคซีนตามนัด ส่วนใหญ่จึงไม่ต้องเสริม

ภาพรวมว่าเด็กแต่ละวัยต้องการวิตามินอะไรบ้าง อยู่ที่ วิตามินเด็กจำเป็นไหม เด็กแต่ละวัยควรได้อะไร และตัวไหนมีงานวิจัย ส่วนบทความนี้เจาะเฉพาะเรื่องภูมิคุ้มกันครับ

TL;DRสรุปสั้นๆ อ่าน 30 วิ

เด็กที่กินอาหารหลากหลาย นอนพอ และได้วัคซีนครบ ส่วนใหญ่ไม่ต้องกินวิตามินเสริมภูมิคุ้มกัน วิตามินซีที่กินทุกวันช่วยให้หวัดหายเร็วขึ้นเล็กน้อย แต่ไม่ได้ลดโอกาสเป็นหวัด ซิงค์และวิตามินเอเห็นผลชัดในพื้นที่ที่เด็กขาดสารเหล่านี้ ส่วนเอลเดอร์เบอร์รี่ยังไม่มีงานวิจัยในเด็กให้พึ่งได้

    1. ลูกต้องกินวิตามินถึงจะมีภูมิคุ้มกันดีไหม

    ใจความสำคัญ: เริ่มจากวัคซีน อาหารครบหมู่ การนอน และการวิ่งเล่นก่อน วิตามินเสริมเป็นเรื่องรอง

    ไม่จำเป็นสำหรับเด็กส่วนใหญ่ครับ สถาบันกุมารแพทย์อเมริกัน (AAP) เขียนไว้ในเว็บสำหรับพ่อแม่ว่า ถ้ามื้ออาหารหลากหลายและสมดุล เด็กแทบไม่ต้องกินวิตามินรวมหรืออาหารเสริมอื่นเลย และทางหลักในการลดการติดเชื้อคือวัคซีนตามที่แนะนำ

    AAP สรุปพื้นฐานไว้ 4 อย่าง คืออาหารที่มีประโยชน์ นอนให้พอ ขยับร่างกายสม่ำเสมอ และวัคซีนตามนัด ส่วนเด็กที่อาจต้องเสริมคือเด็กที่กินอาหารได้จำกัดมาก เด็กที่แพทย์ตรวจแล้วพบว่าขาดสารอาหาร และเด็กที่มีโรคประจำตัวที่ทำให้เสี่ยงขาด

    ลูกเพิ่งเข้าเนอสเซอรี่แล้วน้ำมูกไหลทั้งเทอม พ่อแม่ก็อยากหาวิตามินสักขวด ก่อนซื้อลองดูว่าลูกนอนพอไหม กินผัก ผลไม้ ไข่ เนื้อสัตว์ได้แค่ไหน และวัคซีนครบหรือยัง ถ้าลูกป่วยบ่อยจนคุณเริ่มกังวล เราเขียนแยกไว้ว่าลูกป่วยบ่อยควรเสริมวิตามินไหม

    2. วิตามินเด็กเสริมภูมิคุ้มกันมีอะไรบ้าง ไล่ดูทีละตัว

    ใจความสำคัญ: ดูว่าสารตัวไหนมีผลในเด็กที่ไม่ได้ขาดสารด้วย เพราะผลใหญ่ส่วนใหญ่มาจากเด็กที่ขาดอยู่ก่อน

    สารที่สินค้าเสริมภูมิคุ้มกันเด็กใส่บ่อยมี 6 ตัว และแต่ละตัวมีงานวิจัยรองรับไม่เท่ากัน เราจัดป้ายตามคำถามที่พ่อแม่อยากรู้ที่สุด คือกินแล้วลูกป่วยน้อยลงไหม

    • วิตามินซี 🟢 กินทุกวันแล้วหวัดสั้นลงเล็กน้อย แต่โอกาสเป็นหวัดแทบไม่ต่างจากยาหลอก
    • ซิงค์ 🟡 เด็กในประเทศที่เสี่ยงขาดซิงค์ท้องเสียน้อยลงเล็กน้อย ส่วนการติดเชื้อทางเดินหายใจแทบไม่ต่าง
    • วิตามินดี 🟡 งานรวมผลรุ่นล่าสุดยังไม่เห็นว่าลดการติดเชื้อทางเดินหายใจได้ชัด
    • วิตามินเอ 🟢 ลดการเสียชีวิตของเด็กเล็กในพื้นที่ที่ขาดวิตามินเอ แต่การเจ็บป่วยทางเดินหายใจไม่ต่าง
    • โพรไบโอติก 🟡 อาจลดหวัดและการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนได้บ้าง แต่งานชุดนี้ยังไม่แน่นหนา
    • เอลเดอร์เบอร์รี่ ⚪ ยังไม่มีงานในเด็กเล็กให้พึ่งได้

    ป้ายเขียวของวิตามินเอบอกแค่ว่างานวิจัยชัดในเด็กกลุ่มที่ศึกษา และงานรวมผลที่เราอ่านเกือบทั้งหมดทดลองทีละสาร ผลของสูตรที่ผสมหลายตัวในขวดเดียวจึงเดาจากงานเหล่านี้ตรง ๆ ไม่ได้

    โฆษณา

    3. วิตามินซีช่วยให้เด็กป่วยน้อยลงไหม

    ใจความสำคัญ: ถ้าจะหวังผลจากวิตามินซี ให้หวังแค่หวัดสั้นลงนิดหน่อย และให้ลูกได้วิตามินซีจากผลไม้ก่อน

    ไม่ได้ลดโอกาสเป็นหวัดครับ งานรวมผลของ Cochrane (Hemilä & Chalker, 2013) ดูงานทดลองที่ให้กินวิตามินซีทุกวันเทียบกับยาหลอก ในคนทั่วไปกว่า 10,000 คน โอกาสเป็นหวัดแทบไม่ต่างกัน แต่ถ้าเป็นแล้ว เด็กที่กินประจำเป็นหวัดสั้นลงราว 14%

    ลองนึกเป็นตัวเลขในบ้าน ถ้าหวัดปกติของลูกกินเวลา 7 วัน สั้นลง 14% ก็ราว 1 วัน ช่วยได้จริงแต่ไม่ได้พลิกชีวิต และผลนี้มาจากการกินทุกวันล่วงหน้า งานที่เริ่มให้วิตามินซีตอนมีอาการแล้วไม่เห็นผลที่ชัด

    🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟢 หลักฐานค่อนข้างชัด
    งานรวมผลจาก 29 การเปรียบเทียบ 11,306 คนพบว่า การกินวิตามินซีทุกวันไม่ได้ลดจำนวนคนที่เป็นหวัดในคนทั่วไป แต่ทำให้หวัดในเด็กสั้นลงราว 14% ส่วนงาน 7 ชิ้นที่ให้กินตอนเริ่มป่วยไม่เห็นผลที่สม่ำเสมอ งานที่นับรวมใช้วิตามินซีตั้งแต่วันละ 200 มก. ขึ้นไป ซึ่งเป็นขนาดที่ใช้ทดลอง ไม่ใช่ขนาดแนะนำสำหรับเด็ก

    ตัวเลข 200 มก. สูงกว่าที่เด็กต้องการต่อวันหลายเท่า กรมอนามัยกำหนดค่าอ้างอิงไว้ 30 มก. ในเด็ก 4–5 ปี และ 40 มก. ในเด็ก 6–8 ปี ปัญหาจริงของเด็กไทยอาจเป็นการได้ไม่ถึงค่านี้ หนังสือ DRI ของกรมอนามัยอ้างการสำรวจปี 2546 ว่าเด็ก 1–5 ปีได้วิตามินซีจากอาหารเฉลี่ยแค่ 42.3% ของเกณฑ์ในตอนนั้น

    ทางแก้แรกจึงอยู่ในกล่องข้าว ฝรั่ง มะละกอ เงาะ ส้มโอ บรอกโคลี และคะน้า เป็นแหล่งวิตามินซีที่หนังสือเล่มเดียวกันยกไว้ ฝรั่งหั่นชิ้นเล็กใส่กล่องให้ลูกกินตอนพักก็ช่วยได้แล้ว ส่วนปริมาณที่เด็กแต่ละวัยควรได้ เราลงรายละเอียดไว้ในวิตามินซีสำหรับเด็ก

    ส้มทั้งลูกและส้มผ่าซีกบนโต๊ะไม้ ผลไม้ที่ให้วิตามินซีสำหรับเด็ก

    4. ซิงค์เด็กช่วยเรื่องภูมิคุ้มกันไหม

    ใจความสำคัญ: ผลของซิงค์ชัดในเด็กที่เสี่ยงขาด ถ้าลูกกินเนื้อสัตว์ ไข่ และนมได้ปกติ ให้เริ่มจากอาหารก่อนซื้อขวดซิงค์

    ช่วยบ้างในเด็กที่เสี่ยงขาดซิงค์ แต่ไม่ได้ช่วยเรื่องหวัดหรือปอดติดเชื้อมากอย่างที่โฆษณา งานรวมผลของ Cochrane ปี 2023 (Imdad et al.) รวมงานทดลอง 96 ชิ้นในเด็ก 6 เดือนถึง 12 ปี เกือบทั้งหมดทำในประเทศรายได้น้อยถึงปานกลาง ส่วนใหญ่ให้ซิงค์แบบน้ำเชื่อมวันละ 10–15 มก.

    ผลที่ได้คือเด็กที่ได้ซิงค์ท้องเสียน้อยลงราว 9% แต่การเจ็บป่วยจากการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่าง ซึ่งรวมปอดบวม แทบไม่ต่างจากเด็กที่ไม่ได้ซิงค์ และเด็กที่ได้ซิงค์อาเจียนอย่างน้อยหนึ่งครั้งมากกว่าราว 29%

    🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 มีบ้างแต่ยังจำกัด
    งาน Cochrane รุ่นเก่ากว่า (Lassi et al., 2016) รวม 6 งานในเด็ก 2–59 เดือน 5,193 คน พบปอดบวมน้อยลงราว 13% แต่ผู้วิจัยบอกว่างานชุดนี้ยังไม่แน่นหนา ส่วนงานใหม่ที่ใหญ่กว่า (Imdad et al., 2023) พบว่าการเจ็บป่วยทางเดินหายใจส่วนล่างแทบไม่ต่าง และให้ความมั่นใจสูง เรื่องหวัด งานรวม 34 ชิ้น (Nault et al., 2024) ซึ่งเป็นงานในเด็ก 12 ชิ้น พบว่าซิงค์อาจแทบไม่ลดโอกาสเป็นหวัด

    งานหวัดชิ้นเดียวกันพบว่าซิงค์ที่กินตอนเป็นหวัดอยู่แล้วอาจทำให้หายเร็วขึ้น แต่ความมั่นใจต่ำ และผลข้างเคียงเล็กน้อยเพิ่มขึ้น งานส่วนใหญ่ทำในผู้ใหญ่และใช้ซิงค์แบบอมขนาดสูง เอามาใช้กับเด็กตรง ๆ ไม่ได้

    หนังสือ DRI ของกรมอนามัยบอกว่าแหล่งซิงค์ที่ดีคือเนื้อสัตว์ เครื่องในสัตว์ หอยนางรม สัตว์ปีก และปลา รองลงมาคือไข่และนม ที่ต้องระวังคือซิงค์จากหลายขวดรวมกัน เด็ก 4–8 ปีไม่ควรได้เกินวันละ 12 มก. ตัวเลขทุกวัยอยู่ในหัวข้อ 10

    5. ลูกได้แดดน้อย วิตามินดีเกี่ยวกับภูมิคุ้มกันไหม

    ใจความสำคัญ: ให้ลูกได้แดดและอาหารก่อน ถ้าจะเสริม ให้รวมวิตามินดีจากทุกขวดไม่ให้เกินค่าสูงสุดของวัย

    เกี่ยวครับ แต่ถ้าถามว่ากินเสริมแล้วติดเชื้อน้อยลงไหม งานล่าสุดยังไม่เห็นผลชัด งานรวมผลรุ่นปรับปรุง (Jolliffe et al., 2025) รวมงานทดลอง 40 ชิ้น ผู้เข้าร่วม 61,589 คนหลายช่วงวัย กลุ่มที่ได้วิตามินดีติดเชื้อทางเดินหายใจเฉียบพลันน้อยกว่ากลุ่มยาหลอกเพียงเล็กน้อย และความต่างนี้ไม่ชัดเจนทางสถิติ งานรุ่นก่อนในปี 2021 ของทีมเดียวกันเคยเห็นผลเล็กน้อยที่ชัดทางสถิติ แต่พอรวมงานใหม่เข้าไป ผลนั้นก็ไม่ชัดแล้ว

    งานนี้แยกดูตามอายุ ระดับวิตามินดีในเลือดก่อนเริ่ม ความถี่ และขนาดที่ให้ แล้วไม่พบว่ากลุ่มไหนได้ผลต่างจากกลุ่มอื่น เด็กก็ไม่ได้ผลต่างจากผู้ใหญ่ ผู้วิจัยคนหนึ่งเคยได้ทุนจากบริษัทผลิตภัณฑ์เสริมอาหารในงานอื่น

    🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 ยังสรุปไม่ได้ชัด
    ในภาพรวม การเสริมวิตามินดียังไม่ได้ลดโอกาสติดเชื้อทางเดินหายใจอย่างชัดเจน จำนวนคนที่มีผลข้างเคียงร้ายแรงไม่ต่างจากยาหลอก และไม่พบว่าเด็กได้ประโยชน์มากกว่าผู้ใหญ่

    แหล่งวิตามินดีหลักคือแดด หนังสือ DRI ของกรมอนามัยบอกว่าร่างกายได้วิตามินดีราว 80–90% จากผิวหนังที่โดนแดด เด็กที่ได้วิ่งเล่นสนามตอนพักกลางวันก็ได้ส่วนนี้ไปแล้ว ค่าที่เด็ก 1–8 ปีควรได้ต่อวันคือ 600 IU และได้เกินมากไปมีโทษ เพราะทำให้แคลเซียมในเลือดสูง อาการมีตั้งแต่อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ จนถึงผลต่อไต

    เด็กเล็กนั่งเล่นด้วยกันในห้องที่มีแสงแดดส่อง ถ่ายจากด้านหลัง

    6. วิตามินเอช่วยเด็กที่ขาดจริง แต่ได้เกินก็มีโทษ

    ใจความสำคัญ: อย่าให้วิตามินเอเกินค่าสูงสุดของวัย โดยเฉพาะถ้าลูกกินวิตามินรวมหรืออาหารเสริมหลายขวดอยู่แล้ว

    วิตามินเอเป็นตัวที่มีงานวิจัยในเด็กแน่นที่สุดในกลุ่มนี้ แต่ผลมาจากพื้นที่ที่เด็กขาดวิตามินเอ งานรวมผลของ Cochrane (Imdad et al., 2022) รวม 47 งาน เด็กราว 1.2 ล้านคน อายุ 6 เดือนถึง 5 ปี ใน 19 ประเทศ ส่วนใหญ่ในเอเชียและแอฟริกา พบว่าการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุลดลงราว 12% และท้องเสียน้อยลง

    🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟢 หลักฐานค่อนข้างชัด
    ผลเรื่องการเสียชีวิตได้รับความมั่นใจสูง แต่การเจ็บป่วยทางเดินหายใจและการนอนโรงพยาบาลจากปอดบวมไม่ต่างจากกลุ่มควบคุม เด็กที่ได้วิตามินเอยังอาเจียนภายใน 48 ชั่วโมงมากกว่าราว 2 เท่า งานเหล่านี้คือโครงการให้วิตามินเอในชุมชนที่การขาดเป็นปัญหาใหญ่

    สำหรับพ่อแม่ส่วนใหญ่ คำถามที่ควรถามก่อนคือ “ลูกได้วิตามินเอเกินหรือยัง” วิตามินเอสะสมในร่างกายได้ AAP เตือนว่าวิตามินเอหรือดีปริมาณมากเป็นพิษได้ หนังสือ DRI ของกรมอนามัยกำหนดปริมาณสูงสุดที่ไม่ควรเกินไว้ 800 ไมโครกรัมต่อวันในเด็ก 1–3 ปี และ 1,100 ไมโครกรัมในเด็ก 4–5 ปี ในทารก การได้ครั้งเดียว 7,500 ไมโครกรัมทำให้กระหม่อมโป่งได้

    ถ้าลูกกินวิตามินรวมอยู่แล้ว และคุณกำลังจะเพิ่มขวดที่สอง ให้บวกวิตามินเอจากทั้งสองฉลากก่อน

    7. โพรไบโอติกช่วยภูมิคุ้มกันเด็กไหม

    อาจช่วยได้บ้าง แต่หลักฐานยังไม่แน่นหนา งานรวมผลของ Cochrane (Zhao et al., 2022) รวม 23 งาน 6,950 คน มีทั้งเด็กอายุ 1 เดือนถึง 11 ปี ผู้ใหญ่ และผู้สูงอายุ เด็กมักได้โพรไบโอติกผสมในอาหารประเภทนม

    🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 มีบ้างแต่ยังจำกัด
    กลุ่มที่ได้โพรไบโอติกมีคนติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนอย่างน้อยหนึ่งครั้งน้อยลงราว 24% และแต่ละครั้งสั้นลงราว 1.2 วัน แต่ผู้วิจัยให้ความมั่นใจต่ำ ผลข้างเคียงที่เจอเป็นเรื่องท้องไส้เล็กน้อย เช่น ท้องอืด ท้องเสีย

    AAP ก็บอกว่าโพรไบโอติกอาจลดการติดเชื้อทางเดินหายใจในเด็ก แต่แนะนำให้เริ่มจากอาหารก่อน และเด็กที่ภูมิคุ้มกันต่ำอาจเสี่ยงจากโพรไบโอติกได้ เรื่องสายพันธุ์ อายุที่เริ่ม และเวลากิน เราแยกไว้ในโพรไบโอติกสำหรับเด็ก

    8. เอลเดอร์เบอร์รี่เด็กกินได้ไหม

    ใจความสำคัญ: อย่าให้ลูกกินผลเอลเดอร์เบอร์รี่ดิบหรือส่วนอื่นของต้น และถ้าจะใช้สินค้าสำเร็จรูป ให้ถามเภสัชกรก่อน

    ยังไม่มีงานที่ทดสอบว่าเอลเดอร์เบอร์รี่ช่วยภูมิคุ้มกันเด็กเล็กได้จริง ศูนย์สุขภาพแบบผสมผสานของสหรัฐฯ (NCCIH) บอกว่ามีงานวิจัยไม่กี่ชิ้นเรื่องหวัดและไข้หวัดใหญ่ และผลยังเป็นแค่เบื้องต้นว่าอาจบรรเทาอาการ หน้าข้อมูลนี้ไม่ได้พูดถึงเด็กเลย

    🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ ยังน้อย
    งานรวมผลปี 2019 (Hawkins et al.) มีผู้เข้าร่วมทั้งหมดแค่ 180 คน และรายงานว่าอาการทางเดินหายใจส่วนบนลดลง ส่วนงานทดลองในห้องฉุกเฉินที่สหรัฐฯ (Macknin et al., 2020) รับคนเป็นไข้หวัดใหญ่อายุ 5 ปีขึ้นไป 87 คน อายุเฉลี่ย 25 ปี ไม่พบว่าเอลเดอร์เบอร์รี่ทำให้หายเร็วขึ้นหรืออาการเบาลง

    เรื่องความปลอดภัยชัดกว่าเรื่องประโยชน์ NCCIH เตือนว่าผลดิบหรือผลที่ยังไม่สุก รวมถึงใบและลำต้น มีสารที่สร้างไซยาไนด์ ทำให้คลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสียรุนแรง ความร้อนจากการปรุงสุกทำลายสารนี้ได้

    ช่อผลเอลเดอร์เบอร์รี่สีม่วงเข้มบนกิ่ง

    9. วิตามินแก้ภูมิแพ้เด็กมีจริงไหม

    ใจความสำคัญ: ภูมิแพ้ หอบ หรือผื่นแพ้ ให้ดูแลกับแพทย์ และอย่าหยุดยาที่แพทย์สั่งเพื่อเปลี่ยนมากินวิตามิน

    ยังไม่มีวิตามินตัวไหนที่งานวิจัยรองรับว่าทำให้ภูมิแพ้ของเด็กดีขึ้น สองเรื่องที่พ่อแม่ถามบ่อยคือวิตามินดีกับโรคหืด และโพรไบโอติกกับผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง ทั้งสองเรื่องมีงานรวมผลของ Cochrane แล้ว

    🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟢 หลักฐานค่อนข้างชัด (ว่าไม่ช่วย)
    งานปี 2023 (Williamson et al.) รวม 20 งาน มีเด็กที่เป็นหืด 1,155 คน พบว่าวิตามินดีไม่ได้ลดจำนวนคนที่หืดกำเริบจนต้องใช้ยาสเตียรอยด์ (226 เทียบกับ 219 คนในทุก 1,000 คน) และให้ความมั่นใจสูง ส่วนงานปี 2018 (Makrgeorgou et al.) รวม 39 งานในคนที่เป็นผื่นภูมิแพ้ผิวหนังอยู่แล้ว 2,599 คน งานส่วนใหญ่ทำในเด็ก พบว่าโพรไบโอติกน่าจะแทบไม่ทำให้อาการที่คนไข้หรือพ่อแม่ให้คะแนนดีขึ้น

    ภูมิแพ้ในเด็กมีทั้งที่จมูก ผิวหนัง และหลอดลม แต่ละแบบต้องให้แพทย์ประเมินเอง ฉลากที่บอกว่า “แก้ภูมิแพ้” จึงขัดกับงานวิจัยข้างบน

    10. เด็ก 3 ขวบ 4 ขวบ 8 ขวบ ต้องได้วิตามินเหล่านี้วันละเท่าไหร่

    ใจความสำคัญ: เทียบฉลากกับแถวอายุของลูก แล้วรวมทุกขวดที่กินอยู่ไม่ให้เกินช่องปริมาณสูงสุด

    คำถามแบบ “วิตามินเสริมภูมิคุ้มกันเด็ก 3 ขวบ” หรือ “4 ขวบ” ตอบได้จากหนังสือปริมาณสารอาหารอ้างอิงที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย พ.ศ. 2563 ของกรมอนามัย ตัวเลขช่องแรกของแต่ละสารคือปริมาณที่ควรได้ต่อวันรวมจากอาหาร ไม่ใช่ปริมาณที่ต้องกินเพิ่ม ส่วนช่องปริมาณสูงสุดคือค่าที่ไม่ควรเกินเมื่อรวมทุกแหล่ง

    อายุ วิตามินซี (มก.) ซิงค์ (มก.) ซิงค์สูงสุด (มก.) วิตามินดี (IU) วิตามินดีสูงสุด (IU) วิตามินเอสูงสุด (ไมโครกรัม)
    1–3 ปี (รวม 3 ขวบ) 25 4.4 7 600 2,500 800
    4–5 ปี 30 5.3 12 600 3,000 1,100
    6–8 ปี (รวม 8 ขวบ) 40 6.3 12 600 3,000 1,300
    9–12 ปี 60 ชาย 9.5 · หญิง 9.0 23 600 4,000 1,500

    ที่มา: กรมอนามัย (DRI 2563) หน้า 140, 151, 154, 253, 328 และ 329 · หนังสือแบ่งช่วงอายุไม่ตรงกันทุกสาร เช่น ปริมาณสูงสุดของซิงค์ใช้ช่วง 4–8 ปีและ 9–13 ปี เราจัดแถวให้อ่านง่าย

    ตัวอย่างเช่น เด็ก 4 ขวบควรได้วิตามินซี 30 มก. ต่อวัน ส่วนเด็ก 8 ขวบควรได้ซิงค์ 6.3 มก. แต่ไม่ควรเกิน 12 มก. ถ้ากินวิตามินรวมที่มีซิงค์อยู่แล้วแล้วเพิ่มขวดซิงค์อีก ตัวเลขอาจชนช่องนี้ได้ง่าย

    11. เลือกอาหารเสริมภูมิต้านทานเด็กต้องดูอะไรบ้าง

    ใจความสำคัญ: อ่านฉลากให้ครบ 5 ข้อก่อนซื้อ และรวมสารจากทุกขวดที่ลูกกินอยู่

    ถ้าตัดสินใจจะให้ลูกกิน ฉลากคือสิ่งที่คุณเช็กเองได้ทันที

    1. ช่วงอายุบนฉลากตรงกับลูกไหม ถ้าไม่ระบุอายุ ให้ถามเภสัชกร
    2. ปริมาณต่อวันของวิตามินซี ซิงค์ วิตามินดี และวิตามินเอ เทียบกับตารางหัวข้อ 10
    3. สารซ้ำกับขวดอื่นไหม เช่น ลูกกินวิตามินรวมอยู่แล้ว ก็ไม่ต้องซื้อวิตามินซีกับซิงค์แยกอีก เรื่องการเลือกวิตามินรวมเด็กเราเขียนไว้อีกบทความ
    4. อ่านฉลากว่ามีส่วนผสมที่เป็นยาไหม ถ้าไม่แน่ใจถามเภสัชกร
    5. ข้อความบนกล่องสัญญาเกินงานวิจัยไหม เช่น กินแล้วไม่ป่วย หรือแก้ภูมิแพ้

    ข้อ 5 สำคัญกว่าที่คิด AAP เตือนว่าในสหรัฐฯ อาหารเสริมไม่ได้ผ่านการรับรองความปลอดภัยและประสิทธิผลแบบยาก่อนวางขาย คำบนกล่องจึงไม่ใช่หลักฐาน ถ้าเทียบฉลากแล้วอยากดูตัวเลือกที่ขายในไทย เรารวมยี่ห้อวิตามินเสริมภูมิคุ้มกันเด็กไว้แยกพร้อมเกณฑ์ที่ใช้เลือก

    กล่องอาหารที่มีผักใบเขียวและไข่ต้มผ่าครึ่ง จัดไว้บนโต๊ะ

    12. ลูกเป็น G6PD กินวิตามินเสริมภูมิคุ้มกันได้ไหม

    ใจความสำคัญ: บอกแพทย์และเภสัชกรทุกครั้งว่าลูกเป็น G6PD และเลี่ยงวิตามินซีขนาดสูง

    คุยกับแพทย์ที่ดูแลลูกก่อนครับ จุดที่มีรายงานปัญหาชัดคือวิตามินซีขนาดสูง ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD เป็นโรคทางพันธุกรรมที่ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกง่ายกว่าปกติ ห้องสมุดการแพทย์ของสหรัฐฯ (MedlinePlus) บอกว่าตัวกระตุ้นที่พบบ่อยคือการติดเชื้อ ยาบางชนิด และถั่วปากอ้า อาการเม็ดเลือดแดงแตกคือตัวซีด ตัวเหลืองตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม เหนื่อยง่าย

    ภาวะนี้พบได้บ่อยในไทย งานในทารกเพศชาย 922 คนที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (Paopongsawan et al., 2024) พบภาวะพร่อง G6PD 14.4% หรือราว 1 ใน 7 คน

    🔬 งานวิจัยบอกว่า · ⚪ ยังน้อย (รายงานผู้ป่วย)
    งานทบทวนรายงานผู้ป่วยที่เม็ดเลือดแดงแตกหลังได้วิตามินซี (Juneja et al., 2022) เจอ 14 ราย อายุตั้งแต่ 3 สัปดาห์ถึง 75 ปี 71.4% มีภาวะพร่อง G6PD ขนาดที่ได้อยู่ระหว่าง 1–200 กรัมต่อวัน และ 57.1% ได้ทางเส้นเลือด ส่วนใหญ่เกิดปัญหาภายใน 3 วัน

    ขนาดในรายงานเหล่านี้สูงกว่าค่าที่เด็กต้องการต่อวัน (25–60 มก. ตามตารางหัวข้อ 10) อย่างน้อยราว 17 เท่า เราไม่เจอรายงานที่บอกว่าวิตามินเด็กตามฉลากทำให้เกิดปัญหา แต่รายงานผู้ป่วยแบบนี้บอกได้แค่ว่าเกิดอะไรขึ้น ไม่ได้บอกว่าขนาดต่ำปลอดภัยแน่นอน วิตามินซีขนาดสูงที่ทำมาสำหรับผู้ใหญ่จึงไม่ควรให้เด็ก G6PD กินเอง

    13. ข้อควรระวังก่อนให้ลูกกินวิตามินเสริมภูมิคุ้มกัน

    เด็กตัวเล็ก ปริมาณที่ได้เกินจึงถึงเร็ว และบางกลุ่มต้องให้แพทย์ดูก่อนเสมอ

    ⚠️ ข้อควรระวัง

    • ทารกต่ำกว่า 1 ปี: ปรึกษาแพทย์ก่อนให้อาหารเสริมทุกชนิด
    • ปริมาณ: ให้ตามฉลาก หรือตามที่แพทย์/เภสัชกรแนะนำ แล้วรวมสารจากทุกขวดไม่ให้เกินช่องปริมาณสูงสุดในหัวข้อ 10
    • เก็บให้พ้นมือเด็ก: รวมถึงแบบเคี้ยวและกัมมี่ ถ้าสูตรมีธาตุเหล็ก หนังสือ DRI ของกรมอนามัยระบุว่าธาตุเหล็กขนาด 20–60 มก. ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมทำให้อาเจียนและท้องเสียรุนแรงได้
    • วิตามินเอและวิตามินดี: ได้เกินมากเป็นพิษได้ อย่าให้ซ้ำหลายขวด
    • เด็กภูมิคุ้มกันต่ำหรือป่วยเรื้อรัง: ถามแพทย์ก่อนให้โพรไบโอติกหรืออาหารเสริมใด ๆ
    • เด็กที่เป็น G6PD: เลี่ยงวิตามินซีขนาดสูง และบอกเภสัชกรทุกครั้ง
    • พาไปพบแพทย์เมื่อ: ลูกป่วยแล้วอาการหนักขึ้น หายใจเหนื่อย ซึมผิดปกติ หรือกินดื่มไม่ได้ ป่วยบ่อยจนกระทบการกิน การนอน หรือการเติบโต หรือตัวซีด ตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้มหลังได้อะไรใหม่

    14. คำถามที่พบบ่อย

    เด็กเล็กกินวิตามินเสริมภูมิคุ้มกันได้ตั้งแต่กี่ขวบ?

    ไม่มีอายุเดียวที่ใช้กับทุกขวด ให้ดูช่วงอายุบนฉลากเป็นหลัก ทารกต่ำกว่า 1 ปีให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ AAP แนะนำวิตามินดีวันละ 400 IU ในทารกต่ำกว่า 1 ปี และกุมารแพทย์เป็นคนดูว่าลูกต้องได้จากอาหารเสริมไหม สำหรับเด็กโต ถ้ากินอาหารได้หลากหลาย ส่วนใหญ่ไม่ต้องเสริม

    วิตามินเด็กเสริมภูมิคุ้มกันกินตอนไหนดี?

    งานที่เราอ่านไม่ได้เทียบว่าเวลาไหนของวันดีกว่า ให้กินตามที่ฉลากบอก และเลือกเวลาเดิมทุกวันพร้อมมื้ออาหารให้จำง่าย สิ่งที่งานวิจัยบอกคือวิตามินซีที่เห็นผลเป็นแบบกินทุกวันต่อเนื่อง ส่วนการเริ่มกินตอนลูกเป็นหวัดแล้วยังไม่เห็นผลที่ชัด

    ให้ลูกกินวิตามินเสริมภูมิคุ้มกันหลายขวดพร้อมกันได้ไหม?

    ทำได้แต่เสี่ยงได้เกินโดยไม่รู้ตัว เพราะวิตามินรวม วิตามินซี และซิงค์มักมีสารซ้ำกัน ให้บวกแต่ละสารจากทุกฉลาก แล้วเทียบกับปริมาณสูงสุดตามวัย โดยเฉพาะซิงค์ วิตามินเอ และวิตามินดี ถ้าไม่แน่ใจ ให้ถือขวดทั้งหมดไปถามเภสัชกร

    กินวิตามินแล้วไม่ต้องฉีดวัคซีนได้ไหม?

    ไม่ได้ วิตามินใช้แทนวัคซีนไม่ได้ AAP บอกว่าทางหลักในการลดการติดเชื้อในเด็กคือวัคซีนตามที่แนะนำ ส่วนวิตามินแต่ละตัวมีผลเล็ก และบางตัวเห็นผลเฉพาะในเด็กที่ขาดสารนั้นอยู่ก่อน ให้ลูกได้วัคซีนตามนัดของสมุดสุขภาพ

    ลูกกินผักผลไม้น้อย ต้องเสริมวิตามินซีไหม?

    ลองเพิ่มจากอาหารก่อน เพราะค่าที่เด็ก 4–8 ปีควรได้แค่วันละ 30–40 มก. ผลไม้อย่างฝรั่ง มะละกอ หรือส้มโอเติมได้ไม่ยาก ถ้าลูกกินได้น้อยมากจริงจนกังวล ให้คุยกับแพทย์หรือนักโภชนาการว่าควรเสริมไหม และเสริมเท่าไหร่

    สรุป

    วิตามินเสริมภูมิคุ้มกันเด็กที่มีงานวิจัยรองรับมีไม่กี่ตัว และผลส่วนใหญ่เล็ก ซิงค์และวิตามินเอเห็นผลชัดในเด็กที่ขาด ส่วนเอลเดอร์เบอร์รี่และวิตามินแก้ภูมิแพ้ยังไม่มีงานในเด็กให้พึ่ง สิ่งที่ช่วยลูกได้มากกว่าคือวัคซีน อาหารครบหมู่ และการนอนพอ ถ้าจะเสริม ให้อ่านฉลาก รวมทุกขวดไม่ให้เกินค่าสูงสุดของวัย และคุยกับแพทย์ก่อนถ้าลูกต่ำกว่า 1 ปีหรือเป็น G6PD

    📚 แหล่งอ้างอิง

    17 แหล่ง
    1. HealthyChildren.org (AAP): Do Kids Really Need Vitamins or Supplements to Stay Healthy and Boost Immunity? 2026
    2. กรมอนามัย: ปริมาณสารอาหารอ้างอิงที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย พ.ศ. 2563
    3. PubMed: Hemilä H, Chalker E. Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2013
    4. PubMed: Imdad A, et al. Zinc supplementation for preventing mortality, morbidity, and growth failure in children aged 6 months to 12 years. Cochrane Database Syst Rev. 2023
    5. PubMed: Lassi ZS, et al. Zinc supplementation for the prevention of pneumonia in children aged 2 months to 59 months. Cochrane Database Syst Rev. 2016
    6. PubMed: Nault D, et al. Zinc for prevention and treatment of the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2024
    7. PubMed: Jolliffe DA, et al. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: systematic review and meta-analysis of stratified aggregate data. Lancet Diabetes Endocrinol. 2025
    8. PubMed: Imdad A, et al. Vitamin A supplementation for preventing morbidity and mortality in children from six months to five years of age. Cochrane Database Syst Rev. 2022
    9. PubMed: Zhao Y, et al. Probiotics for preventing acute upper respiratory tract infections. Cochrane Database Syst Rev. 2022
    10. NCCIH (NIH): European Elder
    11. PubMed: Hawkins J, et al. Black elderberry (Sambucus nigra) supplementation effectively treats upper respiratory symptoms. Complement Ther Med. 2019
    12. PubMed: Macknin M, et al. Elderberry Extract Outpatient Influenza Treatment for Emergency Room Patients Ages 5 and Above. J Gen Intern Med. 2020
    13. PubMed: Williamson A, et al. Vitamin D for the management of asthma. Cochrane Database Syst Rev. 2023
    14. PubMed: Makrgeorgou A, et al. Probiotics for treating eczema. Cochrane Database Syst Rev. 2018
    15. MedlinePlus Genetics (NLM): Glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency
    16. PubMed: Paopongsawan P, et al. Prevalence of Glucose-6-Phosphate Dehydrogenase Deficiency in Male Newborn Infants and Its Relationship with Neonatal Jaundice in Thailand. Am J Perinatol. 2024
    17. PubMed: Juneja D, et al. Vitamin C-induced Hemolysis: Meta-summary and Review of Literature. Indian J Crit Care Med. 2022

    ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ก่อนให้เด็กกินอาหารเสริมใด ๆ โดยเฉพาะเด็กต่ำกว่า 1 ปี เด็กที่มีโรคประจำตัว กินยาอยู่ หรือเป็น G6PD ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
    เขียนโดย เวล · ทีม mywellthy · อัปเดตล่าสุด 14 พ.ย. 2569

    โฆษณา
    เวล — ผู้เขียน mywellthyนักเขียนสายสุขภาพของ mywellthy อ่านงานวิจัยแล้วสรุปเป็นภาษาที่เข้าใจง่าย บอกตรง ๆ ว่าอะไรมีหลักฐานแค่ไหน และควรระวังอะไร (ไม่ใช่แพทย์หรือเภสัชกร)ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ · บางลิงก์เป็นลิงก์ affiliate