แมกนีเซียม ซิเตรท คืออะไร เหมาะกับใคร ทำให้ถ่ายจริงไหม

แมกนีเซียมซิเตรต (บางที่สะกด ซิเตรท) คือแมกนีเซียมที่จับกับกรดซิตริก ในงานเทียบหลายงานดูดซึมได้ดีกว่าออกไซด์ และดึงน้ำเข้าลำไส้ได้ บางคนจึงถ่ายง่ายขึ้นหรือท้องเสีย เหมาะกับคนที่อยากได้แมกนีเซียมที่ดูดซึมดี และรับผลต่อท้องได้ ถ้ายังไม่รู้จักแมกนีเซียมโดยรวม อ่านที่ แมกนีเซียมคืออะไร ช่วยอะไร อาจช่วยกล้ามเนื้อและระบบประสาทได้อย่างไร ก่อนได้ครับ

1. แมกนีเซียมซิเตรตคืออะไร

แมกนีเซียมซิเตรตเป็นเกลือของแมกนีเซียมกับกรดซิตริก พบทั้งในอาหารเสริมแบบเม็ดหรือผง และในยาน้ำที่ขายเป็นยาระบาย สองแบบนี้เป็นสารตัวเดียวกันแต่ปริมาณต่างกันมาก

ตัวอย่างจากฉลากยาน้ำแมกนีเซียมซิเตรตที่ขายในสหรัฐฯ ฉบับหนึ่ง (บนฐานข้อมูล DailyMed ของหอสมุดแพทย์แห่งชาติสหรัฐฯ) ระบุสารแมกนีเซียมซิเตรต 1.745 กรัมต่อ 1 ออนซ์ และมีแมกนีเซียม 290 มก. ต่อ 1 ออนซ์ คิดเป็นแมกนีเซียมราว 17% ของน้ำหนักสาร ฉลากเดียวกันให้ผู้ใหญ่ดื่ม 6.5 ถึง 10 ออนซ์ต่อวัน นั่นเท่ากับแมกนีเซียมราว 1,900 ถึง 2,900 มก. ซึ่งมากกว่าอาหารเสริมแมกนีเซียมแบบเม็ดทั่วไปหลายเท่า ผลต่อท้องของสองแบบนี้จึงต่างกันมาก

เหมือนน้ำเชื่อมที่ชงเข้มข้นต่างกันเป็นสิบเท่า ก่อนตัดสินว่าซิเตรตทำให้ท้องเสียหรือไม่ ต้องดูว่ากำลังพูดถึงยาน้ำหรือเม็ด และดูบรรทัดแมกนีเซียมจริงบนฉลาก

2. ดูดซึมดีกว่าออกไซด์จริงไหม

ดูดซึมดีกว่า ในงานเทียบตรงๆ หลายงานให้ผลไปทางเดียวกัน แต่ตัวเลขที่ได้ขึ้นกับว่าวัดอะไร และบางงานได้ผลสวนทาง

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
งานทดลองในห้องแล็บและในคนสุขภาพดี พบว่าแมกนีเซียมออกไซด์แทบไม่ละลายในน้ำ ละลายได้ราว 43% ในสภาพกรดสูงสุดของกระเพาะ ส่วนซิเตรตละลายได้ราว 55% แม้ในน้ำเปล่า และในช่วง 4 ชั่วโมงแรกหลังกิน แมกนีเซียมที่ออกมาทางปัสสาวะหลังกินซิเตรตสูงกว่าออกไซด์ราว 37 เท่า
งานในคน 46 คน กินแมกนีเซียมจริงวันละ 300 มก. นาน 60 วัน ซิเตรตทำให้แมกนีเซียมในเลือดสูงสุดในกลุ่มที่เทียบ ส่วนออกไซด์ไม่ต่างจากยาหลอก
งานในผู้ชาย 14 คนที่ได้แมกนีเซียมจริง 400 มก. ครั้งเดียว ซิเตรตทำให้แมกนีเซียมในปัสสาวะ 24 ชั่วโมงเพิ่มขึ้นชัด ส่วนออกไซด์ไม่เพิ่มอย่างมีนัยสำคัญ

ข้อควรรู้มีสามข้อ

ข้อแรก งานเหล่านี้วัดแมกนีเซียมที่เข้ามาในเลือดและออกทางปัสสาวะ ซึ่งเป็นตัวแทนของการดูดซึม ยังไม่ได้วัดว่าสุขภาพดีขึ้น งานติดตาม 24 สัปดาห์ในคนอายุเฉลี่ย 63 ปี 164 คน (กินแมกนีเซียมวันละ 450 มก.) พบว่าแมกนีเซียมในเลือดเพิ่มใกล้กันทั้งซิเตรต ออกไซด์ และซัลเฟต โดยซิเตรตทำให้แมกนีเซียมในปัสสาวะเพิ่มมากกว่า แต่ความแข็งของหลอดเลือดและความดันไม่เปลี่ยนไปจากยาหลอกในทุกรูป

ข้อสอง งานหนึ่งในคนสุขภาพดี 41 คน ให้ออกไซด์ที่มีแมกนีเซียมจริง 520 มก./วัน เทียบกับซิเตรต 296 มก./วัน นาน 1 เดือน และพบว่าแมกนีเซียมในเซลล์ใต้ลิ้นของกลุ่มออกไซด์สูงขึ้นมากกว่า ปริมาณที่ให้ไม่เท่ากันจึงอธิบายผลนี้ได้ส่วนหนึ่ง

ข้อสาม งานเหล่านี้ทำในคนสุขภาพดีหรือคนที่น้ำหนักเกินเล็กน้อย ผลจึงเอาไปใช้กับคนที่มีโรคไตหรือโรคของระบบย่อยอาหารไม่ได้

3. ทำให้ถ่ายจริงไหม

ทำให้ถ่ายได้ เพราะแมกนีเซียมที่ดูดซึมไม่หมดดึงน้ำเข้าลำไส้ แต่ผลมากน้อยขึ้นกับขนาด และรูปยาน้ำกับเม็ดอาหารเสริมให้ผลต่างกัน

🔬 งานวิจัยบอกว่า · 🟡 หลักฐานจำกัด
ฉลากยาระบายแมกนีเซียมซิเตรตแบบน้ำฉบับที่เปิดอ่านระบุว่าใช้บรรเทาอาการท้องผูกเป็นครั้งคราว และมักทำให้ถ่ายภายใน 30 นาทีถึง 6 ชั่วโมง ให้ดื่มน้ำตามหนึ่งแก้วเต็ม
งานเทียบแมกนีเซียมรูปต่างๆ ในคนสุขภาพดี 40 คน (ให้ครั้งเดียว ขนาดแมกนีเซียมจริง 375 มก. และเงินทุนมาจากบริษัทที่ทำแมกนีเซียมสูตรใหม่ของตัวเอง) รายงานว่าสัดส่วนคนที่แจ้งว่าถ่ายบ่อยขึ้นสูงกว่าในกลุ่มซิเตรตและออกไซด์ เมื่อเทียบกับสูตรไมโครแคปซูลของบริษัทผู้ให้ทุน
ส่วนงานทดลองเปรียบเทียบกับยาหลอกเรื่องท้องผูกเรื้อรังที่เราเปิดอ่านเป็นงานของแมกนีเซียมออกไซด์ ไม่ใช่ซิเตรต งานหนึ่งในผู้หญิง 33 คน ราว 71% ของกลุ่มออกไซด์ดีขึ้นเทียบกับ 25% ของกลุ่มยาหลอก

อ่านรวมกันได้ว่า ซิเตรตดึงน้ำเข้าลำไส้จริง และในรูปยาน้ำมีฉลากรองรับว่าใช้เป็นยาระบายได้ แต่งานทดลองคุมยาหลอกที่ทดสอบซิเตรตแบบเม็ดสำหรับท้องผูก เรายังไม่พบ ถ้าจะใช้เพื่อช่วยถ่าย ควรใช้ตามฉลากยา และปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ ไม่ควรเอาขนาดของยาน้ำมาเทียบกับเม็ดอาหารเสริมเอง

4. เหมาะกับใคร ใครควรระวัง

เหมาะกับคนที่ต้องการแมกนีเซียมในรูปที่ดูดซึมได้ค่อนข้างดี และไม่กังวลถ้าถ่ายเหลวขึ้น ส่วนคนที่ไม่ควรเริ่มเองมีหลายกลุ่ม เพราะฉลากยาเองก็ระบุให้ถามแพทย์ก่อน

คนที่อาจเหมาะ

1. คนที่เลือกแมกนีเซียมแล้วอยากได้รูปที่ดูดซึมดีกว่าออกไซด์
2. คนที่ท้องผูกเป็นครั้งคราวและเภสัชกรหรือแพทย์แนะนำให้ใช้ซิเตรตแบบยา

คนที่ควรถามแพทย์ก่อน

1. คนที่มีโรคไต หรือต้องจำกัดแมกนีเซียมในอาหาร
2. คนที่ปวดท้อง คลื่นไส้ หรืออาเจียนอยู่ในขณะนั้น
3. คนที่พฤติกรรมการขับถ่ายเปลี่ยนไปกะทันหัน และเป็นอยู่เกิน 2 สัปดาห์
4. คนที่ใช้ยาระบายมาแล้วเกิน 1 สัปดาห์
5. คนที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

รายการข้างบนมาจากข้อควรระวังบนฉลากยาที่เปิดอ่าน ซึ่งยังระบุให้กินห่างจากยาอื่นอย่างน้อย 2 ชั่วโมงก่อนหรือหลัง เพราะยาระบายอาจทำให้ยาอื่นออกฤทธิ์ต่างไป

มีรายงานผู้ป่วยที่หายากแต่หนัก ผู้หญิงอายุ 53 ปีคนหนึ่งท้องผูกเรื้อรังและใช้ยาระบายที่มีแมกนีเซียมสม่ำเสมอ มีแมกนีเซียมในเลือดสูงมากจนเสียชีวิต โดยรายงานระบุว่าไตทำงานปกติ และอีกรายงานหนึ่งเป็นผู้หญิงสองคนที่กินยาระบายแมกนีเซียมปริมาณมาก (คนหนึ่งเป็นแมกนีเซียมซิเตรตกับนมแมกนีเซีย อีกคนเป็นเกลือเอปซอม) จนลำไส้เคลื่อนไหวไม่ได้ชั่วคราว รายงานแบบนี้บอกอัตราไม่ได้ แต่เตือนว่าการใช้ปริมาณสูงติดต่อกันมีความเสี่ยงจริง

5. อ่านฉลากแมกนีเซียมซิเตรตให้ถูก

ตัวเลขที่ต้องหาคือบรรทัดแมกนีเซียมจริง (elemental magnesium) ต่อ 1 เม็ดหรือ 1 หน่วยบริโภค เพราะน้ำหนักสารทั้งก้อนมากกว่าแมกนีเซียมจริงหลายเท่า จากฉลากยาน้ำข้างต้น แมกนีเซียมจริงมีราว 17% ของน้ำหนักสาร

1. หาบรรทัดแมกนีเซียมจริง ว่าต่อ 1 เม็ดกี่มก. แล้วคูณด้วยจำนวนเม็ดที่กินต่อวัน
2. แยกว่าเป็นยาหรืออาหารเสริม ยาน้ำขวดละ 10 ออนซ์ในฉลากที่เปิดอ่านมีแมกนีเซียมราว 2,900 มก. ส่วนงานวิจัยในรูปเม็ดที่เราเปิดอ่านให้แมกนีเซียมจริงวันละ 300 ถึง 450 มก.
3. บวกแมกนีเซียมจากทุกแหล่ง วิตามินรวมและสูตรอื่นที่ผสมแมกนีเซียมก็นับด้วย
4. ดูเลข อย. บนฉลากตามปกติ
5. เลือกรูปให้ตรงกับที่ท้องรับได้ ถ้าซิเตรตทำให้ถ่ายเหลวมากเกินไป ให้ถามเภสัชกรหรือแพทย์ ไม่ต้องเพิ่มขนาดเอง

ถ้าอยากเทียบรูปอื่น ดูที่ แมกนีเซียมไกลซิเนต vs ออกไซด์ ต่างกันอย่างไร และ แมกนีเซียมแอล-ทรีโอเนต (Magtein) เกี่ยวกับสมองจริงไหม

6. ข้อควรระวัง

⚠️ ข้อควรระวัง

• ไตทำงานผิดปกติ: ฉลากยาระบายแมกนีเซียมซิเตรตระบุให้ถามแพทย์ก่อนใช้ถ้ามีโรคไตหรือต้องจำกัดแมกนีเซียมในอาหาร
• ใช้ติดต่อกันนาน: ฉลากระบุให้ถามแพทย์ถ้าเคยใช้ยาระบายมาแล้วเกิน 1 สัปดาห์ และมีรายงานผู้ป่วยแมกนีเซียมในเลือดสูงมากหลังใช้ยาระบายแมกนีเซียมสม่ำเสมอ
• ยาอื่นที่กินอยู่: กินซิเตรตแบบยาห่างจากยาอื่นอย่างน้อย 2 ชั่วโมง และถามเภสัชกรเรื่องยาที่ตีกัน
• ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร และเด็ก: ฉลากให้ถามผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อน และขนาดของเด็กแต่ละช่วงอายุต่างกัน
• ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา: ไม่ได้ใช้แทนอาหารหรือยาที่แพทย์สั่ง และควรกินอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่

7. คำถามที่พบบ่อย

สรุป

แมกนีเซียมซิเตรตเป็นรูปที่ดูดซึมดีกว่าออกไซด์ในงานเทียบหลายงาน และดึงน้ำเข้าลำไส้ได้ จึงถ่ายเหลวได้ ตัวเลขที่ต้องดูคือแมกนีเซียมจริงต่อเม็ด ซึ่งในยาน้ำที่เปิดอ่านมีราว 17% ของน้ำหนักสาร และอย่าเอาขนาดยาน้ำมาเทียบกับเม็ดอาหารเสริม

อ่านต่อ: แมกนีเซียมยี่ห้อไหนดี (ไกลซิเนต/ซิเตรต) พร้อมเกณฑ์เปรียบเทียบ

ข้อมูลเพื่อความรู้ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ บทความนี้สรุปจากงานวิจัยและแหล่งข้อมูลที่อ้างอิงด้านบน ไม่ได้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือรักษาโดยแพทย์ ก่อนเริ่มกินอาหารเสริมใด ๆ โดยเฉพาะถ้ามีโรคประจำตัว กินยาอยู่ ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เขียนโดย เวล · ทีม mywellthy · อัปเดตล่าสุด 6 พ.ย. 2569